उवाच पुष्कलस्तं वै राजपुत्रं महाबलम् । राजपुत्र दमनक मां जानीहि समागतम्
पुष्कलाने त्या बलाढ्य राजपुत्राला म्हणाले: 'राजपुत्र दमक, मी इथे आलो आहे, हे जाणून ठेव.'
स प्रतिज्ञं तु युद्धाय भरतात्मजमुद्भटम् । पुष्कलेन स्वनाम्ना च लक्षितं विद्धिसत्तम
जो युद्धासाठी वचनबद्ध आहे, भरतपुत्र पुष्कल नावाने ओळखला जातो, तोच मी आहे, हे उत्तमगुणी, हे जाण.
रघुनाथपदांभोज नित्यसेवामधुव्रतम् । त्वां जेष्ये शस्त्रसंघेनसज्जीभव महामते
रघुनाथांच्या कमळपदांची सतत सेवा करणाऱ्या मधमाशीसारखा मी, शस्त्रांच्या समूहाने तुला हरवीन; सज्ज हो, हे महाबुद्धिमान.
इति वाक्यं समाकर्ण्य दमनः परवीरहा । प्रत्युवाच हसन्वाग्मी निर्भयोद्दृष्टविक्रमः
हे शब्द ऐकून, शत्रूवीरांचा संहार करणारा दमक हसत, निर्भयपणे आणि बोलक्या शब्दांत उत्तर देऊ लागला.
सुबाहुपुत्रं दमनं पितृभक्ति हृताघकम् । विद्धि मामश्वनेतारं शत्रुघ्नस्य महीपतेः
माझ्या वडिलांवरील भक्तीमुळे पाप नष्ट झालेला, सुभाहूचा मुलगा आणि शत्रुघ्न महाराजांचा रथचालक, तो दमक मीच आहे, हे जाण.
जयो दैवविसृष्टोऽयं यस्य चालंकरिष्यति । स प्राप्नोति निरीक्षस्व बलं मे रणमूर्धनि
विजय हा दैवाने दिला जातो, ज्याच्या माथी तो येतो, तोच मिळवतो; आता रणभूमीच्या मध्यभागी माझं बळ पाहा.
इत्युक्त्वा स शरं चापं विधायाकर्णपूरितम् । मुमोच बाणान्निशितान्वैरिप्राणापहारिणः
असं म्हणून त्याने धनुष्याला बाण लावून कानापर्यंत ताणला आणि तीव्र, शत्रूचे प्राण घेणारे बाण सोडले.
ते बाणास्त्वाविलीभूताश्छादयामासुरंबरम् । सूर्यभानुप्रभा यत्र बाणच्छायानिवारिता
ते बाण एकत्र येऊन आकाश झाकून टाकले, इतके की सूर्याची प्रभाही त्या बाणांच्या सावलीमुळे दिसेनाशी झाली.
गजानां कटभित्त्योघे लग्ना सायकसंततिः । अलंकरोति धातूनां रागा इव विचित्रिताः
हत्तींच्या कंबरेवर लागलेल्या बाणांच्या वर्षावाने, जणू काही रंगीबेरंगी रेषांनी धातूंना सजवलं जातं तसं, त्या हत्ती शोभून दिसत होते.
पतितास्तत्र दृश्यंते नरा वाहा गजा रथाः । शरव्रातेन नृपतेः सुतेन परिताडिताः
तेथे पुरुष, वाहने, हत्ती आणि रथ हे सर्व राजपुत्राच्या बाणांच्या माऱ्याने पडलेले दिसत होते.
तद्विक्रांतं समालोक्य पुष्कलः परवीरहा । शराणां छायया व्याप्तं रणमंडलमीक्ष्य च
तो धाडसी हल्ला आणि बाणांच्या सावलीने व्यापलेलं रणांगण पाहून, शत्रूंचा संहार करणारा पुष्कळ आश्चर्याने पाहू लागला.
शरासने समाधत्त बाणं वह्न्यभिमंत्रितम् । आचम्य सम्यग्विधिवन्मोचयामास सायकम्
त्याने अग्नीच्या शक्तीने मंत्रित केलेला बाण धनुष्याला लावला; विधीप्रमाणे पाणी पिऊन तो बाण सोडला.
ततोऽग्निप्रादुरभवत्तत्र संग्राममूर्धनि । ज्वालाभिर्विलिहन्व्योम प्रलयाग्निरिवोत्थितः
मग रणभूमीच्या मध्यभागी अग्नी प्रकट झाला, त्याच्या ज्वाळांनी आकाश चाटत, जणू प्रलयाचा अग्नी उठला आहे असे वाटले.
ततोऽस्य सैन्यं निर्दग्धं त्रासं प्राप्तं रणांगणे । पलायनपरं जातं वह्निज्वालाभिपीडितम्
मग त्याचं सैन्य रणांगणात जळून गेलं, भीतीने ग्रासलं गेलं आणि अग्नीच्या ज्वाळांनी त्रस्त होऊन पळून जाऊ लागलं.
छत्राणि तु प्रदग्धानि चंद्राकाराणि धन्विनाम् । दृश्यंते जातरूपाभ कांतिधारीणि तत्र ह
तेथे धनुर्धार्यांच्या चंद्रासारख्या छत्र्या जळून गेल्या, आणि त्या जणू सोन्यासारखी चमकत होत्या.
हया दग्धाः पलायंते केसरेषु च वैरिणाम् । रथा अपि गता दाहं सुकूबरसमन्विताः
शत्रूंच्या घोड्यांचे अयाल जळत असताना घोडे भाजून पळून गेले; रथही, जरी त्यांचे जू intact होते, तरी अग्नीत जळून गेले.
मणिमाणिक्यरत्नानि वहंतः करभास्ततः । पलायंते दहनभू ज्वालामालाभिपीडिताः
मणी, मौक्तिक आणि रत्नांनी भरलेले उंट, जळत्या ज्वाळांच्या माळांनी त्रस्त होऊन, त्या अग्नीतून पळून गेले.
कुत्रचिद्दंतिनो नष्टाः कुत्रचिद्धयसादिनः । कुत्रचित्पत्तयो नष्टा वह्निदग्धकलेवराः
कुठे हत्ती नष्ट झाले, कुठे घोडेस्वार, तर कुठे पायदळ सैनिक अग्नीने जळून गेलेले दिसले.
शराः सर्वे नृपसुतप्रमुक्ताः प्रलयं गताः । आशुशुक्षणिकीलाभिर्भस्मीभूताः समंततः
राजपुत्राने सोडलेले सर्व बाण वेगवान आणि प्रखर ज्वाळांनी सर्वत्र राख झाले.
तदा स्वसैन्ये दग्धे च दमनो रोषपूरितः । सर्वास्त्रवित्तच्छांत्यर्थं वारुणास्त्रमथा ददे
तेव्हा स्वतःचं सैन्य जळून गेलं पाहून, दमन् रागाने भरून, सर्व अस्त्र शांत करण्यासाठी वारुण अस्त्राचा प्रयोग केला.
वारुणं वह्निशांत्यर्थं मुक्तं तेन महीभृता । आप्लावयद्बलं तस्य रथवाजिसमाकुलम्
राजाने अग्नी शांत करण्यासाठी वारुण अस्त्र सोडलं; त्याने रथ आणि घोड्यांनी भरलेलं सैन्य पाण्याने व्यापलं.
रथा विप्लावितास्तोये दृश्यंते परिपंथिनाम् । गजाश्चापि परिप्लुष्टाः स्वीयाः शांतिमुपागताः
शत्रूंचे रथ पाण्याच्या लाटेत वाहून जाताना दिसले, आणि आपले हत्ती पाण्यात बुडून शांत झाले.
वह्निश्च शांतिमगमदग्न्यस्त्र परिमोचितः । शांतिमाप बलं स्वीयं वह्निज्वालाभिपीडितम्
पाण्याच्या अस्त्रामुळे अग्नी शांत झाला; ज्या आपल्या सैन्याला ज्वाळांनी त्रास झाला होता, त्यांना आता शांती मिळाली.
कंपिताः शीततोयेन सीत्कुर्वंति च वैरिणः । करकावृष्टिभिः क्षिप्ता वायुना च प्रपीडिताः
थंड पाण्याने शत्रू थरथर कापू लागले आणि किंचाळू लागले; गारांचा मारा आणि वाऱ्याच्या झोताने ते त्रस्त झाले.
तदा स्वबलमालोक्य तोयपूरेण पीडितम् । कंपितं क्षुभितं नष्टं वारुणेन विनिर्हृतम्
मग स्वतःचं सैन्य पाण्याच्या पुराने त्रस्त, थरथर कापणारे, गोंधळलेले आणि नष्ट झालेले पाहून तो हताश झाला.
तदातिकोपताम्राक्षः पुष्कलो भरतात्मजः । वायव्यास्त्रं समाधत्त धनुष्येकं महाशरम्
तेव्हा अतिशय रागाने डोळे लाल झालेले, भरतपुत्र पुष्कळ याने धनुष्यावर एक मोठा वायव्य अस्त्र चढवले.
ततो वायुर्महानासीद्वायव्यास्त्रप्रचोदितः । नाशयामास वेगेन घनानीकमुपस्थितम्
मग वायूच्या अस्त्राने प्रेरित झालेला एक प्रचंड वारा उसळला आणि त्याने वेगाने जमलेल्या ढगांच्या गर्दीला उधळून लावले.
वायुना स्फालिता नागाः परस्परसमाहताः । अश्वाश्च संहतान्योन्यं स्वस्वारोहसमन्विताः
त्या वाऱ्याने हत्ती एकमेकांवर आदळले, आणि घोडेस्वारांसकट घोडेही एकमेकांत गुंतले.
नराः प्रभंजनोद्धूता मुक्तकेशा निरोजसः । पतंतोऽत्र समीक्ष्यंते वेताला इव भूगताः
त्या जोरदार वाऱ्यामुळे माणसे विस्कटलेल्या केसांनी, शक्तिहीन अवस्थेत, खाली पडताना दिसत होती, जणू काही भूगर्भातून बाहेर पडणारे वेताळच.
वायुना स्वबलं सर्वं परिभूतं विलोक्य सः । राजपुत्रः पर्वतास्त्रं धनुष्येवं समादधे
वाऱ्यामुळे आपली सारी सेना हतबल झाल्याचे पाहून राजपुत्राने धनुष्यावर पर्वतास्त्र चढवले.