एतैः पंचभिरेतस्मिन्नीले पर्वतसत्तमे । यास्यसे ब्रह्मदेवेंद्र वंदितं सुरपूजितम्
'या पाच जणांसह, या निळ्या पर्वतावर, तू त्या स्थळी जाशील, जेथे देव आणि ब्रह्मा-इंद्र वंदन करतात.'
इत्युक्त्वाऽदृश्यतां प्राप्तो यतिः क्वापि न दृश्यते । तदाकर्ण्य नृपो हर्षं प्राप चाशु सविस्मयम्
असे सांगून, तो संन्यासी अदृश्य झाला आणि कुठेच दिसला नाही; हे ऐकून, राजा लगेचच आनंदित आणि आश्चर्यचकित झाला.
राजोवाच। स्वामिन्कोऽसौ समागत्य संन्यासी मां यदूचिवान् । न दृश्यते पुनः कुत्र गतोऽसौ चित्तहर्षदः
राजा म्हणाला: 'तो स्वामी, संन्यासी, माझ्याशी बोलून गेला, आता पुन्हा कुठेच दिसत नाही—तो मनाला आनंद देणारा कुठे गेला?'
तापस उवाच। राजंस्तव महाप्रेम्णा कृष्टचित्तः समभ्यगात् । पुरुषोत्तमनामायं सर्वपापप्रणाशनः
तपस्वी म्हणाला: 'राजा, तुझ्या मोठ्या प्रेमामुळे त्याचे मन तुझ्याकडे ओढले गेले आणि तो आला; तो म्हणजे पुरुषोत्तम, सर्व पापांचा नाश करणारा.'
श्वोमध्याह्ने तव पुरो भविष्यति महान्गिरिः । तमारुह्य हरिं दृष्ट्वा कृतार्थस्त्वं भविष्यसि
'उद्या दुपारी, तुझ्या समोर मोठा डोंगर प्रकट होईल; त्यावर चढून, हरिचे दर्शन घेऊन तू कृतार्थ होशील.'
इतिवाक्यसुधापूर नाशितस्वांत संज्वरः । हर्षं यमाप स नृपो ब्रह्मापि न हि वेत्ति तम्
या अमृतासारख्या वचनांनी राजाचे अंतःकरणातील दुःख नाहीसे झाले; त्याला असा आनंद मिळाला की तो ब्रह्मालाही माहीत नाही.
तदा दुंदुभयो नेदुर्वीणापणवगोमुखाः । महानंदस्तदा ह्यासीद्राजराजस्य चेतसि
तेव्हा नगारे वाजले, वीणा, पावा आणि गोमुख वाजले; राजाधिराजाच्या मनात मोठा आनंद निर्माण झाला.
गायन्हरिं क्षणं तिष्ठन्हसञ्जल्पन्ब्रुवन्नमन् । आनंदं प्राप सुघनं सर्वसंतापनाशनम्
हरिचे गाणे गात, क्षणभर उभा राहून, त्याचे नाम घेत, त्याची स्तुती करत, त्याने सर्व दुःख नष्ट करणारा गाढ आनंद अनुभवला.
सुमतिरुवाच। अथ सर्वं दिनं नीत्वा हरिस्मरणकीर्तनैः । रात्रौ सुष्वाप गंगाया रोधस्युरुफलप्रदे
सुमती म्हणाली: मग त्या दिवशी संपूर्ण दिवस हरिच्या आठवणींमध्ये आणि कीर्तनात घालवून, रात्री तो गंगाच्या सुपीक काठावर झोपला.
ददर्श स्वप्नमध्ये तु स स्वात्मानं चतुर्भुजम् । शंखचक्रगदापद्मशार्ङ्गकोदंडधारिणम्
झोपेत त्याने पाहिलं की, तो स्वतःला चार हात असलेल्या रूपात पाहतो आहे, ज्याच्या हातात शंख, चक्र, गदा, कमळ, धनुष्य आणि बाण आहेत.
नृत्यंतं पुरुषोत्तमस्य पुरतः शर्वादि देवैः सह । श्रीमद्भिः स्वतनूयुतैररिगदांबूत्थाब्जहेत्यादिभिः । विष्वक्सेनवरैर्गणैः सुतनुभिः श्रीशंसदोपासितं । दृष्ट्वा विस्मयमाप लोकविषयं हर्षं तथात्यद्भुतम्
तो स्वतःला पुरुषोत्तमाच्या समोर, शिव आणि इतर देवांसह नाचताना पाहतो; त्याच्या तेजस्वी रूपांनी वेढलेला, गदा, कमळ व इतर आयुधे हातात घेतलेली, श्रेष्ठ सेनापती व त्यांच्या गणांनी वेढलेला, पुण्यवानांनी पूजला जातोय, हे पाहून त्याला जगातील कोणत्याही गोष्टीपेक्षा मोठं आश्चर्य, आनंद आणि अद्भुत समाधान वाटलं.
ददतं मनसोऽभीष्टं पुरुषोत्तमसंज्ञितम् । आत्मानं च कृपापात्रममन्यत महामतिः
तो स्वतःला पुरुषोत्तम म्हणून, मनातील सर्व इच्छा पूर्ण करणारा पाहतो आणि तो ज्ञानी स्वतःला कृपेचा पात्र मानतो.
इत्येवं स्वप्नविषये ददर्श नृपसत्तमः । प्रातः प्रबुद्धो विप्राय जगाद स्वप्नमीक्षितम्
अशा प्रकारे, त्या श्रेष्ठ राजाने स्वप्नात हे सर्व पाहिलं; सकाळी जागा झाल्यावर, त्याने तो स्वप्न ब्राह्मणाला सांगितला.
तच्छ्रुत्वा वाडवो धीमान्कथयामास विस्मितः । राजंस्त्वयासौ दृष्टो यः पुरुषोत्तमसंज्ञितः
हे ऐकून, वाडवाचा तो बुद्धिमान ब्राह्मण आश्चर्यचकित होऊन म्हणाला: 'राजा, ज्याला तू पाहिलंस, त्याला पुरुषोत्तम असं म्हणतात.'
दास्यते शंखचक्रादिचिह्नितां स्वतनुं हरिः । इति श्रुत्वा तु तद्वाक्यं रत्नग्रीवो महामनाः
हरी तुला स्वतःचं शंख, चक्र वगैरे चिन्हांनी युक्त रूप देईल; हे शब्द ऐकून, रत्नग्रीव हा महान मनाचा राजा,
दापयामास दानानि दीनानां मानसोचितम् । स्नात्वा गंगाब्धिसंयोगे तर्पयित्वा पितॄन्सुरान्
त्याने गरजू लोकांना त्यांच्या मनासारखी दानं द्यायला सुरुवात केली; गंगेच्या संगमावर स्नान करून, पितरांना आणि देवांना तर्पण केलं.
गायन्हरिगुणग्रामं प्रत्यैक्षत च दर्शनम् । ततो मध्याह्नसमये दिविदुंदुभयो मुहुः
हरीच्या गुणांची गाणी गात, तो दर्शनाची वाट पाहू लागला; मग दुपारी, आकाशात देवांचे नगारे वारंवार वाजू लागले.
जघ्नुः सुरकराघात बहुशब्दसुशब्दिताः । अकस्मात्पुष्पवृष्टिश्च बभूव नृपमस्तके
देवतांच्या हातांनी नगारे वाजवले गेले, त्यामुळे अनेक मंगल ध्वनी झाले; अचानक राजाच्या डोक्यावर फुलांची वृष्टी झाली.
धन्योसि नृपवर्यस्त्वं नीलं पश्याक्षिगोचरम्
राजा, तू खरोखर धन्य आहेस—पहा, तुझ्या डोळ्यांसमोर निळा पर्वत आहे.
शृणोतीति यदा वाक्यं नृपो देवप्रणोदितम् । तदा स सूर्यकोटीनामधिकांति धरोद्भुतः
राजाने देवांनी सांगितलेलं हे वाक्य ऐकल्यावर, त्या क्षणी, सूर्याच्या कोट्यवधी तेजापेक्षा अधिक तेजस्वी असा एक पर्वत प्रकट झाला.
राज्ञोऽक्षिगोचरो जातो नीलनामा महागिरिः । राजतैः कानकैः शृंगैः समंतात्परिराजितः
राजाच्या डोळ्यांसमोर निळा नावाचा तो महान पर्वत उभा राहिला, जो चहूबाजूंनी चांदी आणि सोन्याच्या शिखरांनी सुशोभित होता.
किमग्निः प्रज्वलत्येष द्वितीयः किमु भास्करः । किमयं वैद्युतः पुंजो ह्यकस्मात्स्थिरकांतिधृक्
हे काय, हा अग्नीच का इतका प्रज्वलित आहे? की हा दुसरा सूर्य आहे? की अचानक स्थिर प्रकाश देणारा वीजेचा पुंज आहे?
तापस ब्राह्मणो दृष्ट्वा नीलप्रस्थं सुशोभितम् । राज्ञे निवेदयामास एष पुण्यो महागिरिः
त्या तपस्वी ब्राह्मणाने निळा पठाराचं तेजस्वी रूप पाहून, राजाला सांगितलं: 'हा पवित्र आणि महान पर्वत आहे.'
तच्छ्रुत्वा नृपतिश्रेष्ठः शिरसा प्रणनाम ह । धन्योऽस्मि कृतकृत्योऽस्मि नीलो मे दृष्टिगोचरः
हे ऐकून, श्रेष्ठ राजा डोकं झुकवून म्हणाला: 'मी धन्य आहे, माझं जीवन सफल झालं, कारण निळा पर्वत माझ्या दृष्टीस पडला.'
अमात्यो राजपत्नी च करम्बस्तंतुवायकः । नीलदर्शनसंहृष्टा बभूवुः पुरुषर्षभ
मंत्री, राणी, स्वयंपाकी आणि विणकर, हे सर्व पुरुषश्रेष्ठा, निळा पर्वत पाहून आनंदित झाले.
पंचैते विजये काले नीलपर्वतमारुहन् । महादुंदुभिनिर्घोषाञ्च्छृण्वन्तो ह्यमरैः कृतान्
हे पाचही जण विजयाच्या वेळी निळा पर्वतावर चढले, आणि देवांनी वाजवलेल्या मोठ्या नगाऱ्यांचा गजर ऐकत होते.
तस्योपरितने शृंगे चित्रपादपराजिते । ददर्श हाटकाबद्धं देवालयमनुत्तमम्
त्या डोंगराच्या शिखरावर, सुंदर पायवाटा असलेल्या ठिकाणी, त्याने सोन्याने मढवलेले एक अप्रतिम देवालय पाहिले.
ब्रह्मागत्य सदा पूजां करोति परमेष्ठिनः । नैवेद्यं कुरुते यत्र हरिसंतोषकारकम्
तेथे ब्रह्मा स्वतः येऊन नेहमी परमेश्वराची पूजा करतो आणि हरिला आनंद देणारे नैवेद्य अर्पण करतो.
दृष्ट्वाथ तत्र विमलं देवायतनमुत्तमम् । प्रविवेश परीवारैः पंचभिः सह संवृतः
तेथे ते निर्मळ आणि उत्तम देवालय पाहून, तो आपल्या पाच सेवकांसह आत गेला.
तत्र दृष्ट्वा जातरूपे महामणिविचित्रिते । सिंहासने विराजंतं चतुर्भुजमनोहरम्
तेथे त्याने सुवर्ण व मोठ्या रत्नांनी सजवलेल्या सिंहासनावर तेजस्वी, चार भुजांचा मोहक भगवान विराजमान असलेला पाहिला.