स्वकांत्यातिमिरश्रेणीं दारयद्रविवद्भृशम् । दृष्ट्वा विस्मयमापेदे किमिदं कस्य वै गृहम्
त्याच्या तेजाने घनदाट अंधार जणू ओघळत्या द्रवाप्रमाणे फाडला होता; ते पाहून मी आश्चर्यचकित झालो: 'हे काय? कुणाचे घर असावे?'
गत्वा विलोकयामीति किमिदं महतां पदम् । इति संचिंत्य गेहांतर्जगाम बहुभाग्यतः
‘हे काय मोठ्यांचे स्थान आहे, जाऊन पाहू या,’ असे मनात ठरवून, तो मोठ्या भाग्याने त्या घरात गेला.
ददर्श तत्र देवेशं सुरासुरनमस्कृतम् । किरीटहारकेयूरग्रैवेयाद्यैर्विराजितम्
तेथे त्याने देवांचा स्वामी, ज्याला देव आणि दैत्य दोघेही वंदन करतात, असा प्रभू पाहिला. त्याच्या डोक्यावर मुकुट, गळ्यात हार, हातात कंकण, छातीवर सुंदर दागिने आणि इतर अलंकारांनी तो तेजस्वी दिसत होता.
मनोहरावतंसौ च धारयंतं सुनिर्मलौ । पादपद्मे तुलसिका गंधमत्तषडंघ्रिके
त्याच्या कानात दोन सुंदर, स्वच्छ कुंडले होती. त्याच्या कमळासारख्या पायांवर सुवासिक तुळशीच्या पानांनी सुशोभित होते, आणि त्यांच्या सुगंधाने मधमाशा गुंग झाल्या होत्या.
शंखचक्रगदाशार्ङ्ग पद्माद्यैर्मूर्तिसंयुतैः । उपासितांघ्रिं श्रीमूर्तिं नारदाद्यैः सुसेवितम्
त्याच्या सोबत शंख, चक्र, गदा, धनुष्य, कमळ आणि इतर चिन्हे धारण केलेल्या रूपांनी वेढलेला तो होता. नारद आणि इतर भक्त त्याच्या पायांची भक्तीपूर्वक सेवा करत होते.
केचिद्गायंति नृत्यंति हसंति परमाद्भुतम् । प्रीणयंति महाराजं सर्वलोकैकवंदितम्
काही जण गात होते, काही नाचत होते, काही आश्चर्याने हसत होते. सर्व लोकांनी वंदन केलेल्या त्या महान राजाला ते आनंद देत होते.
हरिं वीक्ष्य मदीयोर्भस्तत्र संजग्मिवान्मुने । देवास्तत्र विधायोच्चैः पूजां धूपादिसंयताम्
मुनिवर, हरिला पाहून माझे मन तिथे आनंदित झाले. त्या वेळी देवांनी मोठ्या भक्तीने, धूप वगैरे अर्पण करून, जोरात पूजा केली.
नैवेद्यं श्रीप्रियस्यार्थे कृत्वा नीराजनं ततः । जग्मुः स्वं स्वं गृहं राजन्कृपां पश्यंत आदरात्
श्रीच्या प्रियतेसाठी त्यांनी नैवेद्य अर्पण केले आणि त्यानंतर आरती केली. मग, राजन, सर्वांनी त्याची कृपा पाहत आपल्या आपल्या घरी आदराने परतले.
महाभाग्यवशात्तेन प्राप्तं नैवेद्यसिक्थकम् । पतितं ब्रह्मदेवाद्यैर्दुर्ल्लभं सुरमानुषैः
मोठ्या भाग्याने तिथे नैवेद्याचा गोड पदार्थ मिळाला, जो ब्रह्मा आणि इतर देवांनी अर्पण केला होता, आणि जो देवांना व माणसांनाही दुर्मिळ असतो.
तद्भक्षणं च कृत्वाथो श्रीमूर्तिमवलोक्य च । चतुर्भुजत्वमाप्तं वै पृथुकेन सुशोभिना
ते गोड नैवेद्य खाल्ल्यावर आणि श्रीमूर्तीचे दर्शन घेतल्यावर, त्याला सुंदर चार हात लाभले आणि तो तेजस्वी दिसू लागला.
तदास्माभिर्गृहं प्राप्तो बालको वीक्षितो मुहुः । चतुर्भुजत्वं संप्राप्तः शंखचक्रादिधारकः
मग आम्ही घरी गेल्यावर त्या मुलाला पुन्हा पुन्हा पाहिले. त्याला चार हात मिळाले होते आणि तो शंख, चक्र वगैरे धारण करत होता.
अस्माभिः पृष्टमेतस्य किमेतज्जातमद्भुतम् । तदा प्रोवाच नः सर्वान्बालकः परमाद्भुतम्
आम्ही त्याला विचारले, हे अद्भुत कसे घडले? तेव्हा त्या मुलाने आम्हा सर्वांना अत्यंत आश्चर्यकारक उत्तर दिले.
शिखराग्रे गतः पूर्वं तत्र दृष्टः सुरेश्वरः । तत्र नैवेद्यसिक्थं तु मया प्राप्तं मनोहरम्
मी आधी डोंगराच्या शिखरावर गेलो होतो आणि तिथे देवांचा स्वामी पाहिला. तिथेच मला मनमोहक नैवेद्य मिळाले.
तस्य भक्षणमात्रेण कारणेन तु सांप्रतम् । चतुर्भुजत्वं संप्राप्तो विस्मयेन समन्वितः
ते गोड नैवेद्य खाल्ल्यामुळेच मला आता चार हात मिळाले आहेत, आणि मी स्वतःही आश्चर्यचकित झालो आहे.
तच्छ्रुत्वा तु वचस्तस्य सद्यः संप्राप्तविस्मयैः । अस्माभिरप्यसौ दृष्टो देवः परमदुर्ल्लभः
त्याचे बोलणे ऐकून आम्हीही लगेचच आश्चर्यचकित झालो. आम्हालाही तो अत्यंत दुर्मिळ देव पाहायला मिळाला.
अन्नादिकं तत्र भुक्तं सर्वस्वादसमन्वितम् । वयं चतुर्भुजा जाता देवस्य कृपया पुनः । गत्वा त्वमपि देवस्य दर्शनं कुरु सत्तम
तिथे आम्ही अन्न वगैरे पदार्थ खाल्ले, जे अत्यंत स्वादिष्ट होते. देवाच्या कृपेने आम्हाला पुन्हा चार हात मिळाले. तूही तिथे जाऊन त्या देवाचे दर्शन घे, हे श्रेष्ठा.
भुक्त्वा तत्रान्नसिक्थं तु भव विप्र चतुर्भुजः । त्वया पृष्टं यदाश्चर्यं तदुक्तं वाडवर्षभ
तिथे जाऊन ते गोड नैवेद्य खा, ब्राह्मण, आणि तूही चार हातांचा हो. तू जे अद्भुत विचारलेस, हे वाडवश्रेष्ठ, ते सर्व सांगितले आहे.
ब्राह्मण उवाच। इति श्रुत्वा तु तद्वाक्यं भिल्लानामहमद्भुतम् । अत्याश्चर्यमिदं मत्वा प्रहृष्टोऽभवमित्युत
ब्राह्मण म्हणाला: भिल्लांच्या त्या अद्भुत गोष्टी ऐकून, मला हे अत्यंत आश्चर्यकारक वाटले आणि मी आनंदित झालो.
गंगासागरसंयोगे स्नात्वा पुण्यकलेवरः । शृंगमारुरुहे तत्र मणिमाणिक्यचित्रितम्
गंगा आणि समुद्राच्या संगमावर स्नान करून, माझे शरीर पवित्र झाले. मग मी रत्नांनी आणि माणिकांनी सजवलेल्या त्या शिखरावर चढलो.
तत्रापश्यं महाराज देवं देवादिवंदितम् । नमस्कृत्वा कृतार्थोऽहं जातोन्नप्राशनेन च
तेथे, राजन, मी त्या देवाचे दर्शन घेतले, ज्याला देव आणि इतर सर्व वंदन करतात. नमस्कार करून आणि नैवेद्य खाऊन मी कृतार्थ झालो.
चतुर्भुजत्वं संप्राप्तः शंखचक्रादिचिह्नितम् । पुरुषोत्तमदर्शनेन न पुनर्गर्भमाविशम्
मला चार भुजा मिळाल्या, शंख आणि चक्र यांची खूण अंगावर उमटली. परमेश्वराचं दर्शन झाल्यावर मी पुन्हा आईच्या पोटी जन्म घेत नाही.
राजंस्त्वमपि तत्राशु गच्छ नीलाभिधं गिरिम् । कृतार्थं कुरु चात्मानं गर्भदुःखविवर्जितम्
राजा, तूही लवकर त्या नील नावाच्या डोंगरावर जा. आपलं जीवन सफल कर आणि पुन्हा गर्भातील दुःख तुला भोगावं लागू नये.
इत्याकर्ण्य वचस्तस्य वाडवाग्र्यस्य धीमतः । पप्रच्छ हृष्टगात्रस्तु तीर्थयात्राविधिं मुनिम्
त्या बुद्धिमान वाडवाग्र ऋषींचं बोलणं ऐकून, आनंदाने अंग रोमांचित झालं. मग त्याने त्या ऋषींना तीर्थयात्रेची पद्धत विचारली.
राजोवाच। साधु विप्राग्र्य हे साधो त्वया प्रोक्तं ममानघ । पुरुषोत्तममाहात्म्यं शृण्वतां पापनाशनम्
राजा म्हणाला: उत्तम आहे, श्रेष्ठ ब्राह्मण, पावन पुरुषा! तू मला परमेश्वराचं माहात्म्य सांगितलंस, जे ऐकणाऱ्याचं पाप नष्ट करतं.
ब्रूहि तत्तीर्थयात्रायां विधिं श्रुतिसमन्वितम् । विधिना केन संपूर्ण फलप्राप्तिर्नृणां भवेत्
माझ्या विचारणेला उत्तर दे, तीर्थयात्रेची योग्य पद्धत, जी वेदांनी सांगितली आहे, ती कोणती? कोणत्या प्रकारे माणसांना पूर्ण फळ मिळतं?
ब्राह्मण उवाच। शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि तीर्थयात्राविधिं शुभम् । येन संप्राप्यते देवः सुरासुरनमस्कृतः
ब्राह्मण म्हणाले: राजा, ऐक. मी तुला तीर्थयात्रेची शुभ पद्धत सांगतो, ज्यामुळे देव, ज्याला देव-दानव दोघेही वंदन करतात, तो मिळतो.
वलीपलितदेहो वा यौवनेनान्वितोऽपि वा । ज्ञात्वा मृत्युमनिस्तीर्यं हरिं शरणमाव्रजेत्
शरीर म्हातारं झालं असो किंवा अजून तरुण असो, मृत्यू टाळता येत नाही हे समजून, माणसाने हरीच्या चरणी शरण जावं.
तत्कीर्तने तच्छ्रवणे वंदने तस्य पूजने । मतिरेव प्रकर्तव्या नान्यत्र वनितादिषु
त्याचं गुणगान, त्याचं ऐकणं, त्याला वंदन करणं, त्याची पूजा करणं—आपला मन नेहमी त्यातच गुंतवावं, इतरत्र किंवा स्त्रियांमध्ये नाही.
सर्वं नश्वरमालोक्य क्षणस्थायि सुदुःखदम् । जन्ममृत्युजरातीतं भक्तिवल्लभमच्युतम्
सगळं क्षणभंगुर आणि दुःखद आहे हे पाहून, जन्म, मृत्यू आणि वार्धक्य यांपासून दूर असलेल्या, भक्तांना प्रिय असलेल्या अच्युताचं स्मरण करावं.
क्रोधात्कामाद्भयाद्द्वेषाल्लोभाद्दंभान्नरः पुनः । यथाकथंचिद्विभजन्न स दुःखं समश्नुते
राग, काम, भीती, द्वेष, लोभ किंवा दंभ यांपैकी कुठल्याही कारणाने जो त्याची पूजा करतो, त्याला दुःख लागत नाही.