पुनः पुनस्तान्पप्रच्छ केनाश्वो नीयते मम । प्रतापाग्र्यः केन जितः सर्वशूरशिरोमणिः
तो पुन्हा पुन्हा विचारू लागला, 'माझा घोडा कोण घेऊन जात आहे? सर्व शूरवीरांचा शिरोमणी, तो प्रबळ वीर कोणाच्या हातून पराभूत झाला?'
सेवकास्ते तदा प्रोचुर्दमनोनाम शत्रुहन् । सुबाहुजः प्रतापाग्र्यं जितवान्हयमाहरत्
तेव्हा त्याचे सेवक म्हणाले, 'शत्रुघ्न, सुभाहुचा मुलगा दमन् नावाचा पुरुष त्या प्रबळ वीराला हरवून घोडा घेऊन गेला.'
इति श्रुत्वा हयं नीतं दमनेन स्ववैरिणा । आजगाम स वेगेन यत्राभूद्रणमंडलम्
आपला शत्रू दमन् घोडा घेऊन गेला हे ऐकून, तो वेगाने जिथे रणभूमी होती तिथे पोहोचला.
तत्रापश्यत्स शत्रुघ्नो गजान्दीर्णकपोलकान् । पर्वतानिव रक्तोदे मज्जमानान्मदोद्धतान्
तेथे शत्रुघ्नाने मदाने उन्मत्त, गाल फाटलेले हत्ती रक्ताने भरलेल्या पाण्यात पर्वतासारखे बुडताना पाहिले.
हयास्तत्र निजारोहकर्तृभिः सहिताः क्षताः । मृता वीरेण ददृशे शत्रुघ्नेन सुकोपिना
तेथे, आपल्या स्वारांसह जखमी झालेले आणि मृत पडलेले घोडे, संतप्त शत्रुघ्नाने पाहिले.
नरान्रथान्गजान्भग्नान्वीक्षमाणः स शत्रुहा । अतीव चुक्रुधे यद्वत्प्रलये प्रलयार्णवः
माणसे, रथ आणि हत्ती तुटलेले पाहून, शत्रुघ्न फारच संतापला, जणू प्रलयकाळातील समुद्रासारखा.
पुरतो दमनं वीक्ष्य हयनेतारमुद्भटम् । प्रतापाग्र्यस्य जेतारं तृणीकृत्य निजं बलम्
समोर दमन्, घोड्यांचा नेता आणि प्रबळ वीराचा विजेता, आपल्या सैन्याला तुच्छ मानणारा, शत्रुघ्नाने पाहिला.
तदा राजा प्रत्युवाच योधान्कोपाकुलेक्षणः । कोऽसौ दमन जेताऽत्र सर्वशस्त्रास्त्रधारकः
तेव्हा राजा, डोळे संतापाने लाल झालेले, योद्ध्यांना म्हणाला, 'हा दमन् कोण आहे, जो येथे सर्व शस्त्रास्त्रांचा जाणकार आणि विजेता आहे?'
यो वै राजसुतं वीरं रणकर्मविशारदम् । जेष्यत्यस्त्रेण निर्भीतः सज्जीभूतो भवत्वयम्
'जो कोणी निडरपणे आणि सज्ज होऊन, राजपुत्राला — युद्धकौशल्य असलेल्या वीराला — शस्त्रांनी हरवेल, तो असा होवो.'
इति वाक्यं समाकर्ण्य पुष्कलः परवीरहा । दमनं जेतुमुद्युक्तो जगाद वचनं त्विदम्
हे ऐकून, शत्रूंचा संहार करणारा पुष्कल, दमन् ला हरवण्यासाठी उत्सुक होऊन असे म्हणाला:
स्वामिन्क्वायं दमनकः क्व तेऽपरिमितं बलम् । जेष्येऽहं त्वत्प्रतापेन गच्छाम्येष महामते
स्वामी, हा दमक कुठे आणि तुमचं अमाप बळ कुठे? तुमच्या कीर्तीच्या जोरावर मी त्याला जिंकणार आहे; मी आता जातो, हे महाबुद्धिमान.
सेवके मयि युद्धाय स्थिते कैर्नीयते हयः । रघुनाथप्रतापोऽयं सर्वं कृत्यं करिष्यति
तुमचा सेवक मी युद्धासाठी तयार आहे, मग घोडा घेऊन दुसरं कोण पुढे जाणार? रघुनाथांची कीर्तीच सगळं कार्य साध्य करेल.
स्वामिञ्छृणु प्रतिज्ञां मे तव मोदप्रदायिनीम् । विजेष्ये दमनं युद्धे रणकर्मविचक्षणम्
स्वामी, माझं वचन ऐका, जे तुम्हाला आनंद देईल: युद्धात मी दमकाला, जो रणकौशल्यात निपुण आहे, नक्कीच हरवीन.
रामचंद्रपदांभोजमध्वास्वादवियोगिनाम् । यदघं तु भवेत्तन्मे दमनं न जयेयदि
जर मी दमकाला जिंकू शकलो नाही, तर रामचंद्रांच्या कमळपदांचा मध न मिळालेल्यांना जसं पाप लागतं, तसं पाप मला लागू दे.
पुत्रो यो मातृपादान्यत्तीर्थं मत्वा तया सह । विरुद्ध्येत्तत्तमो मह्यं न जयेदमनं यदि
जर मी दमकाला हरवू शकलो नाही, तर ज्या मुलाने आईच्या पायांना तीर्थ मानूनही तिच्याविरुद्ध वागलं, त्याच्यासारखं अंधार माझ्या वाट्याला येऊ दे.
अद्य मद्बाणनिर्भिन्न महोरस्को नृपांगजः । अलंकरोतु प्रधने भूतलं शयनेन हि
आज माझ्या बाणांनी छाती भेदलेला राजपुत्र रणभूमीत पृथ्वीवर पडून त्या भूमीला शोभा देवो.
शेष उवाच। इति प्रतिज्ञामाकर्ण्य पुष्कलस्य रघूद्वहः । जहर्ष चित्ते तेजस्वी निदिदेश रणं प्रति
शेष म्हणतो: पुष्कलाचं हे वचन ऐकून रघुकुळातील तेजस्वी पुरुषाच्या मनात आनंद झाला आणि त्याने युद्धाची आज्ञा दिली.
आज्ञप्तोऽसौ ययौ सैन्यैर्बहुभिः परिवारितः । यत्रास्ते दमनो राजपुत्रः शूरकुलोद्भवः
आज्ञा मिळाल्यावर तो अनेक सैन्यांनी वेढलेला तिथे गेला, जिथे शूर वंशात जन्मलेला राजपुत्र दमक होता.
दमनोऽपि तमाज्ञाय ह्यागतं रणमंडले । प्रत्युज्जगाम वीराग्र्यः स्वसैन्यपरिवारितः
दमकानेही कळताच की तो रणभूमीत आला आहे, तो आपल्या सैन्यासह, वीरांमध्ये श्रेष्ठ, त्याला सामोरा गेला.
अन्योन्यं तौ संमिलितौ रथस्थौ रथशोभिनौ । समरे शक्रदैत्यौ किं युद्धार्थं रणमागतौ
दोघेही रथावर उभे राहून, रथाची शोभा वाढवत, जणू इंद्र आणि दैत्य युद्धासाठी आले आहेत, असे समोरासमोर आले.
उवाच पुष्कलस्तं वै राजपुत्रं महाबलम् । राजपुत्र दमनक मां जानीहि समागतम्
पुष्कलाने त्या बलाढ्य राजपुत्राला म्हणाले: 'राजपुत्र दमक, मी इथे आलो आहे, हे जाणून ठेव.'
स प्रतिज्ञं तु युद्धाय भरतात्मजमुद्भटम् । पुष्कलेन स्वनाम्ना च लक्षितं विद्धिसत्तम
जो युद्धासाठी वचनबद्ध आहे, भरतपुत्र पुष्कल नावाने ओळखला जातो, तोच मी आहे, हे उत्तमगुणी, हे जाण.
रघुनाथपदांभोज नित्यसेवामधुव्रतम् । त्वां जेष्ये शस्त्रसंघेनसज्जीभव महामते
रघुनाथांच्या कमळपदांची सतत सेवा करणाऱ्या मधमाशीसारखा मी, शस्त्रांच्या समूहाने तुला हरवीन; सज्ज हो, हे महाबुद्धिमान.
इति वाक्यं समाकर्ण्य दमनः परवीरहा । प्रत्युवाच हसन्वाग्मी निर्भयोद्दृष्टविक्रमः
हे शब्द ऐकून, शत्रूवीरांचा संहार करणारा दमक हसत, निर्भयपणे आणि बोलक्या शब्दांत उत्तर देऊ लागला.
सुबाहुपुत्रं दमनं पितृभक्ति हृताघकम् । विद्धि मामश्वनेतारं शत्रुघ्नस्य महीपतेः
माझ्या वडिलांवरील भक्तीमुळे पाप नष्ट झालेला, सुभाहूचा मुलगा आणि शत्रुघ्न महाराजांचा रथचालक, तो दमक मीच आहे, हे जाण.
जयो दैवविसृष्टोऽयं यस्य चालंकरिष्यति । स प्राप्नोति निरीक्षस्व बलं मे रणमूर्धनि
विजय हा दैवाने दिला जातो, ज्याच्या माथी तो येतो, तोच मिळवतो; आता रणभूमीच्या मध्यभागी माझं बळ पाहा.
इत्युक्त्वा स शरं चापं विधायाकर्णपूरितम् । मुमोच बाणान्निशितान्वैरिप्राणापहारिणः
असं म्हणून त्याने धनुष्याला बाण लावून कानापर्यंत ताणला आणि तीव्र, शत्रूचे प्राण घेणारे बाण सोडले.
ते बाणास्त्वाविलीभूताश्छादयामासुरंबरम् । सूर्यभानुप्रभा यत्र बाणच्छायानिवारिता
ते बाण एकत्र येऊन आकाश झाकून टाकले, इतके की सूर्याची प्रभाही त्या बाणांच्या सावलीमुळे दिसेनाशी झाली.
गजानां कटभित्त्योघे लग्ना सायकसंततिः । अलंकरोति धातूनां रागा इव विचित्रिताः
हत्तींच्या कंबरेवर लागलेल्या बाणांच्या वर्षावाने, जणू काही रंगीबेरंगी रेषांनी धातूंना सजवलं जातं तसं, त्या हत्ती शोभून दिसत होते.
पतितास्तत्र दृश्यंते नरा वाहा गजा रथाः । शरव्रातेन नृपतेः सुतेन परिताडिताः
तेथे पुरुष, वाहने, हत्ती आणि रथ हे सर्व राजपुत्राच्या बाणांच्या माऱ्याने पडलेले दिसत होते.