करिष्यत्यश्वमेधं हि सर्वसंभारशोभितम् । तस्य भ्राता महावीरः शत्रुघ्नः परवीरहा
तेव्हा तो सर्व सजावटांनी युक्त अश्वमेध यज्ञ करील; त्याचा वीर भाऊ शत्रुघ्न, शत्रूंचा संहार करणारा,
पालयन्हयमायास्यत्यत्र वीरादिभिर्वृतः । तस्मै सर्वं समर्प्य त्वं राज्यमृद्धं धनादिकम्
तो घोडा राखत, वीरांसह येथे येईल; त्याला तू आपले समृद्ध राज्य व संपत्ती सर्व काही अर्पण कर.
पालयिष्यसि योधैः स्वैर्धनुर्धारिभिरुद्भटैः । ततः पृथिव्यां सर्वत्र भ्रमिष्यसि महामते
नंतर, आपल्या धाडसी धनुर्धारी सैनिकांसह तू राज्य करशील; त्यानंतर, हे बुद्धिमान, तू पृथ्वीवर सर्वत्र भ्रमण करशील.
ततो रामं नमस्कृत्य ब्रह्मेंद्रेशादिसेवितम् । मुक्तिं प्राप्स्यसि दुष्प्रापां योगिभिर्यमसाधनैः
नंतर, ब्रह्मा, इंद्र व इतर देवांनी पूजिलेल्या रामाला वंदन करून, योगींना कठीण साधनेने मिळणारी मुक्ती तुला प्राप्त होईल.
तावत्कालमिहस्थास्ये यावद्रामहयागमः । पश्चात्त्वां तु समुद्धृत्य गंतास्मि परमं पदम्
रामाचा घोडा येईपर्यंत मी येथेच राहीन; त्यानंतर तुला उचलून मी परमपदाकडे घेऊन जाईन.
इत्युक्त्वांतर्दधे देवी सुरासुरनमस्कृता । सुमदोऽप्यहिच्छत्रायां शत्रून्हत्वा नृपोऽभवत्
अशी वचने बोलून, देवता — जिला देव व दैत्य दोघेही वंदितात — अदृश्य झाली; आणि सुमदा, अहिच्छत्रामध्ये शत्रूंचा नाश करून राजा झाला.
एष राजा समर्थोऽपि बलवाहनसंयुतः । न ग्रहीष्यति ते वाहं महामायासुशिक्षितः
हा राजा सामर्थ्यशाली असूनही, मोठ्या सैन्याचा मालक असूनही, तुझा घोडा पकडणार नाही, कारण तो महान मायेमध्ये पारंगत आहे.
श्रुत्वा प्राप्तं पुरी पार्श्वे हयमेधहयोत्तमम् । त्वां च सर्वैर्महाराजैः सेवितांघ्रिं महामतिम्
जेव्हा तो ऐकेल की यज्ञाचा श्रेष्ठ घोडा नगराजवळ आला आहे, आणि सर्व महाराजांनी तुझे पाय वंदिले आहेत,
सर्वं दास्यति सर्वज्ञ राजा सुमदनामधृक् । अधुनातन्महाराज रामचंद्र प्रतापतः
तेव्हा सर्वज्ञ राजा सुमदा तुला सर्व काही देईल; आत्ता हे सर्व रामचंद्राच्या तेजामुळे घडले आहे.
शेष उवाच। इति वृत्तं समाकर्ण्य सुमदस्य महायशाः । साधुसाध्विति चोवाच जहर्ष मतिमान्बली
शेष म्हणाला — सुमदाचे हे सर्व घडलेले ऐकून, तो कीर्तीमान, बुद्धिमान व बलवान राजा 'छान, छान!' असे म्हणत आनंदित झाला.
अहिच्छत्रापतिः सर्वैः स्वगणैः परिवारितः । सभायां सुखमास्ते यो बहुराजन्यसेवितः
अहिच्छत्राचा राजा आपल्या सर्व सेवकांसह सभेत सुखाने बसला आहे, आणि त्याच्याभोवती अनेक राजे आहेत.
ब्राह्मणा वेदविदुषो वैश्या धनसमृद्धयः । राजानं पर्युपासंते सुमदंशो भयान्वितम्
वेदज्ञ ब्राह्मण, श्रीमंत व्यापारी आणि राजे — हे सर्व भयभीत होऊन सुमद नावाच्या राजाची सेवा करतात.
वेदविद्याविनोदेन न्यायिनो ब्राह्मणा वराः । आशीर्वदंति तं भूपं सर्वलोकैकरक्षकम्
वेदविद्या आणि न्यायात निपुण श्रेष्ठ ब्राह्मण त्या राजाला, जो सर्व लोकांचा एकमेव रक्षक आहे, आशीर्वाद देतात.
एतस्मिन्समये कश्चिदागत्य नृपतिं जगौ । स्वामिन्न जाने कस्यास्ति हयः पत्रधरोंऽतिके
त्याच वेळी, कोणी तरी येऊन राजाला म्हणाला — 'स्वामी, या खूण असलेल्या घोड्याचा मालक कोण आहे, हे मला ठाऊक नाही.'
तच्छ्रुत्वा सेवकं श्रेष्ठं प्रेषयामास सत्वरः । जानीहि कस्य राज्ञोऽयमश्वो मम पुरांतिके
हे ऐकून, त्याने आपला मुख्य सेवक तात्काळ पाठवला आणि सांगितले, "जा, माझ्या नगराजवळ असलेला हा घोडा कोणत्या राजाचा आहे ते शोधून काढ."
गत्वाथ सेवकस्तत्र ज्ञात्वा वृत्तांतमादितः । निवेदयामास नृपं महाराजन्यसेवितम्
सेवक तिथे गेला, सगळा प्रकार नीट जाणून घेतला आणि मोठ्या राजांच्या सेवेत असलेल्या राजाला जाऊन सगळं सांगितलं.
स श्रुत्वा रघुनाथस्य हयं नित्यमनुस्मरन् । आज्ञापयामास जनं सर्वं राजाविशारदः
रघुनाथाचा घोडा आहे हे ऐकून, तो शहाणा राजा नेहमी रघुनाथाचे स्मरण करत सर्व लोकांना आज्ञा दिली.
लोका मदीयाः सर्वे ये धनधान्यसमाकुलाः । तोरणादीनि गेहेषु मंगलानि सृजंत्विह
माझ्या सर्व लोकांनी, जे धनधान्याने समृद्ध आहेत, आपल्या घरात तोरणे आणि इतर मंगल सजावट करावी.
कन्याः सहस्रशो रम्याः सर्वाभरणभूषिताः । गजोपरिसमारूढा यांतु शत्रुघ्नसंमुखम्
सर्व अलंकारांनी सजलेल्या हजारो सुंदर कन्या, हत्तीवर बसून शत्रुघ्नाच्या स्वागताला जाव्यात.
इत्यादिसर्वमाज्ञाप्य ययौ राजा स्वयं ततः । पुत्रपौत्रमहिष्यादिपरिवारसमावृतः
अशी सर्व आज्ञा देऊन, राजा स्वतः आपल्या मुला-नातवंडे, राण्या आणि इतर परिवारासह निघाला.
शत्रुघ्नः सुमहामात्यैः सुभटैः पुष्कलादिभिः । संयुतो भूपतिं वीरं ददर्श सुमदाभिधम्
शत्रुघ्न मोठ्या मंत्र्यांसह, पराक्रमी सैनिक, पुष्कळ आणि इतरांसह, सुमद नावाच्या शूर राजाला भेटला.
हस्तिभिः सादिसंयुक्तैः पत्तिभिः परतापनैः । वाजिभिर्भूषितैर्वीरैः संयुतं वीरशोभितम्
त्याने पाहिले की, तो राजा हत्तीवर बसलेल्या सैनिकांसह, युद्धात निपुण पायदळ आणि सजवलेल्या घोड्यांवर बसलेल्या शूर वीरांसह, तेजाने उजळून निघाला आहे.
अथागत्य महाराजः शत्रुघ्नं नतवान्मुदा । धन्योऽस्मि कृतकृत्योऽस्मि सत्कृतं च कृतं वपुः
मग तो मोठा राजा आनंदाने शत्रुघ्नाजवळ आला, वाकून नमस्कार केला आणि म्हणाला, "मी धन्य आहे, माझे सर्व कार्य पूर्ण झाले, आणि मला खरोखरच सन्मान मिळाला."
इदं राज्यं गृहाणाशु महाराजोपशोभितम् । महामाणिक्यमुक्तादि महाधनसुपूरितम्
हे महा राजा, रत्न, मोती आणि मोठ्या संपत्तीने भरलेले हे राज्य ताबडतोब स्वीकारा.
स्वामिंश्चिरं प्रतीक्षेऽहं हयस्यागमनं प्रति । कामाक्षाकथितं पूर्वं जातं संप्रति तत्तथा
स्वामी, मी खूप दिवस या घोड्याच्या आगमनाची वाट पाहत होतो; कामाक्षेने पूर्वी सांगितलेले आता प्रत्यक्ष घडले आहे.
विलोकय पुरं मह्यं कृतार्थान्कुरु मानवान् । पावयास्मत्कुलं सर्वं रामानुज महीपते
माझे नगर पाहा, माझ्या लोकांना सर्व इच्छित फल मिळवून द्या आणि हे रामाच्या वंशज राजा, आमच्या संपूर्ण कुलाचे पावन करा.
इत्युक्त्वारोहयामास कुंजरं चंद्रसुप्रभम् । पुष्कलं च महावीरं तथा स्वयमथारुहत्
असे म्हणून, त्याने तेजस्वी हत्ती आणला, त्यावर महावीर पुष्कळला बसवले आणि मग स्वतःही त्यावर चढला.
भेरीपणवतूर्याणां वीणादीनां स्वनस्तदा । व्याप्नोति स्म महाराज सुमदेन प्रणोदितः
त्या वेळी, मोठ्या आनंदाने प्रेरित होऊन, ढोल, झांज, तुतारी, वीणा आणि इतर वाद्यांचा गजर सर्वत्र पसरला.
कन्याः समागत्य महानरेंद्रं -। शत्रुघ्नमिंद्रादिकसेवितांघ्रिम् । करिस्थिता मौक्तिकवृंदसंघै-। र्वर्धापयामासुरिनप्रयुक्ताः
कन्या एकत्र जमून, हत्तीवर उभ्या राहून, मोत्यांच्या गजऱ्यांसह, इंद्रादी देवांनी ज्यांच्या पायांची सेवा केली अशा शत्रुघ्न राजाचे विधिप्रमाणे स्वागत व शुभेच्छा देऊ लागल्या.
शनैःशनैः समागत्य पुरीमध्ये जनैर्मुदा । वर्धापितो गृहं प्राप तोरणादिकभूषितम्
हळूहळू नगरात प्रवेश करत, लोकांच्या आनंदाने सत्कार मिळवत, तो तोरणे आणि इतर सजावट असलेल्या घरात पोहोचला.