गजा भिन्ना द्विधा जाता हयाश्च द्विदलीकृताः । अनेकनरमस्तिष्कैर्मेदिनीपूरिता ह्यभूत्
हत्ती दोन भागांत फाटले, घोडेही तुकडे झाले, आणि पृथ्वी असंख्य माणसांच्या कवट्यांनी भरून गेली.
तदा प्रकुपितो राजा प्रतापाग्र्यो महाबलः । स्वसैन्यकदनोद्युक्तं राजपुत्रं समीक्ष्य च
तेव्हा रागाने पेटलेला, पराक्रमी आणि महाबलवान राजा, आपले सैन्य नष्ट करण्यास निघालेल्या राजपुत्राकडे पाहू लागला.
उवाच सारथिं तत्र प्रापयाश्वान्यतो मम । सैन्यस्य कदनासक्तो राजपुत्रो महारथः
तेव्हा त्याने आपल्या सारथ्याला सांगितले, 'माझे घोडे तिकडे घेऊन जा, कारण राजपुत्र, तो महान रथी, सैन्याच्या संहारात मग्न आहे.'
अथ वीरशिरोरत्न नमितांघ्रिर्नृपात्मजः । ययौ संमुखमेवास्य प्रतापाग्र्यस्य वीर्यवान्
मग वीरांचा शिरोमणी असलेला राजपुत्र, वाकून, थेट त्या पराक्रमी राजाच्या समोर धैर्याने गेला.
सारथिः प्रापयामास प्रतापाग्र्यस्य वाजिनः । यत्रासौ दमनो वीरः सर्वशूरशिरोमणिः
सारथ्याने त्या पराक्रमी राजाचे घोडे तिथे नेले, जिथे तो सर्व वीरांचा शिरोमणी, शत्रूला जिंकणारा उभा होता.
गत्वा तमाह्वयामास राजपुत्रं रणोद्यतम् । रथे पुरटनिर्णिक्ते तिष्ठन्कोदंडदंडभृत्
तेथे पोहोचून, त्याने सुवर्णाने मढवलेल्या रथावर उभा राहून, मोठे धनुष्य हातात धरलेला, युद्धासाठी सज्ज असलेल्या राजपुत्राला आव्हान दिले.
रे राजपुत्र क शिशो त्वया बद्धोऽश्वसत्तमः । न ज्ञातोसि महाराजः सर्ववीरेंद्र सेवितः
अरे राजपुत्रा, कोणत्या घरातला मुलगा आहेस तू, ज्याने हा उत्तम घोडा बांधला आहेस? तुला माहित नाही, हा घोडा सर्व वीरांच्या सेवेत असणाऱ्या मोठ्या राजाचा आहे.
यस्य प्रतापं दैत्येंद्रो न शक्तः सोढुमद्भुतम् । तस्य त्वं वाजिनं नीत्वा गतोऽसि पुटभेदनम्
ज्याच्या पराक्रमाला दैत्यांचा राजा देखील तोंड देऊ शकला नाही, त्या राजाचा घोडा घेऊन तू नियम मोडायला इथे आलास.
मां जानीहि पुरः प्राप्तं कालरूपं तु वैरिणम् । मुंचाश्वमर्भ गच्छाशु बालक्रीडनकं कुरु
माझ्याकडे पाहा, मी तुझ्यासमोर मृत्यूसारखा शत्रू म्हणून उभा आहे. मुला, घोडा सोड आणि लवकर जा, खेळणी घेऊन खेळ.
कस्यात्मजस्त्वं कुत्रत्यः कथं नोऽदीर्घदर्शिना । धृतोऽश्वस्त्वथ संजाता घृणा मम शिशो त्वयि
तू कुणाचा मुलगा आहेस? कुठून आलास? एवढा विचार न करता, घोडा का धरलास? आता मला तुझ्यावर दया येते आहे, मुला.
इत्थमाकर्ण्य दमनः स्मितं चक्रे महामनाः । उवाच च प्रतापाग्र्यं तृणीकुर्वंश्च तद्बलम्
हे ऐकून, दमना हसला आणि त्याने त्या वीराच्या सामर्थ्याला कमी लेखत, आपल्या पराक्रमाची छाप दाखवत उत्तर दिले.
दमन उवाच। मया बद्धो बलादश्वो नीतः स्वपुटभेदनम् । नार्पयिष्येऽद्य सप्राणः कुरु युद्धं महाबल
दमना म्हणाला: मी जबरदस्तीने हा घोडा बांधला आणि माझ्या जागी आणला आहे. आज मी तो जिवंत परत देणार नाही—शक्तिमान वीर, युद्ध कर.
त्वया यदुक्तं बालस्त्वं गत्वा क्रीडनकं कुरु । तन्मे पश्य महाराज क्रीडनं रणमूर्धनि
तू मला म्हणालास, 'मुलगा आहेस, खेळणी घेऊन खेळ.' आता, राजाधिराज, रणभूमीवर माझा खेळ पाहा.
शेष उवाच। इत्युक्त्वा सगुणं चापं विधाय सुभुजां गजः । शराणां शतमाधत्त प्रतापाग्र्यस्य वक्षसि
शेष म्हणतो: असे म्हणून, हत्तीच्या हातांसारखा बलाढ्य वीर, सुंदर धनुष्य घेऊन, शंभर बाण प्रतापी वीराच्या छातीवर सोडतो.
संधाय बाणशतकं शंखं दध्मौ प्रतापवान् । तेन शंखनिनादेन कातराणां भयं ह्यभूत्
शंभर बाण धनुष्याला लावून, पराक्रमी वीराने शंख फुंकला; त्या शंखाच्या आवाजाने भित्र्यांच्या मनात भीती निर्माण झाली.
ताडयामास हृदये बाणानां शतकेन सः । प्रतापाग्र्यः प्रचिच्छेद लघुहस्तः सुपर्वणः
त्याने शंभर बाणांनी हृदयावर वार केला, पण प्रतापी, चपळहस्त वीराने ते सुंदर बाण सहज तोडून टाकले.
स बाणच्छेदनं दृष्ट्वा कुपितो व्यसृजच्छरान् । कंकपक्षान्वितांस्तीक्ष्णभल्लान्राजात्मजो बली
आपले बाण तुटलेले पाहून, बलवान राजपुत्र रागावला आणि त्याने बगळ्याच्या पिसांनी सजवलेले धारदार बाण सोडले.
आकाशे भुवि मध्ये च बाणा ददृशिरेऽञ्चिताः । स्वनामचिह्नितास्तीक्ष्णधारापातसुशोभिताः
आकाशात, जमिनीवर आणि मध्ये, स्वतःच्या नावाने ओळखले जाणारे, धारदार आणि तेजस्वी असे बाण दिसत होते.
शरास्तद्बाहु हृदये लग्ना वह्निकणान्बहून् । सृजंतः कुर्वते सैन्यदाहनं तदभून्महत्
ते बाण त्याच्या हातात आणि छातीत घुसले, आणि त्यातून अनेक ठिणग्या निघून सैन्य जळून मोठा विध्वंस झाला.
प्रतापाग्र्यः प्रकुपितस्तिष्ठतिष्ठेति च ब्रुवन् । शरेण दशसंख्येन ताडयामास मूर्धनि
प्रतापी वीर फारच संतापला, 'थांब, थांब!' असे ओरडत, त्याने दहा बाणांनी त्याच्या डोक्यावर वार केला.
ते बाणा राजपुत्रस्य ललाटे परिनिष्ठिताः । विराजंते स्म च मुने दशशाखास्तरोरिव
ते बाण राजपुत्राच्या कपाळात घट्ट रुतले आणि, ऋषी, दहा फांद्यांच्या झाडासारखे चमकत होते.
तेन बाणप्रहारेण विव्यथेन महामनाः । यष्टिकाप्रहतो यद्वत्कुंजरः सप्तवर्षकः
त्या बाणांच्या माराने, मोठ्या मनाचा तो वीर व्याकुळ झाला, जणू सात वर्षांचा हत्ती काठीने मारल्यावर होतो.
बाणान्धनुषि संधाय मुमोच त्रिशताञ्छुभान् । सुवर्णपुंखरचितान्महाकालानलोपमान्
त्याने धनुष्याला बाण लावून, सोन्याच्या पिसांनी सजवलेले, महाप्रलयाच्या आगीसारखे तीनशे तेजस्वी बाण सोडले.
ते बाणास्तु प्रतापाग्र्य वक्षो भित्त्वा गता ह्यधः । शोणिताक्ता यथा रामचंद्र भक्ति पराङ्मुखाः
ते बाण प्रतापी वीराच्या छातीला भेदून गेले, रक्ताने माखलेले होते, जणू रामचंद्रापासून दूर गेलेले भक्त.
प्रतापाग्र्यः प्रकुपितः शरान्मुंचन्सहस्रशः । अकरोद्विरथं सूनुं सुबाहोस्तत्क्षणाद्द्रुतम्
पराक्रमात सर्वांत पुढे असलेला योद्धा, रागाने भरून, हजारो बाण सोडू लागला आणि क्षणातच सुभाहूच्या मुलाला रथाविना केला.
चतुर्भिश्च तुरो वाहान्द्वाभ्यां ध्वजमशातयत् । एकेन सारथेः कायाच्छिरो मह्यामपातयत्
त्याने चार बाणांनी चार घोडे घायाळ केले, दोन बाणांनी ध्वज फोडला आणि एक बाणाने सारथ्याचं डोकं शरीरापासून वेगळं करून जमिनीवर पाडलं.
चतुर्भिस्ताडयामास तं सूनुं नृपतेः पुनः । तत्क्षणाच्चापमेकेन गुणयुक्तं तु चिच्छिदे
पुन्हा त्याने राजाच्या मुलाला चार बाणांनी घायाळ केलं आणि त्या क्षणीच एक बाण लावून त्याच्या धनुष्याचा दोर कापला.
सोऽन्यरथं समारुह्य हयरत्नसुशोभितम् । धनुः करे समादाय सज्यं चक्रे महामनाः
तो दुसऱ्या सुंदर घोड्यांनी सजवलेल्या रथावर चढला, हातात धनुष्य घेतलं आणि ते सज्ज केलं.
प्रत्युवाच प्रतापाग्र्यं त्वया विक्रांतमद्भुतम् । पश्येदानीं पराक्रांतिं धनुषो मम सद्भट
त्याने पराक्रमात पुढे असलेल्या योद्ध्याला म्हटलं, 'तुझं शौर्य खरंच अद्भुत आहे; आता, वीर योद्धा, माझ्या धनुष्याचं सामर्थ्य पाहा.'
एवमुक्त्वा तु दमनो बाणान्दश समाददे । चतुर्भिश्चतुरो वाहान्निनाय यमसादनम्
असं म्हणून दमनेनं दहा बाण घेतले; त्यापैकी चार बाणांनी त्याने चार घोड्यांना यमाच्या लोकात पाठवलं.