अंबरीषमथ वीक्ष्य दुःखितं विप्रशापहतसर्वमङ्गलम् । धारयन्निजकरे सुदर्शनं संररक्ष जठराधिवासतः
अंबरीष राजाला, ब्राह्मणाच्या शापामुळे दुःखी आणि सर्व शुभ हरवलेला पाहून, तू स्वतःच्या हातात सुदर्शन घेऊन, त्याच्या पोटात राहून त्याचे रक्षण केलेस.
दैत्यराज पितृकारितव्यथः शूलपाशजलवह्निपातनैः । श्रीनृसिंहतनुधारिणा त्वया रक्षितः सपदि पश्यतः पितुः
दैत्यराजाला, वडिलांनी त्रिशूळ, दोरी, पाणी आणि अग्नीने दिलेल्या यातना भोगताना, श्रीनृसिंह रूप धारण करून, तू त्याच्या वडिलांच्या डोळ्यांसमोरच क्षणात वाचवलेस.
ग्राहवक्त्रपतितांघ्रिमुद्भटं वारणेंद्रमतिदुःखपीडितम् । वीक्ष्य साधुकरुणार्द्रमानसस्त्वं गरुत्मति कृतारुहक्रियः
गरुडावर आरूढ असलेल्या प्रभू, मगराच्या तोंडात सापडलेला, दुःखाने व्याकुळ झालेला हत्ती पाहून, तुझे मन खरी करुणेने ओथंबले आणि तू त्याला वर चढवलेस.
त्यक्तपक्षिपतिरात्तचक्रको वेगकंपयुतमालिकांबरः । गीयसे सुभिरमुष्य न क्रतो मोचकः सपदि तद्विनाशकः
पंखी वाहन सोडून, चक्र हातात घेऊन, वेगाने हालचाल करताना तुझी माळ हलत होती; सज्जन तुझी गाणी गातात. त्या हत्तीसाठी, प्रभू, तू त्वरित मुक्ती आणि दुःखाचा नाश करणारा ठरलास.
यत्रयत्र तव सेवकार्दनं तत्र तत्र बत देहधारिणा । पाल्यते च भवता निजः प्रभो पापहारिचरितैर्मनोहरैः
जिथे जिथे तुझ्या सेवकांना त्रास होतो, तिथे तिथे, प्रभू, तू स्वतः देह धारण करून, आपल्या भक्तांचे पाप नष्ट करणाऱ्या आणि मन मोहवणाऱ्या लीला करून रक्षण करतोस.
दीननाथ सुरमौलिहीरकाघृष्टपादतल भक्तवल्लभ । पापकोटिपरिदाहक प्रभो दर्शयस्व निजदर्शनं मम
दीनांचा नाथ, देवांच्या मुकुटातील रत्नांनी ज्याचे पाय उजळतात, भक्तांचा प्रिय, कोट्यवधी पापे जाळणाऱ्या प्रभू, मला तुझे दर्शन दे.
पापकृद्यदि जनोयमागतो मानसे तव तथा हि दर्शय । तावका वयमघौघनाशनं विस्मृतं नहि सुरासुरार्चित
जर हा आलेला मनुष्य पापी असेल, प्रभू, तर माझ्या मनात दर्शन दे. आम्ही तुझेच आहोत, पापांचा डोंगर नष्ट करणारा, देव-दानवांनी पूजलेला, कधीही विसरला जात नाही.
ये वदंति तव नाम निर्मलं ते तरंति सकलाघसागरम् । संस्मृतिर्यदि कृता तदा मया प्राप्यतां सकलदुःखवारक
जे तुझे निर्मळ नाव घेतात, ते सर्व पापांच्या समुद्रातून पार जातात; मी जर तुला आठवले असेल, सर्व दुःख दूर करणाऱ्या, तर मला तुझे प्राप्त होऊ दे.
सुमतिरुवाच। एवं गायन्गुणान्रात्रौ दिवा वापि महीपतिः । क्षणमात्रं न विश्रांतो निद्रामाप न वै सुखम्
सुमती म्हणाली: अशा प्रकारे, रात्री-दिवसा त्याचे गुण गात, राजा क्षणभरही विश्रांती घेत नव्हता, त्याला झोपही आली नाही, सुखही लाभले नाही.
गायन्गच्छन्गृणंस्तिष्ठन्वदत्येतदहर्निशम् । दर्शयस्व कृपानाथ स्वतनुं पुरुषोत्तम
गात, चालत, वाकत, उभा राहत—तो रात्रंदिवस हेच म्हणत होता: 'कृपानाथ, पुरुषोत्तम, मला तुझे दर्शन दे.'
एवं राज्ञः पंचदिनं गतं गंगाब्धिसंगमे । तदा कृपाब्धिः कृपया चिंतयामास गोपतिः
अशा प्रकारे, राजाला गंगा आणि समुद्र यांच्या संगमावर पाच दिवस गेले. मग गवळ्यांचा स्वामी, दयाळूपणाचा महासागर, त्याच्यावर दयाळूपणे विचार करू लागला.
असौ राजा मदीयेन गानेन विगताघकः । पश्य तान्मामकीं प्रेष्ठां सुरासुरनमस्कृताम्
हा राजा माझ्या गाण्यामुळे पापमुक्त झाला आहे; पाहा, तो माझ्या प्रियेला, जिचे देव आणि दैत्य दोघेही पूजन करतात, तिला पाहू दे.
इति संचिंत्य भगवान्कृपापूरितमानसः । संन्यासिवेषमास्थाय ययौ राज्ञोंऽतिकं विभुः
असा विचार करून, भगवंत, ज्याचे मन दयाळूपणाने भरले होते, संन्यासीचे रूप धारण करून राजाकडे गेला.
तत्र गत्वा महाराज त्रिदंडियतिवेषधृक् । भक्तानुकंपया प्राप्तो वीक्षितस्तापसेन हि
तेथे जाऊन, हे महाराज, त्रिदंडी संन्यासीचे वेष घेऊन, भक्तांवर दया म्हणून आलेला तो तपस्व्याने पाहिला.
ॐनमो विष्णवेत्युक्त्वा नमश्चक्रे नृपोत्तमः । अर्घ्यपाद्यासनैः पूजां चकार हरिमानसः
‘ॐ नमो विष्णवे’ असे म्हणत आणि वाकून, श्रेष्ठ राजा हरिला पाय धुण्याचे पाणी, पिण्याचे पाणी आणि आसन अर्पण करून भक्तिभावाने पूजा करू लागला.
उवाच भाग्यमतुलं यद्भवानक्षिगोचरः । अतः परं दास्यते मे गोविंदो निजदर्शनम्
तो म्हणाला, 'तुम्ही, जे क्वचितच दिसता, आज माझ्या समोर आला, हे माझे अतुल्य भाग्य आहे; म्हणून गोविंदा मला स्वतःचे दर्शन देईल.'
इति श्रुत्वा तु तद्वाक्यं संन्यासी निजगाद तम् । राजञ्छृणुष्व कथितं मम वाक्यविनिःसृतम्
हे ऐकून, त्या संन्याशाने त्याला सांगितले: 'राजा, माझ्या तोंडून निघालेली ही वाणी ऐक.'
अहं ज्ञानेन जानामि भूतं भव्यं भवच्च यत् । तस्मादहं ब्रुवे किंचिच्छृणुष्वैकाग्रमानसः
'माझ्या ज्ञानामुळे मी जे झाले, जे होईल आणि जे आहे ते सर्व जाणतो; म्हणून मी तुला काही सांगतो—एकाग्र मनाने ऐक.'
श्वो मध्याह्ने हरिर्दाता दर्शनं ब्रह्मदुर्ल्लभम् । पंचभिः स्वजनैः साकं यास्यसे परमं पदम्
'उद्या दुपारी, हरि, जो देणारा आहे, तुला ब्रह्मालाही दुर्लभ असे दर्शन देईल; तुझ्या पाच जणांसह तू परमपदाला जाशील.'
त्वममात्यश्च महिला तव तापस वाडवः । पुरे तव करंबाख्यः साधुश्च तं तु वायकः
'तू, तुझा मंत्री, तुझी पत्नी, तपस्वी वाडव आणि तुझ्या नगरातील सद्गुणी विणकर करंबा.'
एतैः पंचभिरेतस्मिन्नीले पर्वतसत्तमे । यास्यसे ब्रह्मदेवेंद्र वंदितं सुरपूजितम्
'या पाच जणांसह, या निळ्या पर्वतावर, तू त्या स्थळी जाशील, जेथे देव आणि ब्रह्मा-इंद्र वंदन करतात.'
इत्युक्त्वाऽदृश्यतां प्राप्तो यतिः क्वापि न दृश्यते । तदाकर्ण्य नृपो हर्षं प्राप चाशु सविस्मयम्
असे सांगून, तो संन्यासी अदृश्य झाला आणि कुठेच दिसला नाही; हे ऐकून, राजा लगेचच आनंदित आणि आश्चर्यचकित झाला.
राजोवाच। स्वामिन्कोऽसौ समागत्य संन्यासी मां यदूचिवान् । न दृश्यते पुनः कुत्र गतोऽसौ चित्तहर्षदः
राजा म्हणाला: 'तो स्वामी, संन्यासी, माझ्याशी बोलून गेला, आता पुन्हा कुठेच दिसत नाही—तो मनाला आनंद देणारा कुठे गेला?'
तापस उवाच। राजंस्तव महाप्रेम्णा कृष्टचित्तः समभ्यगात् । पुरुषोत्तमनामायं सर्वपापप्रणाशनः
तपस्वी म्हणाला: 'राजा, तुझ्या मोठ्या प्रेमामुळे त्याचे मन तुझ्याकडे ओढले गेले आणि तो आला; तो म्हणजे पुरुषोत्तम, सर्व पापांचा नाश करणारा.'
श्वोमध्याह्ने तव पुरो भविष्यति महान्गिरिः । तमारुह्य हरिं दृष्ट्वा कृतार्थस्त्वं भविष्यसि
'उद्या दुपारी, तुझ्या समोर मोठा डोंगर प्रकट होईल; त्यावर चढून, हरिचे दर्शन घेऊन तू कृतार्थ होशील.'
इतिवाक्यसुधापूर नाशितस्वांत संज्वरः । हर्षं यमाप स नृपो ब्रह्मापि न हि वेत्ति तम्
या अमृतासारख्या वचनांनी राजाचे अंतःकरणातील दुःख नाहीसे झाले; त्याला असा आनंद मिळाला की तो ब्रह्मालाही माहीत नाही.
तदा दुंदुभयो नेदुर्वीणापणवगोमुखाः । महानंदस्तदा ह्यासीद्राजराजस्य चेतसि
तेव्हा नगारे वाजले, वीणा, पावा आणि गोमुख वाजले; राजाधिराजाच्या मनात मोठा आनंद निर्माण झाला.
गायन्हरिं क्षणं तिष्ठन्हसञ्जल्पन्ब्रुवन्नमन् । आनंदं प्राप सुघनं सर्वसंतापनाशनम्
हरिचे गाणे गात, क्षणभर उभा राहून, त्याचे नाम घेत, त्याची स्तुती करत, त्याने सर्व दुःख नष्ट करणारा गाढ आनंद अनुभवला.
सुमतिरुवाच। अथ सर्वं दिनं नीत्वा हरिस्मरणकीर्तनैः । रात्रौ सुष्वाप गंगाया रोधस्युरुफलप्रदे
सुमती म्हणाली: मग त्या दिवशी संपूर्ण दिवस हरिच्या आठवणींमध्ये आणि कीर्तनात घालवून, रात्री तो गंगाच्या सुपीक काठावर झोपला.
ददर्श स्वप्नमध्ये तु स स्वात्मानं चतुर्भुजम् । शंखचक्रगदापद्मशार्ङ्गकोदंडधारिणम्
झोपेत त्याने पाहिलं की, तो स्वतःला चार हात असलेल्या रूपात पाहतो आहे, ज्याच्या हातात शंख, चक्र, गदा, कमळ, धनुष्य आणि बाण आहेत.