स्वामिन्क्वायं दमनकः क्व तेऽपरिमितं बलम् । जेष्येऽहं त्वत्प्रतापेन गच्छाम्येष महामते
स्वामी, हा दमक कुठे आणि तुमचं अमाप बळ कुठे? तुमच्या कीर्तीच्या जोरावर मी त्याला जिंकणार आहे; मी आता जातो, हे महाबुद्धिमान.
सेवके मयि युद्धाय स्थिते कैर्नीयते हयः । रघुनाथप्रतापोऽयं सर्वं कृत्यं करिष्यति
तुमचा सेवक मी युद्धासाठी तयार आहे, मग घोडा घेऊन दुसरं कोण पुढे जाणार? रघुनाथांची कीर्तीच सगळं कार्य साध्य करेल.
स्वामिञ्छृणु प्रतिज्ञां मे तव मोदप्रदायिनीम् । विजेष्ये दमनं युद्धे रणकर्मविचक्षणम्
स्वामी, माझं वचन ऐका, जे तुम्हाला आनंद देईल: युद्धात मी दमकाला, जो रणकौशल्यात निपुण आहे, नक्कीच हरवीन.
रामचंद्रपदांभोजमध्वास्वादवियोगिनाम् । यदघं तु भवेत्तन्मे दमनं न जयेयदि
जर मी दमकाला जिंकू शकलो नाही, तर रामचंद्रांच्या कमळपदांचा मध न मिळालेल्यांना जसं पाप लागतं, तसं पाप मला लागू दे.
पुत्रो यो मातृपादान्यत्तीर्थं मत्वा तया सह । विरुद्ध्येत्तत्तमो मह्यं न जयेदमनं यदि
जर मी दमकाला हरवू शकलो नाही, तर ज्या मुलाने आईच्या पायांना तीर्थ मानूनही तिच्याविरुद्ध वागलं, त्याच्यासारखं अंधार माझ्या वाट्याला येऊ दे.
अद्य मद्बाणनिर्भिन्न महोरस्को नृपांगजः । अलंकरोतु प्रधने भूतलं शयनेन हि
आज माझ्या बाणांनी छाती भेदलेला राजपुत्र रणभूमीत पृथ्वीवर पडून त्या भूमीला शोभा देवो.
शेष उवाच। इति प्रतिज्ञामाकर्ण्य पुष्कलस्य रघूद्वहः । जहर्ष चित्ते तेजस्वी निदिदेश रणं प्रति
शेष म्हणतो: पुष्कलाचं हे वचन ऐकून रघुकुळातील तेजस्वी पुरुषाच्या मनात आनंद झाला आणि त्याने युद्धाची आज्ञा दिली.
आज्ञप्तोऽसौ ययौ सैन्यैर्बहुभिः परिवारितः । यत्रास्ते दमनो राजपुत्रः शूरकुलोद्भवः
आज्ञा मिळाल्यावर तो अनेक सैन्यांनी वेढलेला तिथे गेला, जिथे शूर वंशात जन्मलेला राजपुत्र दमक होता.
दमनोऽपि तमाज्ञाय ह्यागतं रणमंडले । प्रत्युज्जगाम वीराग्र्यः स्वसैन्यपरिवारितः
दमकानेही कळताच की तो रणभूमीत आला आहे, तो आपल्या सैन्यासह, वीरांमध्ये श्रेष्ठ, त्याला सामोरा गेला.
अन्योन्यं तौ संमिलितौ रथस्थौ रथशोभिनौ । समरे शक्रदैत्यौ किं युद्धार्थं रणमागतौ
दोघेही रथावर उभे राहून, रथाची शोभा वाढवत, जणू इंद्र आणि दैत्य युद्धासाठी आले आहेत, असे समोरासमोर आले.
उवाच पुष्कलस्तं वै राजपुत्रं महाबलम् । राजपुत्र दमनक मां जानीहि समागतम्
पुष्कलाने त्या बलाढ्य राजपुत्राला म्हणाले: 'राजपुत्र दमक, मी इथे आलो आहे, हे जाणून ठेव.'
स प्रतिज्ञं तु युद्धाय भरतात्मजमुद्भटम् । पुष्कलेन स्वनाम्ना च लक्षितं विद्धिसत्तम
जो युद्धासाठी वचनबद्ध आहे, भरतपुत्र पुष्कल नावाने ओळखला जातो, तोच मी आहे, हे उत्तमगुणी, हे जाण.
रघुनाथपदांभोज नित्यसेवामधुव्रतम् । त्वां जेष्ये शस्त्रसंघेनसज्जीभव महामते
रघुनाथांच्या कमळपदांची सतत सेवा करणाऱ्या मधमाशीसारखा मी, शस्त्रांच्या समूहाने तुला हरवीन; सज्ज हो, हे महाबुद्धिमान.
इति वाक्यं समाकर्ण्य दमनः परवीरहा । प्रत्युवाच हसन्वाग्मी निर्भयोद्दृष्टविक्रमः
हे शब्द ऐकून, शत्रूवीरांचा संहार करणारा दमक हसत, निर्भयपणे आणि बोलक्या शब्दांत उत्तर देऊ लागला.
सुबाहुपुत्रं दमनं पितृभक्ति हृताघकम् । विद्धि मामश्वनेतारं शत्रुघ्नस्य महीपतेः
माझ्या वडिलांवरील भक्तीमुळे पाप नष्ट झालेला, सुभाहूचा मुलगा आणि शत्रुघ्न महाराजांचा रथचालक, तो दमक मीच आहे, हे जाण.
जयो दैवविसृष्टोऽयं यस्य चालंकरिष्यति । स प्राप्नोति निरीक्षस्व बलं मे रणमूर्धनि
विजय हा दैवाने दिला जातो, ज्याच्या माथी तो येतो, तोच मिळवतो; आता रणभूमीच्या मध्यभागी माझं बळ पाहा.
इत्युक्त्वा स शरं चापं विधायाकर्णपूरितम् । मुमोच बाणान्निशितान्वैरिप्राणापहारिणः
असं म्हणून त्याने धनुष्याला बाण लावून कानापर्यंत ताणला आणि तीव्र, शत्रूचे प्राण घेणारे बाण सोडले.
ते बाणास्त्वाविलीभूताश्छादयामासुरंबरम् । सूर्यभानुप्रभा यत्र बाणच्छायानिवारिता
ते बाण एकत्र येऊन आकाश झाकून टाकले, इतके की सूर्याची प्रभाही त्या बाणांच्या सावलीमुळे दिसेनाशी झाली.
गजानां कटभित्त्योघे लग्ना सायकसंततिः । अलंकरोति धातूनां रागा इव विचित्रिताः
हत्तींच्या कंबरेवर लागलेल्या बाणांच्या वर्षावाने, जणू काही रंगीबेरंगी रेषांनी धातूंना सजवलं जातं तसं, त्या हत्ती शोभून दिसत होते.
पतितास्तत्र दृश्यंते नरा वाहा गजा रथाः । शरव्रातेन नृपतेः सुतेन परिताडिताः
तेथे पुरुष, वाहने, हत्ती आणि रथ हे सर्व राजपुत्राच्या बाणांच्या माऱ्याने पडलेले दिसत होते.
तद्विक्रांतं समालोक्य पुष्कलः परवीरहा । शराणां छायया व्याप्तं रणमंडलमीक्ष्य च
तो धाडसी हल्ला आणि बाणांच्या सावलीने व्यापलेलं रणांगण पाहून, शत्रूंचा संहार करणारा पुष्कळ आश्चर्याने पाहू लागला.
शरासने समाधत्त बाणं वह्न्यभिमंत्रितम् । आचम्य सम्यग्विधिवन्मोचयामास सायकम्
त्याने अग्नीच्या शक्तीने मंत्रित केलेला बाण धनुष्याला लावला; विधीप्रमाणे पाणी पिऊन तो बाण सोडला.
ततोऽग्निप्रादुरभवत्तत्र संग्राममूर्धनि । ज्वालाभिर्विलिहन्व्योम प्रलयाग्निरिवोत्थितः
मग रणभूमीच्या मध्यभागी अग्नी प्रकट झाला, त्याच्या ज्वाळांनी आकाश चाटत, जणू प्रलयाचा अग्नी उठला आहे असे वाटले.
ततोऽस्य सैन्यं निर्दग्धं त्रासं प्राप्तं रणांगणे । पलायनपरं जातं वह्निज्वालाभिपीडितम्
मग त्याचं सैन्य रणांगणात जळून गेलं, भीतीने ग्रासलं गेलं आणि अग्नीच्या ज्वाळांनी त्रस्त होऊन पळून जाऊ लागलं.
छत्राणि तु प्रदग्धानि चंद्राकाराणि धन्विनाम् । दृश्यंते जातरूपाभ कांतिधारीणि तत्र ह
तेथे धनुर्धार्यांच्या चंद्रासारख्या छत्र्या जळून गेल्या, आणि त्या जणू सोन्यासारखी चमकत होत्या.
हया दग्धाः पलायंते केसरेषु च वैरिणाम् । रथा अपि गता दाहं सुकूबरसमन्विताः
शत्रूंच्या घोड्यांचे अयाल जळत असताना घोडे भाजून पळून गेले; रथही, जरी त्यांचे जू intact होते, तरी अग्नीत जळून गेले.
मणिमाणिक्यरत्नानि वहंतः करभास्ततः । पलायंते दहनभू ज्वालामालाभिपीडिताः
मणी, मौक्तिक आणि रत्नांनी भरलेले उंट, जळत्या ज्वाळांच्या माळांनी त्रस्त होऊन, त्या अग्नीतून पळून गेले.
कुत्रचिद्दंतिनो नष्टाः कुत्रचिद्धयसादिनः । कुत्रचित्पत्तयो नष्टा वह्निदग्धकलेवराः
कुठे हत्ती नष्ट झाले, कुठे घोडेस्वार, तर कुठे पायदळ सैनिक अग्नीने जळून गेलेले दिसले.
शराः सर्वे नृपसुतप्रमुक्ताः प्रलयं गताः । आशुशुक्षणिकीलाभिर्भस्मीभूताः समंततः
राजपुत्राने सोडलेले सर्व बाण वेगवान आणि प्रखर ज्वाळांनी सर्वत्र राख झाले.
तदा स्वसैन्ये दग्धे च दमनो रोषपूरितः । सर्वास्त्रवित्तच्छांत्यर्थं वारुणास्त्रमथा ददे
तेव्हा स्वतःचं सैन्य जळून गेलं पाहून, दमन् रागाने भरून, सर्व अस्त्र शांत करण्यासाठी वारुण अस्त्राचा प्रयोग केला.