इंद्रो मुक्तभुजोऽप्यासीत्तदानीं पुरुषर्षभ । एतद्वीक्ष्य जनाः सर्वे कौतुकाविष्टमानसाः
मग इंद्राचा हात मोकळा झाला, हे श्रेष्ठ पुरुषा. हे पाहून सर्व लोक आश्चर्यचकित झाले.
शशंसुर्ब्राह्मणबलं ते तु देवादिदुर्ल्लभम् । ततो राजा बहुधनं ब्राह्मणेभ्योऽददन्महान्
त्यांनी ब्राह्मणाच्या त्या शक्तीचे वर्णन केले, जी देवांनाही दुर्मिळ आहे. मग त्या महान राजाने ब्राह्मणांना भरपूर धन दिले.
चक्रे चावभृथस्नानं यागांते शत्रुतापनः । त्वया पृष्टं यदाचक्ष्व च्यवनस्य महोदयम्
यज्ञाच्या शेवटी, शत्रूंचा नाश करणाऱ्या राजाने अवभृथस्नान केले. आता, तू जे विचारलेस, त्या च्यवन ऋषीच्या महान कीर्तीची गोष्ट सांग.
स मया कथितः सर्वस्तपोयोगसमन्वितः । नमस्कृत्वा तपोमूर्तिमिमं प्राप्य जयाशिषः
हे सर्व, तपश्चर्येच्या सामर्थ्याने युक्त, मी तुला सांगितले. या तपस्वीला वंदन कर आणि विजयाचे आशीर्वाद मिळव.
प्रेषय त्वं सपत्नीकं रामयज्ञे मनोरमे । शेष उवाच। एवं तु कुर्वतोर्वार्तां हयः प्रापाश्रमं प्रति
रमणीय रामयज्ञासाठी, आपल्या पत्नींसह घोडा पाठव. शेष म्हणतो: असे बोलत असताना, घोडा आश्रमाजवळ पोहोचला.
विदधद्वायुवेगेन पृथ्वीं खुरविलक्षिताम् । दूर्वांकुरान्मुखाग्रेण चरंस्तत्र महाश्रमे
वाऱ्याच्या वेगाने धावत, त्या घोड्याने आपल्या खुरांनी पृथ्वीवर खूण उमटवली आणि त्या महान आश्रमात तोंडाने दुर्वा अंकुर खाऊ लागला.
मुनयो यावदादाय दर्भान्स्नातुं गता नदीम् । शत्रुघ्नः शत्रुसेनायास्तापनः शूरसंमतः
मुनींनी कुश घेऊन नदीवर स्नानासाठी जात असताना, शत्रूघ्न — जो शत्रूंच्या सैन्यांचा नाश करणारा आणि वीरांचा मान्य असलेला आहे — तिथेच थांबला.
तावत्प्राप मुनेर्वासं च्यवनस्यातिशोभितम् । गत्वा तदाश्रमे वीरो ददर्श च्यवनं मुनिम्
तेव्हाच तो च्यवन ऋषींच्या सुंदर आश्रमात पोहोचला; त्या आश्रमात जाऊन त्या वीराने च्यवन ऋषींना पाहिले.
सुकन्यायाः समीपस्थं तपोमूर्तिमिवस्थितम् । ववंदे चरणौ तस्य स्वाभिधां समुदाहरन्
त्याने सुकन्येजवळ बसलेल्या, तपस्वी स्वरूपात असलेल्या त्या ऋषीला पाहिले; मग त्याने त्यांच्या पायांना वंदन केले आणि आपले नाव सांगितले.
शत्रुघ्नोहं रघुपतेर्भ्राता वाहस्य पालकः
मी शत्रुघ्न आहे, रघुपतीचा भाऊ आणि यज्ञाच्या घोड्याचा रक्षक.
नमस्करोमि युष्मभ्यं महापापोपशांतये । इति वाक्यं समाकर्ण्य जगाद मुनिसत्तमः
मी तुमच्यासमोर मोठ्या पापांच्या शांततेसाठी नमस्कार करतो; हे शब्द ऐकून श्रेष्ठ ऋषी बोलले.
शत्रुघ्न तव कल्याणं भूयान्नरवरर्षभ । यज्ञं पालयमानस्य कीर्तिस्ते विपुला भवेत्
शत्रुघ्ना, तुझ्या कल्याणासाठी सदैव शुभ होवो, हे नरश्रेष्ठा; यज्ञाचे रक्षण करत असताना तुझी कीर्ती फार मोठी होवो.
चित्रं पश्यत भो विप्रा रामोऽपि मखकारकः । यन्नामस्मरणादीनि कुर्वंति पापनाशनम्
हे ब्राह्मणांनो, हे पाहा किती अद्भुत आहे! रामसुद्धा, जो यज्ञ करणारा आहे, त्याच्या नावाचा स्मरण केल्याने लोक पाप नष्ट करणारी कर्मे करतात.
महापातकसंयुक्ताः परदाररता नराः । यन्नामस्मरणोद्युक्ता मुक्ता यांति परां गतिम्
जे पुरुष मोठ्या पापांनी बांधलेले आहेत, जे परस्त्रीमध्ये आसक्त आहेत, ते जर त्याच्या नावाचे स्मरण करतात, तर ते मुक्त होतात आणि उच्च अवस्था प्राप्त करतात.
पादपद्मसमुत्थेन रेणुना ग्रावमूर्तिभृत् । तत्क्षणाद्गौतमार्धांगी जाता मोहनरूपधृक्
त्याच्या कमळासारख्या पायांमधून उठलेल्या धुळीमुळे, जी दगडाच्या रूपात होती, गौतम ऋषींच्या अर्ध्या देहाची पत्नी लगेचच मोहक रूप धारण करून सुंदर झाली.
मामकीयस्य रूपस्य ध्यानेन प्रेमनिर्भरा । सर्वपातकराशिं सा दग्ध्वा प्राप्ता सुरूपताम्
माझ्या रूपाचे प्रेमाने ध्यान केल्यामुळे, तिने सर्व पापांचा नाश केला आणि सुंदर रूप प्राप्त केले.
दैत्या यस्य मनोहारिरूपं प्रधनमण्डले । पश्यंतः प्रापुरेतस्य रूपं विकृतिवर्जितम्
दैत्यांनी, जेव्हा त्याच्या मनोहारी रूपाला मोठ्या सभेत पाहिले, तेव्हा त्यांनीही त्याचे विकाररहित रूप प्राप्त केले.
योगिनो ध्याननिष्ठा ये यं ध्यात्वा योगमास्थिताः । संसारभयनिर्मुक्ताः प्रयाताः परमं पदम्
जे योगी ध्यानात स्थिर आहेत, त्यांनी त्याचे ध्यान करून योग प्राप्त केला, ते संसाराच्या भीतीतून मुक्त होऊन परमपदाला पोहोचले.
धन्योऽहमद्य रामस्य मुखं द्रक्ष्यामि शोभनम् । पयोजदलनेत्रांतं सुनसं सुभ्रुसून्नतम्
आज मी धन्य आहे, कारण मी रामाचे सुंदर, कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या डोळ्यांचे, सुंदर नाकाचे आणि उंच भुवईचे मुख पाहणार आहे.
सा जिह्वा रघुनाथस्य नामकीर्तनमादरात् । करोति विपरीता या फणिनो रसना समा
ती जीभ खरी आहे जी रघुनाथाच्या नावाचे भक्तीने कीर्तन करते; जी फक्त सर्पाच्या जिभेसारखी उलटी वागते, ती नाही.
अद्य प्राप्तं तपःपुण्यमद्य पूर्णा मनोरथाः । यद्द्रक्ष्ये रामचंद्रस्य मुखं ब्रह्मादिदुर्ल्लभम्
आज माझ्या तपाचे पुण्य मिळाले, आज माझ्या सर्व इच्छा पूर्ण झाल्या, कारण मी रामचंद्राचे ते मुख पाहणार आहे, जे ब्रह्मादिकांनाही क्वचितच पाहायला मिळते.
तत्पादरेणुना स्वांगं पवित्रं विदधाम्यहम् । विचित्रतरवार्ताभिः पावये रसनां स्वकाम्
त्याच्या पायांतील धुळीने मी माझे शरीर पवित्र करतो; आणि त्याच्या अद्भुत कथा सांगून मी माझी जीभ शुद्ध करतो.
इत्यादि रामचरणस्मरणप्रबुद्ध- प्रेमव्रजप्रसृतगद्गदवागुदश्रुः । श्रीरामचंद्र रघुपुंगवधर्ममूर्ते भक्तानुकंपकसमुद्धर संसृतेर्माम्
अशा प्रकारे, रामाच्या पायांचे स्मरण करून जागृत झालेल्या प्रेमाने, गदगदलेल्या वाणीने आणि डोळ्यांतून अश्रू वाहत, त्याने प्रार्थना केली — हे श्रीरामचंद्र, रघुकुळातील श्रेष्ठ, धर्माचे मूर्तिमंत रूप, भक्तांवर कृपा करणारा, मला या संसारसागरातून तार.
जल्पन्नश्रुकलापूर्णो मुनीनां पुरतस्तदा । नाज्ञासीत्तत्र पारक्यं निजं ध्यानेन संस्थितः
असे बोलताना, डोळ्यांतून अश्रू वाहत, त्या मुनींना समोर ठेवून, तो स्वतःच्या ध्यानात मग्न झाला आणि बाहेरचे काहीच त्याला जाणवले नाही.
शत्रुघ्नस्तं मुनिं प्राह स्वामिन्नो मखसत्तमः । क्रियतां भवता पादरजसा सुपवित्रितः
शत्रुघ्नाने त्या ऋषींना म्हणाले, "स्वामी, यज्ञात श्रेष्ठ असलेल्या आपणच हा विधी आपल्या पायांच्या धुळीने पवित्र करून करा."
महद्भाग्यं रघुपतेर्यद्युष्मन्मानसांतरे । तिष्ठत्यसौ महाबाहुः सर्वलोकसुपूजितः
रघुपतींचे हे मोठे भाग्य जर आपल्या मनात वास करत असेल, तर सर्व लोकांनी पूजलेला तो महाबाहू इथेच राहतो."
इत्युक्तः सपरीवारः सर्वाग्निपरिसंवृतः । जगाम च्यवनस्तत्र प्रमोदह्रदसंप्लुतः
असं शत्रुघ्नाने सांगितल्यावर, आपल्या कुटुंबासह आणि सर्व अग्नींच्या वेढ्यात च्यवन तिथे आनंदाच्या सागरात बुडून गेला.
हनूमांस्तं पदायांतं रामभक्तमवेक्ष्य ह । शत्रुघ्नं निजगादासौ वचो विनयसंयुतः
रामभक्त त्या ऋषींना पायी येताना पाहून हनुमान विनयाने भरलेले शब्द शत्रुघ्नाला म्हणाले.
स्वामिन्कथयसि त्वं चेन्महापुरुषसुंदरम् । रामभक्तं मुनिवरं नयामि स्वपुरीमहम्
स्वामी, जर आपण या रामभक्त, श्रेष्ठ ऋषीच्या महानतेचे वर्णन केले, तर मी त्यांना माझ्या स्वतःच्या नगरीत घेऊन जाईन.
इति श्रुत्वा महद्वाक्यं कपिवीरस्य शत्रुहा । आदिदेश हनूमंतं गच्छ प्रापयतं मुनिम्
कपिवीराच्या या मोठ्या वचनं ऐकून शत्रुघ्नाने हनुमानाला आज्ञा दिली, "जा, त्या ऋषींना इथे आण."