पिबामृतं मामकवक्त्रनिर्गतं । विमानमारुह्य वरं मया सह । सुमेरुशृंगं बहुपुण्यसेवितं । संप्राप्य भोगं कुरु सत्तपः फलम्
माझ्या तोंडातून बाहेर पडणारे अमृत प्यावे, माझ्यासोबत विमानात बसावे, अनेक पुण्यांनी पावन झालेल्या सुमेरू पर्वताच्या शिखरावर जावे आणि तुझ्या तपाचे फळ भोगावे.
तिलोत्तमा यौवनरूपशोभिता । गृह्णातु ते मूर्धनि तापवारणम् । सुचामरौ संततधारयांकितौ । गंगाप्रवाहाविव सुंदरोत्तम
यौवन आणि सौंदर्याने उजळलेली तिलोत्तमा तुझ्या डोक्यावर शीतल वस्त्र ठेवेल, हे श्रेष्ठ, आणि दोन सुंदर पंखे गंगाच्या प्रवाहासारखे सतत हलवतील.
शृणुष्व भोः कामकथां मनोहरां । पिबामृतं देवगणादिवांछितम् । उद्यानमासाद्य च नंदनाभिधं । वरांगनाभिर्विहरं कुरु प्रभो
हे प्रभो, प्रेमाच्या मनमोहक कथा ऐक, देवांनाही हव्या असलेले अमृत प्यावं, नंदन नावाच्या बागेत प्रवेश कर आणि त्या सुंदर स्त्रियांबरोबर विहार कर.
इत्युक्तमाकर्ण्य महामतिर्नृपो । विचारयामास कुतो ह्युपस्थिताः । मया सुसृष्टास्तपसा सुरांगनाः । प्रत्यूह एवात्र विधेयमेष किम्
हे ऐकून, तो बुद्धिमान राजा विचार करू लागला, 'या देवांगना माझ्या तपामुळे निर्माण झाल्या, त्या कुठून आल्या? या अडथळ्याबद्दल मी काय करावे?'
इति चिंतातुरो राजा स्वांते संचिंतयन्सुधीः । जगाद मतिमान्वीरः सुमदो देवताङ्गनाः
अशा विचारांनी व्याकुळ झालेला, तो शहाणा आणि पराक्रमी सुमद त्या देवांगनांना म्हणाला.
यूयं तु ममचित्तस्था जगन्मातृस्वरूपकाः । मया संचिंत्यते या हि सापि त्वद्रूपिणी मता
तुम्ही माझ्या मनात वसलेल्या, जगन्मातेच्या रूपात आहात; मी जे काही विचार करतो, ते सर्व तुमच्याच रूपात आहे असे मी मानतो.
इदं तुच्छं स्वर्गसुखं त्वयोक्तं सविकल्पकम् । मत्स्वामिनी मया भक्त्या सेविता दास्यते वरम्
तुम्ही सांगितलेले हे स्वर्गसुख क्षुल्लक आणि अनिश्चित आहे; माझी स्वामिनी, जिला मी भक्तीने सेवा करतो, ती मला वर देईल.
यत्कृपातो विधिः सत्यलोकं प्राप्तो महानभूत् । सा मे दास्यति सर्वं हि भक्तदुःखांतकारिणी
जिच्या कृपेने ब्रह्मदेव सत्यलोक आणि मोठेपण मिळवू शकला, ती माझ्या भक्तीने सर्व काही देईल, कारण ती भक्तांचे दुःख दूर करणारी आहे.
किं नंदनं किं तु गिरिः कनकेन सुमण्डितः । किं सुधा स्वल्पपुण्येन प्राप्या दानवदुःखदा
नंदनवन काय, सोन्याने सजलेला डोंगर काय, आणि थोड्या पुण्याने मिळणारे, पण दानवांना दुःख देणारे अमृत काय?
इति वाक्यं समाकर्ण्य कामस्तु विविधैः शरैः । प्राहरन्नरदेवस्य कर्तुं किंचिन्न वै प्रभुः
ही वचने ऐकून कामदेवाने त्या राजावर अनेक बाणांनी हल्ला केला, पण काहीच साध्य करू शकला नाही.
कटाक्षैर्नूपुरारावैः परिरंभैर्विलोकनैः । न तस्य चित्तं विभ्रांतं कर्तुं शक्ता वरांगनाः
कपटी कटाक्ष, नूपुरांच्या मंजुळ आवाजात, मिठ्या आणि मोहक नजरांनी देखील सुंदर स्त्रियांना त्याचे मन डळमळीत करता आले नाही.
गत्वा यथागतं शक्रं जगदुर्धीरधीर्नृपः । तच्छ्रुत्वा मघवा भीतः सेवामारभतात्मनः
मग तो राजा नेहमीप्रमाणे इंद्राकडे गेला आणि परतला. हे ऐकून मगवान घाबरला आणि त्याने त्या राजाची सेवा करायला सुरुवात केली.
अथ निश्चितमालोक्य पादपद्मे स्वकेंऽबिका । जितेंद्रियं महाराजं प्रत्यक्षाभूत्सुतोषिता
मग आपल्या कमलासारख्या पायांपाशी बसून, आपले इंद्रिये जिंकलेल्या त्या राजावर प्रसन्न होऊन देवी प्रत्यक्ष प्रकट झाली.
पंचास्यपृष्ठललिता पाशांकुशधरावरा । धनुर्बाणधरा माता जगत्पावनपावनी
पाच तोंड असलेल्या सिंहाच्या पाठीवर बसलेली, पाश, अंकुश, धनुष्य आणि बाण हातात घेतलेली, जगाला पावन करणारी आई प्रकट झाली.
तां वीक्ष्य मातरं धीमान्सूर्यकोटिसमप्रभाम् । धनुर्बाणसृणीपाशान्दधानां हर्षमाप्तवान्
दहा कोटी सूर्यांसारखी तेजस्वी, धनुष्य, बाण, दोरी आणि पाश हातात असलेली ती माता पाहून, त्या ज्ञानी राजाच्या मनात प्रचंड आनंद झाला.
शिरसा बहुशो नत्वा मातरं भक्तिभाविताम् । हसंतीं निजदेहेषु स्पृशंतीं पाणिना मुहुः
त्या भक्तिभावाने भरलेल्या मातेला तो वारंवार डोकं टेकून वंदन करू लागला. देवी हसत होती आणि आपल्या देहाला पुन्हा पुन्हा हाताने स्पर्श करत होती.
तुष्टाव भक्त्युत्कलितचित्तवृत्तिर्महामतिः । गद्गदस्वरसंयुक्तः कंटकांगोपशोभितः
त्याच्या मनात भक्तीने ओथंबून आलेली, गदगदलेल्या स्वरात, अंगावर रोमांच उभे राहिलेले, त्या ज्ञानी राजाने देवीचे स्तवन केले.
जय देवि महादेवि भक्तवृंदैकसेविते । ब्रह्मरुद्रादिदेवेंद्र सेवितांघ्रियुगेऽनघे
जय देवी, महादेवी, भक्तांच्या एकमेव आश्रयस्थान! ब्रह्मा, रुद्र आणि इंद्र ज्यांच्या पायांची सेवा करतात, हे पापरहिते, तुम्हांस वंदन!
मातस्तव कलाविद्धमेतद्भाति चराचरम् । त्वदृते नास्ति सर्वं तन्मातर्भद्रे नमोस्तु ते
आई, तुझ्या शक्तीमुळे हे चराचर जग उजळून निघाले आहे. तुझ्याशिवाय काहीच अस्तित्वात नाही. हे शुभे, आई, तुला नमस्कार.
मही त्वयाऽधारशक्त्या स्थापिता चलतीह न । सपर्वतवनोद्यान दिग्गजैरुपशोभिता
तुझ्या आधारशक्तीमुळे ही पृथ्वी स्थिर आहे, हलत नाही. पर्वत, वन, उद्याने आणि दिशांच्या हत्तींसह ती शोभून दिसते.
सूर्यस्तपति खे तीक्ष्णैरंशुभिः प्रतपन्महीम् । त्वच्छक्त्या वसुधासंस्थं रसं गृह्णन्विमुंचति
सूर्य आकाशात तीक्ष्ण किरणांनी पृथ्वी तापवतो; तुझ्या शक्तीने तो पृथ्वीतील रस घेतो आणि पुन्हा सोडतो.
अंतर्बहिः स्थितो वह्निर्लोकानां प्रकरोतु शम् । त्वत्प्रतापान्महादेवि सुरासुरनमस्कृते
सर्वांच्या आत-बाहेर असलेला अग्नी तुझ्या तेजामुळे या जगात शांतता निर्माण करतो, हे महादेवी, देव आणि दानव ज्यांना वंदन करतात.
त्वं विद्या त्वं महामाया विष्णोर्लोकैकपालिनः । स्वशक्त्या सृजसीदं त्वं पालयस्यपि मोहिनि
तूच विद्या, तूच विष्णूची महान माया, जगाची एकमेव रक्षण करणारी; तुझ्याच शक्तीने हे जग निर्माण करतेस आणि मोहिनी, तूच ते पोसतेस.
त्वत्तः सर्वे सुराः प्राप्य सिद्धिं सुखमयंति वै । मां पालय कृपानाथे वंदिते भक्तवल्लभे
तुझ्यामुळे सर्व देवांना सिद्धी आणि सुख मिळते. हे दयाळू, सर्वांनी वंदन केलेली, भक्तांना प्रिय असलेली, मला रक्षण कर.
रक्ष मां सेवकं मातस्त्वदीयचरणारणम् । कुरु मे वांछितां सिद्धिं महापुरुषपूर्वजे
हे आई, मी तुझ्या पायांचा सेवक आहे, मला रक्षण कर. महापुरुषांनी पूजिलेल्या प्राचीन आई, मला माझ्या इच्छित सिद्धी दे.
सुमतिरुवाच। एवं तुष्टा जगन्माता वृणीष्व वरमुत्तमम् । उवाच भक्तं सुमदं तपसा कृशदेहिनम्
सुमती म्हणाली: अशा प्रकारे, जगदंबा प्रसन्न होऊन, तपाने कृश झालेल्या भक्त सुमदाला म्हणाली, 'सर्वश्रेष्ठ वर माग.'
इत्येतद्वाक्यमाकर्ण्य प्रहृष्टः सुमदो नृपः । वव्रे निजं हृतं राज्यं हतदुर्जनकंटकम्
ही वचने ऐकून राजा सुमद आनंदित झाला आणि त्याने आपले हरवलेले, दुष्टांचा नायनाट झालेलं राज्य मागितले.
महेशीचरणद्वंद्वे भक्तिमव्यभिचारिणीम् । प्रांते मुक्तिं तु संसारवारिधेस्तारिणीं पुनः
त्याने महेशीच्या चरणांवर अढळ भक्ती आणि शेवटी संसाराच्या समुद्रातून मुक्ती अशी वर मागितली.
कामाक्षोवाच। राज्यं प्राप्नुहि सुमद सर्वत्रहतकंटकम् । महिलारत्नसंजुष्टपादपद्मद्वयो भव
कामाक्षी म्हणाली — 'सुमदा, सर्व विघ्ने दूर होऊन आपले राज्य पुन्हा मिळव. आणि उत्तम स्त्रियांनी तुझे पाय सुशोभित होवोत.'
ततवैरिपराभूतिर्माभूयात्सुमदाभिध । यदा तु रावणं हत्वा रघुनाथो महायशाः
सुमदा, तुला कधीही पराभव होऊ नये; आणि जेव्हा रघुनाथाने रावणाचा वध केला,