राज्ञोऽक्षिगोचरो जातो नीलनामा महागिरिः । राजतैः कानकैः शृंगैः समंतात्परिराजितः
राजाच्या डोळ्यांसमोर निळा नावाचा तो महान पर्वत उभा राहिला, जो चहूबाजूंनी चांदी आणि सोन्याच्या शिखरांनी सुशोभित होता.
किमग्निः प्रज्वलत्येष द्वितीयः किमु भास्करः । किमयं वैद्युतः पुंजो ह्यकस्मात्स्थिरकांतिधृक्
हे काय, हा अग्नीच का इतका प्रज्वलित आहे? की हा दुसरा सूर्य आहे? की अचानक स्थिर प्रकाश देणारा वीजेचा पुंज आहे?
तापस ब्राह्मणो दृष्ट्वा नीलप्रस्थं सुशोभितम् । राज्ञे निवेदयामास एष पुण्यो महागिरिः
त्या तपस्वी ब्राह्मणाने निळा पठाराचं तेजस्वी रूप पाहून, राजाला सांगितलं: 'हा पवित्र आणि महान पर्वत आहे.'
तच्छ्रुत्वा नृपतिश्रेष्ठः शिरसा प्रणनाम ह । धन्योऽस्मि कृतकृत्योऽस्मि नीलो मे दृष्टिगोचरः
हे ऐकून, श्रेष्ठ राजा डोकं झुकवून म्हणाला: 'मी धन्य आहे, माझं जीवन सफल झालं, कारण निळा पर्वत माझ्या दृष्टीस पडला.'
अमात्यो राजपत्नी च करम्बस्तंतुवायकः । नीलदर्शनसंहृष्टा बभूवुः पुरुषर्षभ
मंत्री, राणी, स्वयंपाकी आणि विणकर, हे सर्व पुरुषश्रेष्ठा, निळा पर्वत पाहून आनंदित झाले.
पंचैते विजये काले नीलपर्वतमारुहन् । महादुंदुभिनिर्घोषाञ्च्छृण्वन्तो ह्यमरैः कृतान्
हे पाचही जण विजयाच्या वेळी निळा पर्वतावर चढले, आणि देवांनी वाजवलेल्या मोठ्या नगाऱ्यांचा गजर ऐकत होते.
तस्योपरितने शृंगे चित्रपादपराजिते । ददर्श हाटकाबद्धं देवालयमनुत्तमम्
त्या डोंगराच्या शिखरावर, सुंदर पायवाटा असलेल्या ठिकाणी, त्याने सोन्याने मढवलेले एक अप्रतिम देवालय पाहिले.
ब्रह्मागत्य सदा पूजां करोति परमेष्ठिनः । नैवेद्यं कुरुते यत्र हरिसंतोषकारकम्
तेथे ब्रह्मा स्वतः येऊन नेहमी परमेश्वराची पूजा करतो आणि हरिला आनंद देणारे नैवेद्य अर्पण करतो.
दृष्ट्वाथ तत्र विमलं देवायतनमुत्तमम् । प्रविवेश परीवारैः पंचभिः सह संवृतः
तेथे ते निर्मळ आणि उत्तम देवालय पाहून, तो आपल्या पाच सेवकांसह आत गेला.
तत्र दृष्ट्वा जातरूपे महामणिविचित्रिते । सिंहासने विराजंतं चतुर्भुजमनोहरम्
तेथे त्याने सुवर्ण व मोठ्या रत्नांनी सजवलेल्या सिंहासनावर तेजस्वी, चार भुजांचा मोहक भगवान विराजमान असलेला पाहिला.
चंड प्रचंड विजय जयादिभिरुपासितम् । प्रणनाम सपत्नीको राजा सेवकसंयुतः
चंड, प्रचंड, विजय, जय आणि इतरांनी पूजा केलेल्या त्या भगवंतास, राजा आपल्या पत्नी व सेवकांसह नमस्कार करतो.
प्रणम्य परमात्मानं महाराजः सुरोत्तमम् । स्नापयामास विधिवद्वेदोक्तैः स्नानमंत्रकैः
परमात्म्याला वंदन करून, तो उत्तम राजा, वेदांमध्ये सांगितलेल्या मंत्रांनी विधिपूर्वक त्यांचे अभिषेक करतो.
अर्घ्यपाद्यादिकं चक्रे प्रीतेन मनसा नृपः । चंदनेन विलिप्यैनं सुवस्त्रे विनिवेद्य च
राजाने आनंदी मनाने अर्घ्य, पाद्य व इतर विधी केले, चंदन लावले आणि उत्तम वस्त्रे अर्पण केली.
धूपमारार्तिकं कृत्वा सर्वस्वादुमनोहरम् । नैवेद्यं भगवन्मूर्त्यै न्यवेदयदथो नृपः
धूप आणि आरती करून, अत्यंत मधुर व मनोहर नैवेद्य भगवानाच्या मूर्तीस अर्पण केले.
प्रणम्य च स्तुतिं चक्रे तापसब्राह्मणेन च । यथामतिगुणग्रामगुंफितस्तोत्रसंचयैः
नमन करून, तपस्वी व ब्राह्मणासह, त्याने गुणांनी भरलेल्या स्तोत्रांनी भगवंताची स्तुती केली.
राजोवाच। एकस्त्वं पुरुषः साक्षाद्भगवान्प्रकृतेः परः । कार्यकारणतो भिन्नो महत्तत्त्वादिपूजितः
राजा म्हणाला: प्रभो, तूच प्रत्यक्ष पुरुष आहेस, प्रकृतीच्या पलीकडे आहेस, कारण व कार्य यांपासून वेगळा आहेस आणि महत्त्वत्त्वादींनी पूजिला जातोस.
त्वन्नाभिकमलाज्जज्ञे ब्रह्मा सृष्टिविचक्षणः । तथा संहारकर्ता च रुद्रस्त्वन्नेत्रसंभवः
तुझ्या नाभीतील कमळातून सृष्टीकार ब्रह्मा जन्मला; तसेच तुझ्या डोळ्यातून संहार करणारा रुद्र उत्पन्न झाला.
त्वयाज्ञप्तः करोत्यस्य विश्वस्य परिचेष्टितम् । त्वत्तो जातं पुराणाद्यज्जगत्स्थास्नु चरिष्णु च
तुझ्या आज्ञेने तो या विश्वातील सर्व कार्ये करतो; हे जगातील जे काही प्राचीन, स्थिर व चल आहे, ते सर्व तुझ्यापासूनच निर्माण झाले.
चेतनाशक्तिमाविश्य त्वमेनं चेतयस्यहो । तव जन्म तु नास्त्येव नांतस्तव जगत्पते । वृद्धिक्षयपरीणामास्त्वयि संत्येव नो विभो
तू चेतनेची शक्ती देऊन या जगाला चेतन करतोस; पण तुझा जन्म नाही, शेवट नाही, हे जगाच्या अधिपती; तुझ्यात वाढ, क्षय किंवा बदल नाहीच.
तथापि भक्तरक्षार्थं धर्मस्थापनहेतवे । करोषि जन्मकर्माणि ह्यनुरूपगुणानि च
तरीही भक्तांचे रक्षण आणि धर्माची स्थापना करण्यासाठी, तू योग्य त्या गुणांसह जन्म आणि कर्मे घेतोस.
त्वया मात्स्यं वपुर्धृत्वा शंखस्तु निहतोसुरः । वेदाः सुरक्षिता ब्रह्मन्महापुरुषपूर्वज
तू मत्स्यरूप धारण करून शंखासुराचा वध केला; ब्रह्मन्, महापुरुष, तू वेदांचे रक्षण केलेस.
शेषो न वेत्ति महि ते भारत्यपि महेश्वरी । किमुतान्ये महाविष्णो मादृशास्तु कुबुद्धयः
शेषलाही तुझी महती कळत नाही, भारती किंवा महेश्वरीलाही नाही; मग माझ्यासारख्या अल्पबुद्धी लोकांनी काय समजावे, हे महाविष्णो?
मनसा त्वां न चाप्नोति वागियं परमेश्वरी । तस्मादहं कथं त्वां वै स्तोतुं स्यामीश्वरः प्रभो
मन तुझ्यापर्यंत पोहोचू शकत नाही, ही वाणीही नाही, परमेश्वरा; मग मी तुला कसा स्तुती करू, प्रभो?
इति स्तुत्वा स शिरसा प्रणाममकरोन्मुहुः । गद्गदस्वरसंयुक्तो रोमहर्षांकितांगकः
अशा प्रकारे स्तुती करून, त्याने वारंवार डोके टेकवले, त्याचा स्वर गदगदला आणि अंगावर रोमांच उभे राहिले.
इति स्तुत्या प्रहृष्टात्मा भगवान्पुरुषोत्तमः । उवाच वचनं सत्यं राजानं प्रति सार्थकम्
अशा प्रकारे स्तुती ऐकून भगवंत पुरुषोत्तम आनंदित झाले आणि त्यांनी राजाला सत्य आणि अर्थपूर्ण असे शब्द सांगितले.
श्रीभगवानुवाच। तव स्तुत्या प्रहर्षोऽभून्मम राजन्महामते । जानीहि त्वं महाराज मां च प्रकृतितः परम्
श्रीभगवंत म्हणाले — राजन, तुझ्या स्तुतीमुळे मला फार आनंद झाला. हे महाबुद्धिमान राजन, तू जाणून ठेव, मी खऱ्या अर्थाने स्वभावतः सर्वश्रेष्ठ आहे.
नैवेद्यभक्षणं त्वं हि शीघ्रं कुरु मनोहरम् । चतुर्भुजत्वमाप्तः सन्गंतासि परमं पदम्
तू लवकरच ते सुंदर नैवेद्य खा. तुला चार हात मिळाले आहेत आणि तू आता परमपदाला पोहोचशील.
त्वत्कृत्स्तुतिरत्नेन यो मां स्तोष्यति मानवः । तस्यापि दर्शनं दास्ये भुक्तिमुक्तिवरप्रदम्
जो मनुष्य तुझ्या या रत्नासारख्या स्तोत्राने माझी स्तुती करील, त्यालाही मी दर्शन देईन आणि त्याला भोग व मोक्ष दोन्हीही मिळतील.
इत्येवं वचनं राजा श्रुत्वा भगवतोदितम् । नैवेद्यभक्षणं चक्रे चतुर्भिः सह सेवकैः
भगवंतांनी सांगितलेले हे शब्द ऐकून राजा आपल्या चार सेवकांसह नैवेद्याचे सेवन करू लागला.
ततो विमानं संप्राप्तं किंकिणीजालमंडितम् । अप्सरोवृंदसंसेव्यं सर्वभोगसमन्वितम्
नंतर एक सुंदर विमान तेथे आले, ज्यावर घंट्यांची जाळी होती, अप्सरांचा समूह सेवा करत होता आणि सर्व सुखांनी ते भरलेले होते.