दृढं सपरिरभ्यैतां चिरमाश्वासयत्तदा । वीरपत्नि कांतिमति विरहं मा कृथा मम
त्याने तिला घट्ट मिठीत घेतलं आणि बराच वेळ धीर दिला, म्हणाला: 'वीरपत्नी कान्तिमती, माझ्या विरहाने दुःखी होऊ नकोस.'
एष गच्छामि सविधे तव भामे पतिव्रते । इत्युक्त्वा तां निजां पत्नीं रथमारुरुहे वरम्
'मी आता जातो, ओ तेजस्विनी, पतीला समर्पित असलेली.' असं म्हणून त्यानं आपल्या पत्नीसमवेत सुंदर रथावर प्रवेश केला.
तं प्रयांतं पतिं श्रेष्ठं नयनैर्निमिषोज्झितैः । विलोकयामास तदा पतिव्रतपरायणा
जेव्हा तिचा श्रेष्ठ पती निघून गेला, तेव्हा पतिव्रता पत्नी त्याच्याकडे डोळ्यांत पापणी न हलवता पाहत राहिली.
स ययौ जनकं द्रष्टुं जननीं प्रेमविह्वलाम् । गत्वा पितरमंबां च ववंदे शिरसा मुदा
तो आपल्या वडिलांना आणि प्रेमानं भरलेल्या आईला भेटायला गेला; त्यांच्याजवळ जाऊन आनंदानं डोकं टेकवलं.
माता पुत्रं परिष्वज्य स्वांकमारोपयत्तदा । मुंचंती बाष्पनिचयं स्वस्त्यस्त्विति जगाद सा
आईनं मुलाला मिठीत घेतलं, मांडीवर बसवलं, डोळ्यांतून अश्रूंचा ओघ सोडत, 'तुला शुभेच्छा असो' असं म्हणाली.
पितरं प्राह भरतं रामो यज्ञकरः परः । पालनीयो लक्ष्मणेन भवद्भिश्च महात्मभिः
त्याने वडिलांना, भरताला आणि यज्ञ करणाऱ्या श्रेष्ठ रामाला सांगितलं: 'लक्ष्मणानं आणि तुम्ही, हे महात्म्यांनी, त्याची काळजी घ्या.'
आज्ञप्तोऽसौ जनन्या च पित्रा हृषितया गिरा । ययौ शत्रुघ्नकटकं महावीरविभूषितम्
आई-वडिलांनी आनंदाने आज्ञा दिल्यावर, तो शत्रुघ्नाच्या छावणीत गेला, जिथे मोठ्या शूरवीरांनी शोभा आणली होती.
रथिभिः पत्तिभिर्वीरैः सदश्वैः सादिभिर्वृतः । ययौ मुदा रघूत्तंस महायज्ञहयाग्रणीः
रथावरचे योद्धे, पायदळ, शूरवीर, घोडे आणि घोडेस्वार यांनी वेढलेला, रघुकुळाचा भूषण आणि महायज्ञाचा पुढारी, आनंदाने पुढे निघाला.
गच्छन्पांचालदेशांश्च कुरूंश्चैवोत्तरान्कुरून् । दशार्णाञ्छ्रीविशालांश्च सर्वशोभासमन्वितः
तो पाचाळ, कुरू, उत्तरेकडील कुरू, दशार्ण आणि श्रीविशाला या सर्व प्रदेशांतून, सर्व प्रकारच्या शोभेने नटून गेला.
तत्र तत्रोपशृण्वानो रघुवीरयशोऽखिलम् । रावणासुरघातेन भक्तरक्षाविधायकम्
तो जिथे जाई तिथे, रघुकुळातील त्या वीराची कीर्ती ऐकू येई, ज्याने रावणासुराचा वध केला आणि भक्तांचे रक्षण केले.
पुनश्च हयमेधादि कार्यमारभ्य पावनम् । यशो वितन्वन्भुवने लोकान्रामोऽविता भयात्
पुन्हा एकदा, अश्वमेध वगैरे पवित्र कर्मे हाती घेऊन, रामाने आपली कीर्ती साऱ्या जगात पसरवली आणि लोकांचे भय दूर केले.
तेभ्यस्तुष्टो ददौ हारान्रत्नानि विविधानि च । महाधनानि वासांसि शत्रुघ्नः प्रवरो महान्
त्यांच्यावर प्रसन्न होऊन, शत्रुघ्न या श्रेष्ठ आणि महान पुरुषाने त्यांना हार, विविध रत्ने, मोठे धन आणि वस्त्रे दिली.
सुमतिर्नाम तेजस्वी सर्वविद्याविशारदः । रघुनाथस्य सचिवः शत्रुघ्नानुचरो वरः
सुमती नावाचा, तेजस्वी आणि सर्व विद्या जाणणारा, रघुनाथाचा मंत्री आणि शत्रुघ्नाचा उत्तम सहकारी होता.
ययौ तेन महावीरो ग्रामाञ्जनपदान्बहून् । रघुनाथप्रतापेन न कोपि हृतवान्हयम्
त्याच्यासोबत तो महावीर अनेक गावे आणि प्रदेशांतून गेला; रघुनाथाच्या कीर्तीमुळे, कुणीही घोडा पळवला नाही.
देशाधिपाये बहवो महाबलपराक्रमाः । हस्त्यश्वरथपादात चतुरंगसमन्विताः
अनेक प्रदेशांचे राजे, मोठ्या बळाचे आणि पराक्रमाचे, हत्ती, घोडे, रथ आणि पायदळ अशा चौफेर सैन्यासह आले.
संपदो बहुशो नीत्वा मुक्तामाणिक्यसंयुताः । शत्रुघ्नं हयरक्षार्थमागतं प्रणता मुहुः
मोत्यांनी आणि माणिक्यांनी सजवलेल्या असंख्य संपत्ती घेऊन, ते शत्रुघ्नाला, जो घोड्याचे रक्षण करायला आला होता, पुन्हा पुन्हा वंदन करू लागले.
इदं राज्यं धनं सर्वं सपुत्रपशुबांधवम् । रामचंद्रस्य सर्वं हि न मदीयं रघूद्वह
हे राज्य, हे सर्व धन, मुले, जनावरे आणि नातेवाईकांसह, सगळे रामचंद्राचेच आहे; हे माझे नाही, हे रघुकुळातील श्रेष्ठा.
एवं तदुक्तमाकर्ण्य शत्रुघ्नः परवीरहा । आज्ञां स्वां तत्र संज्ञाप्य ययौ तैः सहितः पथि
हे ऐकून, शत्रुघ्न शत्रूंचा संहार करणारा, तिथेच आपली आज्ञा दिली आणि त्यांच्यासोबत मार्गक्रमण करू लागला.
एवं क्रमेण संप्राप्तः शत्रुघ्नो हयसंयुतः । अहिच्छत्रां पुरीं ब्रह्मन्नानाजनसमाकुलाम्
अशा रीतीने, शत्रुघ्न घोड्यासह, अनेक लोकांनी गजबजलेल्या अहिच्छत्रा या नगरीत पोहोचला.
ब्रह्मद्विजसमाकीर्णां नानारत्नविभूषिताम् । सौवर्णैः स्फाटिकैर्हर्म्यैर्गोपुरैः समलंकृताम्
ती नगरी ब्राह्मण आणि द्विजांनी भरलेली, विविध रत्नांनी सजलेली, सोन्याच्या आणि स्फटिकाच्या महालांनी व मनोऱ्यांनी शोभलेली होती.
यत्र रंभा तिरस्कारकारिण्यः कमलाननाः । दृश्यंते सर्वहर्म्येषु ललना लीलयान्विताः
जिथे प्रत्येक महालात, कमळासारख्या चेहऱ्याच्या, रम्य आणि रम्य स्त्रिया, रंभा इत्यादी, खेळकरपणे वावरताना दिसत.
यत्र स्वाचारललिताः सर्वभोगैकभोगिनः । धनदानुचरायद्वत्तथा लीलासमन्विताः
जिथे सर्व सुखात रमणारे, सौम्य वागणारे, कुबेराचे संगतीदार असल्यासारखे, खेळकरपणे आनंद घेतात.
यत्र वीरा धनुर्हस्ताःशरसंधानकोविदाः । कुर्वंति तत्र राजानं सुहृष्टं सुमदाभिधम्
जिथे धनुष्य हातात घेणारे, बाण लावण्यात पटाईत वीर, तिथल्या सुमद नावाच्या राजाला आनंदी करतात.
एवंविधं ददर्शासौ नगरं दूरतः प्रभुः । पार्श्वे तस्य पुरश्रेष्ठमुद्यानं शोभयान्वितम्
असा तो प्रभू, दूरवरून ते नगर पाहतो, त्याच्या कडेने असलेली सुंदर बागा शोभा वाढवत होत्या.
पुन्नागैर्नागचंपैश्च तिलकैर्देवदारुभिः । अशोकैः पाटलैश्चूतैर्मंदारैःकोविदारकैः
पुन्नाग, नागचंपा, तिलक, देवदारू, अशोक, पाटल, आंबा, मंदार आणि कोविदार यांच्या झाडांनी ते ठिकाण भरलेलं होतं.
आम्रजंबुकदंबैश्च प्रियालपनसैस्तथा । शालैस्तालैस्तमालैश्च मल्लिकाजातियूथिभिः
आंबा, जांभूळ, कदंब, प्रियाळ, फणस, शाल, ताड, तमाळ तसेच मल्लिका, जाती आणि युती या फुलांनी ते ठिकाण सुंदर दिसत होतं.
नीपैः कदंबैर्बकुलैश्चंपकैर्मदनादिभिः । शोभितं सददर्शाथशत्रुघ्नःपरवीरहा
नीप, कदंब, बकुळ, चंपक आणि मदन या झाडांनी आणि इतरही वृक्षांनी ते ठिकाण शोभून गेलं होतं. मग शत्रूंचा संहार करणारा शत्रुघ्न तिथे पोहोचला.
हयोगतस्तद्वनमध्यदेशे । तमालतालादि सुशोभिते वै । ययौ ततः पृष्ठत एव वीरो । धनुर्धरैः सेवितपादपद्मः
घोड्याच्या हालचालीमुळे तमाळ, ताड आणि इतर झाडांनी नटलेल्या त्या अरण्यात शूर शत्रुघ्न धनुर्धारी सैनिकांसह मागून पुढे गेला.
ददर्श त रचितं देवायतनमद्भुतम् । इंद्रनीलैश्च वैडूर्यैस्तथा मारकतैरपि
तिथे त्याने देवांसाठी बांधलेलं एक अद्भुत मंदिर पाहिलं, जे इंद्रनील, वैडूर्य आणि माणिक्यांनी सजवलेलं होतं.
शोभितं सुरसेवार्हं कैलासप्रस्थसन्निभम् । जातरूपमयैः स्तंभैःशोभितं सद्मनां वरम्
देवतांची सेवा करण्यास योग्य, कैलासाच्या शिखरासारखं भासणारं, सोन्याच्या खांबांनी सजलेलं ते सुंदर आणि उत्तम निवासस्थान होतं.