चक्षुष्मत्पद्मरागाग्र्यैर्वज्रभित्तिषु निर्मितैः । जुष्टं विचित्रवैतानैर्मुक्ताहारावलंबितैः
त्या राजवाड्याच्या भिंतींमध्ये उत्तम प्रकारच्या माणिकांनी जडाव केलेले होते, आणि विविध रंगी छत्रे व मोत्यांच्या माळांनी सजवलेले होते.
हंसपारावतव्रातैस्तत्र तत्र निकूजितम् । कृत्रिमान्मन्यमानैस्तानधिरुह्याधिरुह्य च
त्या ठिकाणी ठिकाणी हंस आणि कपोतांच्या थव्यांनी गोड कुजन केले, आणि ते पक्षी कृत्रिम गोष्टींना खरी समजून वर खाली उडत होते.
विहारस्थानविश्राम संवेश प्रांगणाजिरैः । यथोपजोषं रचितैर्विस्मापनमिवात्मनः
मनासारख्या मोकळ्या जागा, विश्रांतीसाठी जागा, झोपायला खोल्या, अंगण आणि सभागृह अशा सर्व सुखसोयींनी तो राजवाडा मनाला आश्चर्य वाटावे असा भासत होता.
एवं गृहं प्रपश्यंतीं नातिप्रीतेन चेतसा । सर्वभूताशयाभिज्ञः स्वयं प्रोवाच तां प्रति
अशी सुंदर वास्तू पाहताना, तरीही मनात फारसा आनंद न वाटता, सर्व जीवांच्या मनाचा जाणकार असलेल्या त्या ऋषींनी स्वतः तिला संबोधून बोलले.
निमज्ज्यास्मिन्ह्रदे भीरु विमानमिदमारुह । सुभ्रूर्भर्तुः समादाय वचः कुवलयेक्षणा
'भीती बाळगू नकोस, या सरोवरात बुडून या राजवाड्यात ये. सुंदर भुवया आणि कमळासारख्या डोळ्यांची, पतीचे वचन पाळ.'
सरजो बिभ्रती वासो वेणीभूतांश्च मूर्द्धजान् । अंगं च मलपंकेन संछन्नं शबलस्तनम्
धूळ लागलेले वस्त्र घातलेले, केस वेणीत गुंफलेले, अंग मातीने माखलेले, आणि छातीवर डाग पडलेले, अशा अवस्थेत ती आत गेली.
आविवेश सरस्तत्र मुदा शिवजलाशयम् । सांतःसरसि वेश्मस्थाः शतानि दशकन्यकाः
ती आनंदाने त्या शुभ जलाशयात उतरली; त्या सरोवरात, राजवाड्यात, शंभर दहा कन्या होत्या.
सर्वाः किशोरवयसो ददर्शोत्पलगंधयः । तां दृष्ट्वा शीघ्रमुत्थाय प्रोचुः प्रांजलयः स्त्रियः
सर्वजणी तरुण वयाच्या, कमळासारखा सुगंध असलेल्या, आणि तिला पाहताच त्या स्त्रिया पटकन उठल्या आणि हात जोडून बोलू लागल्या.
वयं कर्मकरीस्तुभ्यं शाधि नः करवाम किम् । स्नानेन ता महार्हेण स्नापयित्वा मनस्विनीम्
'आम्ही तुझ्या सेविका आहोत; आम्हाला सांग, काय करू?' त्यांनी त्या तेजस्विनीला अत्यंत मौल्यवान स्नान घालून दिले.
दुकूले निर्मले नूत्ने ददुरस्यै च मानद । भूषणानि परार्घ्यानि वरीयांसि द्युमंति च
त्यांनी तिला नवीन, स्वच्छ रेशमी वस्त्र दिले, आणि अत्यंत मौल्यवान, तेजस्वी दागिने दिले.
अन्नं सर्वगुणोपेतं पानं चैवामृतासवम् । अथादर्शे स्वमात्मानं स्रग्विणं विरजोंबरम्
सर्व गुणांनी युक्त असा स्वादिष्ट अन्न आणि अमृतासारखे पेय मिळाले. मग आरशात तिने पाहिले, आपली अंगावर सुंदर हार घातलेली आहे, स्वच्छ वस्त्र परिधान केलेली आहे.
ताभिः कृतस्वस्त्ययनं कन्याभिर्बहुमानितम् । हारेण च महार्हेण रुचकेन च भूषितम्
त्या कन्यांनी तिचे औक्षण करून तिला मोठ्या सन्मानाने वागवले. तिला अतिशय मौल्यवान हार आणि तेजस्वी दागिने घातले.
निष्कग्रीवं वलयिनं क्वणत्कांचननूपुरम् । श्रोण्योरध्यस्तया कांच्या कांचन्या बहुरत्नया
तिच्या गळ्यात सोन्याची माळ होती, हातात कडे होते, पायात सोन्याचे घुंगरू वाजत होते. तिच्या कंबरेला रत्नजडित सोन्याची कमरपट्टा होती.
सुभ्रुवा सुदता शुक्लस्निग्धापांगेन चक्षुषा । पद्मकोशस्पृधा नीलैरलकैश्च लसन्मुखम्
तिच्या भुवया सुंदर होत्या, दात देखणे होते, डोळे पांढऱ्या कमळासारखे ओलसर व तेजस्वी होते. तिचे मुख निळ्या कुरळ्या केसांनी वेढलेले होते, जणू कमळाच्या कळ्यांशी स्पर्धा करत होते.
यदा सस्मार दयितमृषीणां वल्लभं पतिम् । तत्र चास्ते सहस्त्रीभिर्यत्रास्ते स मुनीश्वरः
ती जेव्हा आपल्या प्रिय पतीला, ऋषींच्या स्वामीला आठवू लागली, तेव्हा तिने पाहिले की तो महान ऋषी ज्या ठिकाणी आहे, तिथे तो आपल्या स्त्रियांमध्ये वेढलेला आहे.
भर्तुः पुरस्तादात्मानं स्त्रीसहस्रवृतं तदा । निशाम्य तद्योगगतिं संशयं प्रत्यपद्यत
तेव्हा तिने पाहिले की, आपल्या पतीसमोर ती हजारो स्त्रियांनी वेढलेली आहे. त्या योगमय अवस्थेचे दर्शन घडल्यावर तिच्या मनात शंका निर्माण झाली.
सतां कृत मलस्नानां विभ्राजंतीमपूर्ववत् । आत्मनो बिभ्रतीं रूपं संवीतरुचिरस्तनीम्
स्वच्छता करून, जणू नुकतीच स्नान करून उजळलेली, तिने पाहिले की आपले रूप सुंदर वस्त्रांनी आणि तेजस्वी छातीने शोभून दिसत आहे.
विद्याधरी सहस्रेण सेव्यमानां सुवाससम् । जातभावो विमानं तदारोहयदमित्रहन्
हजारो विद्याधरी कन्यांनी तिची सेवा केली. सुंदर वस्त्र परिधान करून, ती आपल्या शत्रूंचा नाश करणाऱ्या प्रिय पतीसोबत दिव्य विमानात चढली.
तस्मिन्नलुप्तमहिमा प्रिययानुषक्तो । विद्याधरीभिरुपचीर्णवपुर्विमाने । बभ्राज उत्कचकुमुद्गणवानपीच्य । स्ताराभिरावृत इवोडुपतिर्नभःस्थः
त्या ठिकाणी, त्याची कीर्ती तशीच उज्ज्वल राहिली. तो आपल्या प्रियेच्या सान्निध्यात, विद्याधरी कन्यांनी वेढलेला, विमानात बसलेला, जणू आकाशातील चंद्राभोवती ताऱ्यांचा आणि पांढऱ्या कमळांचा समूह आहे तसा शोभत होता.
तेनाष्टलोकपविहारकुलाचलेंद्र -। द्रोणीष्वनंगसखमारुतसौभगासु । सिद्धैर्नुतोद्युधुनिपातशिवस्वनासु । रेमे चिरं धनदवल्ललनावरूथी
त्या विद्याधरी कन्यांच्या समूहासह, तो आठ दिव्य पर्वतांच्या कड्या आणि दऱ्यांमध्ये, मृदू वाऱ्याच्या आल्हाददायक ठिकाणी, सिद्धांनी वाद्यांच्या आणि मंगलध्वनीच्या गजरात, आपल्या प्रियतमेच्या सोबतीने दीर्घकाळ रमला.
वैश्रंभके सुरवने नंदने पुष्पभद्रके । मानसे चैत्ररथ्ये च सरे मे रामया रतः
वैश्रंभक, नंदन, पुष्पभद्रक, मानस आणि चैत्ररथ या दिव्य वनांमध्ये, त्या रम्य उपवनांत त्याने रामेसोबत आनंद उपभोगला.
सुमतिरुवाच। एवं तया क्रीडमानः सर्वत्र धरणीतले । नाबुध्यत गतानब्दाञ्छतसंख्या परीमितान्
सुमती म्हणाली: अशा प्रकारे तो तिच्यासोबत पृथ्वीवर सर्वत्र विहार करत असताना, शेकडो वर्षे कधी निघून गेली हे त्याच्या लक्षातच आले नाही.
ततो ज्ञात्वाथव तद्विप्रः स्वकालपरिवर्तिनीम् । मनोरथैश्च संपूर्णां स्वस्यप्रियतमां वराम्
मग हे समजून, त्या ऋषीने आपल्या काळाचा बदल ओळखला आणि आपल्या सर्व इच्छा पूर्ण झाल्या आहेत हेही जाणले.
न्यवर्तताश्रमं श्रेष्ठं पयोष्णीतीरसंस्थितम् । निर्वैरजं तु जनतासंकुलं मृगसेवितम्
तो आपला उत्तम आश्रम, जो पयोष्णीच्या काठी आहे, तिथे परतला. तो आश्रम शांत, लोकांनी गजबजलेला आणि हरिणांनी भरलेला होता.
तत्रावसत्स सुतपाः शिष्यैर्वेदसमन्वितैः । सेवितांघ्रियुगो नित्यं तताप परमं तपः
त्या ठिकाणी, तो तपस्वी वेदपारंगत शिष्यांसह राहू लागला. शिष्य नेहमी त्याची सेवा करत आणि तो सर्वोच्च तप करीत असे.
कदाचिदथ शर्यातिर्यष्टुमैच्छत देवताः । तदा च्यवनमानेतुं प्रेषयामास सेवकान्
एकदा शर्याती राजाने देवतांसाठी यज्ञ करण्याची इच्छा केली. तेव्हा त्याने सेवकांना च्यवन ऋषींना बोलवायला पाठवले.
तैराहूतो द्विजवरस्तत्रागच्छन्महातपाः । सुकन्यया धर्मपत्न्या स्वाचार परिनिष्ठया
त्यांनी बोलावल्यावर, तो महान तपस्वी च्यवन, आपल्या धर्मनिष्ठ आणि उत्तम वागणुकीच्या पत्नी सुकन्येसह तेथे आला.
आगतं तं मुनिवरं पत्न्या पुत्र्या महायशाः । ददर्श दुहितुः पार्श्वे पुरुषं सूर्यवर्चसम्
तो महान कीर्तीचा राजा, आपल्या पत्नी आणि कन्येसह आलेल्या त्या ऋषीला पाहून, आपल्या कन्येच्या शेजारी सूर्याप्रमाणे तेजस्वी पुरुष उभा आहे हे पाहून आश्चर्यचकित झाला.
राजा दुहितरं प्राह कृतपादाभिवंदनाम् । आशिषो न प्रयुंजानो नातिप्रीतमना इव
राजाने आपल्या पायांवर वंदन केलेल्या आपल्या मुलीला बोलावले, पण काहीही आशीर्वाद दिले नाहीत आणि मनातून पूर्णपणे आनंदीही दिसला नाही.
चिकीर्षितं ते किमिदं पतिस्त्वया । प्रलंभितो लोकनमस्कृतो मुनिः । त्वया जराग्रस्तमसंमतं पतिं । विहाय जारं भजसेऽमुमध्वगम्
तू काय केलंस हे? पती मिळवायचा विचार करून, तू जगात मान मिळवलेल्या त्या ऋषीला फसवलंस. वृद्ध आणि घरच्यांना मान्य असलेल्या पतीला सोडून, तू या परपुरुषाशी, या भटक्या माणसाशी संग केला आहेस.