चरणौ सेवते तन्वी सर्वलक्षणलक्षिता । राजपुत्री सुंदरांगी फलमूलोदकाशना
ती राजकन्या, सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त आणि सुंदर देहाची, फळ, कंद आणि पाण्यावर निर्वाह करत, त्याच्या पायांची सेवा करू लागली.
नित्यं तद्वाक्यकरणे तत्परा पूजने रता । कालक्षेपं प्रकुरुते सर्वभूतहिते रता
ती नेहमीच त्याच्या आज्ञा पाळण्यात, पूजेत आणि सर्व प्राण्यांच्या कल्याणात रमली होती.
विसृज्य कामं दंभं च द्वेषं लोभमघं मदम् । अप्रमत्तोद्यता नित्यं च्यवनं समतोषयत्
तिने काम, दंभ, द्वेष, लोभ, पाप आणि गर्व सोडून, नेहमी जागरूक आणि कर्तव्यनिष्ठ राहून, सतत च्यवनाला संतुष्ट केले.
एवं तस्य प्रकुर्वाणा सेवां वाक्कायकर्मभिः । सहस्राब्दं महाराज सा च कामं मनस्यधात्
राजा, अशा रीतीने तिने वाणी, शरीर आणि कृतीने त्याची सेवा करत, हजार वर्षे आपल्या मनातील सर्व इच्छा पूर्ण केल्या.
कदाचिद्देवभिषजावागतावाश्रमे मुनेः । स्वागतेन सुसंभाव्य तयोः पूजां चकार सा
एकदा देवांचे वैद्य त्या ऋषींच्या आश्रमात आले. तिने त्यांचं मनापासून स्वागत केलं आणि आदरपूर्वक त्यांची सेवा केली.
शर्यातिकन्याकृतपूजनार्घ-। पाद्यादिना तोषितचित्तवृत्ती । तावूचतुः स्नेहवशेन सुंदरौ । वरं वृणुष्वेति मनोहरांगीम्
शर्यातीची कन्या तिने पाद्य वगैरे विधी करून त्यांची मनापासून पूजा केली. तिच्या वागणुकीने दोन्ही सुंदर देवांचे मन प्रसन्न झाले. त्यांनी प्रेमाने तिला विचारलं, 'सुंदरी, एखादी वर माग.'
तुष्टौ तौ वीक्ष्य भिषजौ देवानां वरयाचने । मतिं चकार नृपतेः पुत्री मतिमतां वरा
ते दोन्ही देवांचे वैद्य तृप्त झालेले पाहून आणि वर मागायला सांगितल्यावर, राजाची बुद्धिमान कन्या कोणता वर मागावा याचा विचार करू लागली.
पत्यभिप्रायमालक्ष्य वाचमूचे नृपात्मजा । दत्तं मे चक्षुषी पत्युर्यदि तुष्टौ युवां सुरौ
पतीच्या इच्छेची कल्पना करून राजकन्येने म्हणाली, 'जर तुम्ही दोघं देवता माझ्यावर प्रसन्न असाल, तर माझ्या पतीला दृष्टी द्या.'
इत्येतद्वचनं श्रुत्वा सुकन्या या मनोहरम् । सतीत्वं च विलोक्येदमूचतुर्भिषजां वरौ
सुकन्येचं हे सुंदर बोलणं ऐकून आणि तिचं पतिव्रत्य पाहून, ते दोन्ही वैद्य देव तिला उत्तर देण्यासाठी पुढे आले.
त्वत्पतिर्यदि देवानां भागं यज्ञे दधात्यसौ । आवयोरधुना कुर्वश्चक्षुषोः स्फुटदर्शनम्
'तुझा पती जर यज्ञात देवांचा भाग देईल, तर आम्ही त्याला लगेच दोन्ही डोळ्यांनी स्पष्ट दृष्टी देऊ.'
च्यवनोऽप्योमिति प्राह भागदाने वरौजसोः । तदा हृष्टावश्विनौ तमूचतुस्तपतां वरम्
च्यवन ऋषींनी, 'तसं होईल,' असं मान्य केलं आणि देवांचा भाग देण्यास कबूल केलं. तेव्हा आनंदित अश्विनी कुमारांनी तपस्वी श्रेष्ठ च्यवन ऋषींना सांगितलं.
निमज्जतां भवानस्मिन्ह्रदे सिद्धविनिर्मिते । इत्युक्तो जरयाग्रस्त देहो धमनिसंततः
'या सिद्धांनी निर्माण केलेल्या या सरोवरात तुम्ही बुडून जा,' असं त्यांनी म्हटलं. म्हातारपणाने थकलेलं, शिरा दिसणं शरीर असलेले च्यवन ऋषी त्यात उतरले.
ह्रदं प्रवेशितोऽश्विभ्यां स्वयं चामज्जतां ह्रदे । पुरुषास्त्रय उत्तस्थुरपीच्या वनिताप्रियाः
च्यवन ऋषी अश्विनी कुमारांसोबत त्या सरोवरात गेले. ते बुडताच, तिथून तिघे पुरुष वर आले, जे सर्व स्त्रियांना प्रिय वाटतील असे होते.
रुक्मस्रजः कुंडलिनस्तुल्यरूपाः सुवाससः । तान्निरीक्ष्य वरारोहा सुरूपान्सूर्यवर्चसः
त्यांच्या गळ्यात सोन्याच्या माळा, कानात कुंडले, सर्वांची रूपं सारखीच, सुंदर वस्त्रं घातलेली होती. ती सुंदर स्त्री हे तेजस्वी पुरुष पाहून थक्क झाली.
अजानती पतिं साध्वी ह्यश्विनौ शरणं ययौ । दर्शयित्वा पतिं तस्यै पातिव्रत्येन तोषितौ
आपला पती कोण हे न ओळखता, ती पतिव्रता स्त्री अश्विनी कुमारांच्या शरण गेली. त्यांनी तिच्या पतिव्रत्यावर प्रसन्न होऊन, तिला तिचा पती दाखवला.
ऋषिमामंत्र्य ययतुर्विमानेन त्रिविष्टपम् । यक्ष्यमाणे क्रतौ स्वीयभागकार्याशयायुतौ
ऋषींना निरोप देऊन अश्विनी कुमारांनी आपल्या दिव्य रथातून स्वर्गाकडे प्रस्थान केलं, यज्ञात आपला भाग मिळवण्यासाठी ते उत्सुक होते.
कालेन भूयसा क्षामां कर्शितां व्रतचर्यया । प्रेमगद्गदया वाचा पीडितः कृपयाब्रवीत्
काळ जाऊन, व्रताच्या कडक पालनामुळे ती स्त्री खूपच कृश झाली. प्रेमाने तिचा आवाज थरथरला; त्यावर दयाळूपणे त्याने तिला उत्तर दिलं.
तुष्टोऽहमद्य तव भामिनि मानदायाः । शुश्रूषया परमया हृदि चैकभक्त्या । यो देहिनामयमतीव सुहृत्स्वदेहो । नावेक्षितः समुचितः क्षपितुं मदर्थे
'सुंदरी, आज मी तुझ्यावर अत्यंत प्रसन्न आहे. तुझ्या मनापासून केलेल्या सेवेमुळे आणि एकनिष्ठ प्रेमामुळे, तूच माझी खरी सखी, माझ्या शरीरासारखीच आहेस. माझ्यासाठी इतकं सहन करायला दुसरी कोणीच योग्य नाही.'
ये मे स्वधर्मनिरतस्य तपः समाधि-। विद्यात्मयोगविजिता भगवत्प्रसादाः । तानेव ते मदनुसेवनयाऽविरुद्धान् । दृष्टिं प्रपश्य वितराम्यभयानशोकान्
'स्वधर्म, तप, ध्यान, विद्या आणि योग यामुळे मला जे भगवंताच्या कृपेने लाभलं, ते सर्व तुझ्या माझ्या सेवेमुळे मी तुला देतो—तुला स्पष्ट दृष्टी, निर्भयता आणि दुःखापासून मुक्ती मिळो.'
अन्ये पुनर्भगवतो भ्रुव उद्विजृंभ-। विस्रंसितार्थरचनाः किमुरुक्रमस्य । सिद्धासि भुंक्ष्व विभवान्निजधर्मदोहान् । दिव्यान्नरैर्दुरधिगान्नृपविक्रियाभिः
'इतरांचे प्रयत्न भगवंताच्या एका भुवईच्या हालचालीने विफल होतात, मग ते काय करू शकतात? पण तू सिद्ध झाली आहेस. आपल्या धर्माचे फळ, समृद्धी आणि राजाच्या कृपेने मृत्युलोकात दुर्मिळ असं दिव्य अन्न तू उपभोग.'
एवं ब्रुवाणमबलाखिलयोगमाया । विद्याविचक्षणमवेक्ष्य गताधिरासीत् । संप्रश्रयप्रणयविह्वलया गिरेषद् । व्रीडाविलोकविलसद्धसिताननाह
त्याचं असं बोलणं ऐकून, त्या स्त्रीला त्याच्या सर्व योगविद्येचं सामर्थ्य कळलं आणि तिचं मन शांत झालं. नम्रता आणि प्रेमाने ती भारावली, लाजून हसत त्याच्याकडे पाहू लागली.
सुकन्योवाच। राद्धं बत द्विजवृषैतदमोघयोग-। मायाधिपे त्वयि विभो तदवैमि भर्तः । यस्तेऽभ्यधायि समयः सकृदंगसंगो । भूयाद्गरीयसि गुणः प्रसवः सतीनाम्
सुकन्या म्हणाली, 'द्विजश्रेष्ठा, खरंच, तुझं अमोघ योगसामर्थ्य आणि मायाबळ सिद्ध झालं आहे. हे मी जाणते, स्वामी. तू दिलेला वचन आणि आपला एकरूप संग, हे पतिव्रता स्त्रियांच्या सर्वात मोठ्या गुणाचं कारण होवो.'
तत्रेति कृत्यमुपशिक्ष्य यथोपदेशं । येनैष कर्शिततमोति रिरंसयात्मा । सिध्येत ते कृतमनोभव धर्षिताया । दीनस्तदीशभवनं सदृशं विचक्ष्व
तेथे जाऊन, योग्य रीतीने काय करावे हे शिक, ज्यामुळे या इच्छा आणि वासनेने थकलेल्या जीवाला समाधान मिळेल. ज्याचे मन दुःखाने हरवले आहे, जो दीन आहे आणि प्रभूच्या दारी उभा आहे, त्याच्यासाठी तुला जे योग्य वाटते ते करावे, हे ज्ञानी.
सुमतिरुवाच। प्रियायाः प्रियमन्विच्छंश्च्यवनो योगमास्थितः । विमानं कामगं राजंस्तर्ह्येवाविरचीकरत्
सुमती म्हणाली: आपल्या प्रियेच्या आवडीची गोष्ट मिळवण्याची इच्छा बाळगून, च्यवन ऋषींनी योगाच्या सामर्थ्याने त्या क्षणीच इच्छेप्रमाणे उडणारे राजवाडे निर्माण केले.
सर्वकामदुघं रम्यं सर्वरत्नसमन्वितम् । सर्वार्थोपचयोदर्कं मणिस्तंभैरुपस्कृतम्
तो राजवाडा अत्यंत रम्य होता, सर्व इच्छा पूर्ण करणारा, सर्व प्रकारच्या मौल्यवान रत्नांनी सजलेला, सर्व सुखसंपत्ती वाढवणारा आणि मौल्यवान रत्नांच्या खांबांनी सजवलेला होता.
दिव्योपस्तरणोपेतं सर्वकालसुखावहम् । पट्टिकाभिः पताकाभिर्विचित्राभिरलंकृतम्
त्या राजवाड्यात दिव्य गाद्या होत्या, सर्व काळात सुख देणारा, रंगीबेरंगी पट्ट्या आणि पताकांनी सुंदरपणे सजवलेला होता.
स्रग्भिर्विचित्रमालाभिर्मंजुसिंजत्षडंघ्रिभिः । दुकूलक्षौमकौशेयैर्नानावस्त्रैर्विराजितम्
तो राजवाडा फुलांच्या माळांनी, सुंदर हारांनी, गोड गुंजारव करणाऱ्या मधमाशांनी, आणि नाजूक रेशीम, कापूस, आणि विविध वस्त्रांनी शोभून गेला होता.
उपर्युपरि विन्यस्तनिलयेषु पृथक्पृथक् । कॢप्तैः कशिपुभिः कांतं पर्यंकव्यजनादिभिः
एकावर एक अशा वेगवेगळ्या मजल्यांवर, वेगवेगळ्या जागी, आकर्षक पलंग, पंखे आणि इतर मनमोहक वस्तू व्यवस्थित मांडलेल्या होत्या.
तत्रतत्र विनिक्षिप्त नानाशिल्पोपशोभितम् । महामरकतस्थल्या जुष्टं विद्रुमवेदिभिः
त्या ठिकाणी ठिकाणी विविध कलाकुसरीच्या वस्तू ठेवलेल्या होत्या, मोठ्या पाचूसारख्या हिरव्या फरश्या आणि प्रवाळाच्या चौकटींनी सजवलेले होते.
द्वाःसु विद्रुमदेहल्या भातं वज्रकपाटकम् । शिखरेष्विंद्रनीलेषु हेमकुंभैरधिश्रितम्
दारांवर प्रवाळाच्या उंबरठ्यावर वज्राच्या पाट्या चमकत होत्या, आणि निळ्या मण्यांच्या मनोऱ्यांच्या शिखरांवर सोन्याचे कलश ठेवले होते.