च्यवनोऽप्योमिति प्राह भागदाने वरौजसोः । तदा हृष्टावश्विनौ तमूचतुस्तपतां वरम्
च्यवन ऋषींनी, 'तसं होईल,' असं मान्य केलं आणि देवांचा भाग देण्यास कबूल केलं. तेव्हा आनंदित अश्विनी कुमारांनी तपस्वी श्रेष्ठ च्यवन ऋषींना सांगितलं.
निमज्जतां भवानस्मिन्ह्रदे सिद्धविनिर्मिते । इत्युक्तो जरयाग्रस्त देहो धमनिसंततः
'या सिद्धांनी निर्माण केलेल्या या सरोवरात तुम्ही बुडून जा,' असं त्यांनी म्हटलं. म्हातारपणाने थकलेलं, शिरा दिसणं शरीर असलेले च्यवन ऋषी त्यात उतरले.
ह्रदं प्रवेशितोऽश्विभ्यां स्वयं चामज्जतां ह्रदे । पुरुषास्त्रय उत्तस्थुरपीच्या वनिताप्रियाः
च्यवन ऋषी अश्विनी कुमारांसोबत त्या सरोवरात गेले. ते बुडताच, तिथून तिघे पुरुष वर आले, जे सर्व स्त्रियांना प्रिय वाटतील असे होते.
रुक्मस्रजः कुंडलिनस्तुल्यरूपाः सुवाससः । तान्निरीक्ष्य वरारोहा सुरूपान्सूर्यवर्चसः
त्यांच्या गळ्यात सोन्याच्या माळा, कानात कुंडले, सर्वांची रूपं सारखीच, सुंदर वस्त्रं घातलेली होती. ती सुंदर स्त्री हे तेजस्वी पुरुष पाहून थक्क झाली.
अजानती पतिं साध्वी ह्यश्विनौ शरणं ययौ । दर्शयित्वा पतिं तस्यै पातिव्रत्येन तोषितौ
आपला पती कोण हे न ओळखता, ती पतिव्रता स्त्री अश्विनी कुमारांच्या शरण गेली. त्यांनी तिच्या पतिव्रत्यावर प्रसन्न होऊन, तिला तिचा पती दाखवला.
ऋषिमामंत्र्य ययतुर्विमानेन त्रिविष्टपम् । यक्ष्यमाणे क्रतौ स्वीयभागकार्याशयायुतौ
ऋषींना निरोप देऊन अश्विनी कुमारांनी आपल्या दिव्य रथातून स्वर्गाकडे प्रस्थान केलं, यज्ञात आपला भाग मिळवण्यासाठी ते उत्सुक होते.
कालेन भूयसा क्षामां कर्शितां व्रतचर्यया । प्रेमगद्गदया वाचा पीडितः कृपयाब्रवीत्
काळ जाऊन, व्रताच्या कडक पालनामुळे ती स्त्री खूपच कृश झाली. प्रेमाने तिचा आवाज थरथरला; त्यावर दयाळूपणे त्याने तिला उत्तर दिलं.
तुष्टोऽहमद्य तव भामिनि मानदायाः । शुश्रूषया परमया हृदि चैकभक्त्या । यो देहिनामयमतीव सुहृत्स्वदेहो । नावेक्षितः समुचितः क्षपितुं मदर्थे
'सुंदरी, आज मी तुझ्यावर अत्यंत प्रसन्न आहे. तुझ्या मनापासून केलेल्या सेवेमुळे आणि एकनिष्ठ प्रेमामुळे, तूच माझी खरी सखी, माझ्या शरीरासारखीच आहेस. माझ्यासाठी इतकं सहन करायला दुसरी कोणीच योग्य नाही.'
ये मे स्वधर्मनिरतस्य तपः समाधि-। विद्यात्मयोगविजिता भगवत्प्रसादाः । तानेव ते मदनुसेवनयाऽविरुद्धान् । दृष्टिं प्रपश्य वितराम्यभयानशोकान्
'स्वधर्म, तप, ध्यान, विद्या आणि योग यामुळे मला जे भगवंताच्या कृपेने लाभलं, ते सर्व तुझ्या माझ्या सेवेमुळे मी तुला देतो—तुला स्पष्ट दृष्टी, निर्भयता आणि दुःखापासून मुक्ती मिळो.'
अन्ये पुनर्भगवतो भ्रुव उद्विजृंभ-। विस्रंसितार्थरचनाः किमुरुक्रमस्य । सिद्धासि भुंक्ष्व विभवान्निजधर्मदोहान् । दिव्यान्नरैर्दुरधिगान्नृपविक्रियाभिः
'इतरांचे प्रयत्न भगवंताच्या एका भुवईच्या हालचालीने विफल होतात, मग ते काय करू शकतात? पण तू सिद्ध झाली आहेस. आपल्या धर्माचे फळ, समृद्धी आणि राजाच्या कृपेने मृत्युलोकात दुर्मिळ असं दिव्य अन्न तू उपभोग.'
एवं ब्रुवाणमबलाखिलयोगमाया । विद्याविचक्षणमवेक्ष्य गताधिरासीत् । संप्रश्रयप्रणयविह्वलया गिरेषद् । व्रीडाविलोकविलसद्धसिताननाह
त्याचं असं बोलणं ऐकून, त्या स्त्रीला त्याच्या सर्व योगविद्येचं सामर्थ्य कळलं आणि तिचं मन शांत झालं. नम्रता आणि प्रेमाने ती भारावली, लाजून हसत त्याच्याकडे पाहू लागली.
सुकन्योवाच। राद्धं बत द्विजवृषैतदमोघयोग-। मायाधिपे त्वयि विभो तदवैमि भर्तः । यस्तेऽभ्यधायि समयः सकृदंगसंगो । भूयाद्गरीयसि गुणः प्रसवः सतीनाम्
सुकन्या म्हणाली, 'द्विजश्रेष्ठा, खरंच, तुझं अमोघ योगसामर्थ्य आणि मायाबळ सिद्ध झालं आहे. हे मी जाणते, स्वामी. तू दिलेला वचन आणि आपला एकरूप संग, हे पतिव्रता स्त्रियांच्या सर्वात मोठ्या गुणाचं कारण होवो.'
तत्रेति कृत्यमुपशिक्ष्य यथोपदेशं । येनैष कर्शिततमोति रिरंसयात्मा । सिध्येत ते कृतमनोभव धर्षिताया । दीनस्तदीशभवनं सदृशं विचक्ष्व
तेथे जाऊन, योग्य रीतीने काय करावे हे शिक, ज्यामुळे या इच्छा आणि वासनेने थकलेल्या जीवाला समाधान मिळेल. ज्याचे मन दुःखाने हरवले आहे, जो दीन आहे आणि प्रभूच्या दारी उभा आहे, त्याच्यासाठी तुला जे योग्य वाटते ते करावे, हे ज्ञानी.
सुमतिरुवाच। प्रियायाः प्रियमन्विच्छंश्च्यवनो योगमास्थितः । विमानं कामगं राजंस्तर्ह्येवाविरचीकरत्
सुमती म्हणाली: आपल्या प्रियेच्या आवडीची गोष्ट मिळवण्याची इच्छा बाळगून, च्यवन ऋषींनी योगाच्या सामर्थ्याने त्या क्षणीच इच्छेप्रमाणे उडणारे राजवाडे निर्माण केले.
सर्वकामदुघं रम्यं सर्वरत्नसमन्वितम् । सर्वार्थोपचयोदर्कं मणिस्तंभैरुपस्कृतम्
तो राजवाडा अत्यंत रम्य होता, सर्व इच्छा पूर्ण करणारा, सर्व प्रकारच्या मौल्यवान रत्नांनी सजलेला, सर्व सुखसंपत्ती वाढवणारा आणि मौल्यवान रत्नांच्या खांबांनी सजवलेला होता.
दिव्योपस्तरणोपेतं सर्वकालसुखावहम् । पट्टिकाभिः पताकाभिर्विचित्राभिरलंकृतम्
त्या राजवाड्यात दिव्य गाद्या होत्या, सर्व काळात सुख देणारा, रंगीबेरंगी पट्ट्या आणि पताकांनी सुंदरपणे सजवलेला होता.
स्रग्भिर्विचित्रमालाभिर्मंजुसिंजत्षडंघ्रिभिः । दुकूलक्षौमकौशेयैर्नानावस्त्रैर्विराजितम्
तो राजवाडा फुलांच्या माळांनी, सुंदर हारांनी, गोड गुंजारव करणाऱ्या मधमाशांनी, आणि नाजूक रेशीम, कापूस, आणि विविध वस्त्रांनी शोभून गेला होता.
उपर्युपरि विन्यस्तनिलयेषु पृथक्पृथक् । कॢप्तैः कशिपुभिः कांतं पर्यंकव्यजनादिभिः
एकावर एक अशा वेगवेगळ्या मजल्यांवर, वेगवेगळ्या जागी, आकर्षक पलंग, पंखे आणि इतर मनमोहक वस्तू व्यवस्थित मांडलेल्या होत्या.
तत्रतत्र विनिक्षिप्त नानाशिल्पोपशोभितम् । महामरकतस्थल्या जुष्टं विद्रुमवेदिभिः
त्या ठिकाणी ठिकाणी विविध कलाकुसरीच्या वस्तू ठेवलेल्या होत्या, मोठ्या पाचूसारख्या हिरव्या फरश्या आणि प्रवाळाच्या चौकटींनी सजवलेले होते.
द्वाःसु विद्रुमदेहल्या भातं वज्रकपाटकम् । शिखरेष्विंद्रनीलेषु हेमकुंभैरधिश्रितम्
दारांवर प्रवाळाच्या उंबरठ्यावर वज्राच्या पाट्या चमकत होत्या, आणि निळ्या मण्यांच्या मनोऱ्यांच्या शिखरांवर सोन्याचे कलश ठेवले होते.
चक्षुष्मत्पद्मरागाग्र्यैर्वज्रभित्तिषु निर्मितैः । जुष्टं विचित्रवैतानैर्मुक्ताहारावलंबितैः
त्या राजवाड्याच्या भिंतींमध्ये उत्तम प्रकारच्या माणिकांनी जडाव केलेले होते, आणि विविध रंगी छत्रे व मोत्यांच्या माळांनी सजवलेले होते.
हंसपारावतव्रातैस्तत्र तत्र निकूजितम् । कृत्रिमान्मन्यमानैस्तानधिरुह्याधिरुह्य च
त्या ठिकाणी ठिकाणी हंस आणि कपोतांच्या थव्यांनी गोड कुजन केले, आणि ते पक्षी कृत्रिम गोष्टींना खरी समजून वर खाली उडत होते.
विहारस्थानविश्राम संवेश प्रांगणाजिरैः । यथोपजोषं रचितैर्विस्मापनमिवात्मनः
मनासारख्या मोकळ्या जागा, विश्रांतीसाठी जागा, झोपायला खोल्या, अंगण आणि सभागृह अशा सर्व सुखसोयींनी तो राजवाडा मनाला आश्चर्य वाटावे असा भासत होता.
एवं गृहं प्रपश्यंतीं नातिप्रीतेन चेतसा । सर्वभूताशयाभिज्ञः स्वयं प्रोवाच तां प्रति
अशी सुंदर वास्तू पाहताना, तरीही मनात फारसा आनंद न वाटता, सर्व जीवांच्या मनाचा जाणकार असलेल्या त्या ऋषींनी स्वतः तिला संबोधून बोलले.
निमज्ज्यास्मिन्ह्रदे भीरु विमानमिदमारुह । सुभ्रूर्भर्तुः समादाय वचः कुवलयेक्षणा
'भीती बाळगू नकोस, या सरोवरात बुडून या राजवाड्यात ये. सुंदर भुवया आणि कमळासारख्या डोळ्यांची, पतीचे वचन पाळ.'
सरजो बिभ्रती वासो वेणीभूतांश्च मूर्द्धजान् । अंगं च मलपंकेन संछन्नं शबलस्तनम्
धूळ लागलेले वस्त्र घातलेले, केस वेणीत गुंफलेले, अंग मातीने माखलेले, आणि छातीवर डाग पडलेले, अशा अवस्थेत ती आत गेली.
आविवेश सरस्तत्र मुदा शिवजलाशयम् । सांतःसरसि वेश्मस्थाः शतानि दशकन्यकाः
ती आनंदाने त्या शुभ जलाशयात उतरली; त्या सरोवरात, राजवाड्यात, शंभर दहा कन्या होत्या.
सर्वाः किशोरवयसो ददर्शोत्पलगंधयः । तां दृष्ट्वा शीघ्रमुत्थाय प्रोचुः प्रांजलयः स्त्रियः
सर्वजणी तरुण वयाच्या, कमळासारखा सुगंध असलेल्या, आणि तिला पाहताच त्या स्त्रिया पटकन उठल्या आणि हात जोडून बोलू लागल्या.
वयं कर्मकरीस्तुभ्यं शाधि नः करवाम किम् । स्नानेन ता महार्हेण स्नापयित्वा मनस्विनीम्
'आम्ही तुझ्या सेविका आहोत; आम्हाला सांग, काय करू?' त्यांनी त्या तेजस्विनीला अत्यंत मौल्यवान स्नान घालून दिले.
दुकूले निर्मले नूत्ने ददुरस्यै च मानद । भूषणानि परार्घ्यानि वरीयांसि द्युमंति च
त्यांनी तिला नवीन, स्वच्छ रेशमी वस्त्र दिले, आणि अत्यंत मौल्यवान, तेजस्वी दागिने दिले.