जगाद मम तन्नास्ति यत्तुभ्यं दीयते मया । दासोऽस्मि जन्मपर्यंतं रामसंदेशहारकः
तो म्हणाला, 'माझं असं काही नाही जे तुझं नाही; मी जन्मभर तुझा दास आहे, रामाचा संदेश घेऊन आलो आहे.'
वसिष्ठोऽपि गृहीत्वार्घ्यं मंत्रिवृद्धाः सुहर्षिताः । जग्मुस्ते रामचंद्रं च हनुमद्दर्शिताध्वना
वसिष्ठांनी अर्घ्य घेतलं, आणि मंत्रीवृद्ध आनंदाने रामाकडे गेले, हनुमानाने दाखवलेल्या मार्गाने.
दृष्ट्वा दूरात्समायांतं रामचंद्रं मनोरमम् । पुष्पकासनमध्यस्थं ससीतं सहलक्ष्मणम्
दूरवरून त्यांनी मनोहारी रामाला, सीता आणि लक्ष्मणासह, पुष्पक विमानात बसलेला येताना पाहिलं.
रामोऽपि दृष्ट्वा भरतं पादचारेण संगतम् । जटावल्कलकौपीन परिधानसमन्वितम्
रामाने भरताला पायी येताना, जटा, सालीचे वस्त्र आणि कौपीन घातलेला पाहून त्याचं स्वागत केलं.
अमात्यान्भ्रातृवेषेण समवेषाञ्जटाधरान् । नित्यं तपः क्लिष्टतया कृशरूपान्ददर्श ह
त्याने मंत्री, भाऊ म्हणून वेष घेतलेले, जटा आणि वल्कल घातलेले, नेहमी तपामुळे कृश झालेले असे सर्वजण एकत्र बसलेले पाहिले.
रामोऽपि चिंतयामास दृष्ट्वा वै तादृशं नृपम् । अहो दशरथस्यायं राजराजस्य धीमतः
रामाने असा राजा पाहून मनात विचार केला, 'अहो, हा तर राजा दशरथाचा, त्या बुद्धिमान राजाधिराजाचा मुलगा आहे.'
पुत्रः पदातिरायाति जटावल्कलवेषभृत् । न दुःखं तादृशं मेऽन्यद्वनमध्यगतस्य हि
त्याचा मुलगा, पायी चालत, जटा आणि वल्कल परिधान करून येतो आहे—वनात राहून मला यासारखे दुसरे दुःख कधीच झाले नाही.
यादृशं मद्वियोगेन चैतस्य परिवर्त्तते । अहो पश्यत मे भ्राता प्राणात्प्रियतमः सखा
माझ्या वियोगामुळे याच्यात जो बदल झाला आहे, तो पाहा—माझा भाऊ, जीवापेक्षा प्रिय सखा, त्याच्याकडे पाहा.
श्रुत्वा मां निकटे प्राप्तं मंत्रिवृद्धैः सुहर्षितैः । द्रष्टुं मां भरतोऽभ्येति वसिष्ठेन समन्वितः
मी जवळ आलो आहे हे कळताच, मंत्री आणि वयोवृद्ध आनंदित झाले आहेत, आणि वसिष्ठांसह भरत मला भेटायला येतो आहे.
इति ब्रुवन्नरपतिः पुष्पकान्नभसोंऽगणात् । बिभीषणहनूमद्भ्यां लक्ष्मणेन कृतादरः
असे म्हणत राजा, विभीषण, हनुमान आणि लक्ष्मण यांच्याबद्दल आदराने, पुष्पक विमानातून आकाशातून खाली उतरला.
यानादवतताराशु विरहात्क्लिन्नमानसः । भ्रातर्भ्रातः पुनर्भ्रातर्भ्रातर्भ्रातर्वदन्मुहुः
वियोगाने मन ओलावलेले, तो झपाट्याने वाहनातून खाली उतरला आणि पुन्हा पुन्हा 'भाऊ, भाऊ, भाऊ, भाऊ' असे म्हणू लागला.
दृष्ट्वा समुत्तीर्णमिमं रामचंद्रं सुरैर्युतम् । भरतो भ्रातृविरहक्लिन्नं धीमान्ददर्श ह । हर्षाश्रूणि प्रमुंचंश्च दंडवत्प्रणनाम ह
रामचंद्र देवतांनी वेढलेला समोर आला आहे हे पाहून, भरताने, जो भाऊच्या वियोगाने व्याकुळ झाला होता, आनंदाश्रू ढाळत दंडवत घातला.
रघुनाथोऽपि तं दृष्ट्वा दंडवत्पतितं भुवि । उत्थाप्य जगृहे दोर्भ्यां हर्षालोकसमन्वितः
रघुनाथाने त्याला जमिनीवर दंडवत घातलेला पाहून, आनंदाने उजळलेल्या चेहऱ्याने, दोन्ही हातांनी उचलून घेतले.
उत्थापितोऽपि हि भृशं नोदतिष्ठद्रुदन्मुहुः । रामचंद्रपदांभोजग्रहणासक्तबाहुभृत्
उचलले तरीही तो उभा राहिला नाही, पुन्हा पुन्हा रडत राहिला, आणि रामचंद्राच्या चरणांमध्ये हात घट्ट धरून राहिला.
भरत उवाच। दुराचारस्य दुष्टस्य पापिनो मे कृपां कुरु । रामचंद्र महाबाहो कारुण्यात्करुणानिधे
भरत म्हणाला: 'रामचंद्रा, महाबाहू, करुणेच्या सागर, मी दुष्ट, पापी, वाईट वागणारा आहे, माझ्यावर दया कर.'
यस्ते विदेहजा पाणिस्पर्शं क्रूरममन्यत । स एव चरणो राम वने बभ्राम मत्कृते
'जिच्या हाताचा स्पर्श तू कधी कठोर मानला होतास, राम, त्या तुझ्या पायाने माझ्यासाठी वनात भटकंती केली.'
इत्युक्त्वाश्रुमुखो दीनः परिरभ्य पुनः पुनः । प्रांजलिः पुरतस्तस्थौ हर्षविह्वलिताननः
असे म्हणून, डोळ्यांतून अश्रू वाहणारा, दुःखी भरत पुन्हा पुन्हा मिठी मारतो आणि हात जोडून आनंदाने भरलेल्या चेहऱ्याने समोर उभा राहतो.
रघुनाथस्तमनुजं परिष्वज्य कृपानिधिः । प्रणम्य च महामंत्रिमुख्यानापृच्छ्य सादरम्
रघुनाथ, करुणेचा खजिना, आपल्या लहान भावाला मिठी मारतो, आणि मग मुख्य मंत्र्यांना नम्रपणे नमस्कार करून त्यांची विचारपूस करतो.
भरतेन समं भ्रात्रा पुष्पकासनमास्थितः । सीतां ददर्श भरतो भ्रातृपत्नीमनिंदिताम्
भरतासोबत पुष्पक विमानात बसून, भरताने आपल्या भावाच्या निष्कलंक पत्नी सीतेचे दर्शन घेतले.
अनसूयामिवात्रेः किं लोपामुद्रां घटोद्भुवः । पतिव्रतां जनकजाममन्यतननाम च
त्याने जनकनंदिनी पतिव्रता सीतेला अत्रींची पत्नी अनुसूया किंवा अगस्त्यांची पत्नी लोपामुद्रा यांसारखी मानली आणि तिला तसेच संबोधले.
मातः क्षमस्व यदघं मया कृतमबुद्धिना । त्वत्सदृश्यः पतिपराः सर्वेषां साधुकारिकाः
'आई, मी अज्ञानाने केलेल्या चुकीसाठी मला माफ कर; तुझ्यासारख्या पतीपरायण सर्व स्त्रिया खरंच वंदनीय आहेत.'
जानक्यापि महाभागा देवरं वीक्ष्य सादरम् । आशीर्भिरभियुज्याथ समपृच्छदनामयम्
महाभागा जानकीने आपल्या देवराकडे आदराने पाहिले, त्याला आशीर्वाद दिले आणि त्याची कुशल विचारली.
विमानवरमारूढास्ते सर्वे नभसोंऽगणे । क्षणादालोकयांचक्रे निकटे स्वपितुः पुरीम्
ते सर्वजण सुंदर विमानांमध्ये बसून, क्षणातच आकाशातून प्रवास करत असताना आपल्या वडिलांच्या नगरीला अगदी जवळ पाहू लागले.
शेष उवाच। दृष्ट्वा रामो राजधानीं निजलोकनिवासिनीम् । जहर्ष मतिमान्वीरश्चिरदर्शनलालसः
शेष म्हणाला: आपल्या लोकांचे निवासस्थान असलेली ती राजधानी रामाने पाहिली आणि खूप दिवसांनी हे दर्शन मिळाल्याने तो बुद्धिमान व पराक्रमी राम आनंदाने भरून गेला.
भरतोऽपि स्वकं मित्रं सुमुखं नगरं प्रति । प्रेषयामास सचिवं नगरोत्सवसिद्धये
भरतानेही आपल्या प्रिय नगरात उत्सवाची तयारी व्हावी म्हणून आपला विश्वासू मंत्री तिकडे पाठवला.
भरत उवाच। कुर्वंतु लोकास्त्वरितं रघुनाथागमोत्सवम् । मंदिरे मंदिरे रम्यं कृतकौतुकचित्रकम्
भरत म्हणाला: लोकांनी लवकरच रघुनाथांच्या आगमनाचा उत्सव साजरा करण्याची तयारी करावी आणि प्रत्येक घरात सुंदर, आनंददायक सजावट करावी.
विपांसुका राजमार्गाश्चंदनद्रवसिंचिताः । प्रसूनभरसंकॢप्ता हृष्टपुष्टजनावृताः
राजमार्ग चंदनाच्या पाण्याने शिंपडले जावोत, बारीक धुळीने माखले जावोत, फुलांचे ढीग रचले जावोत आणि आनंदी, सुखी लोकांनी ते भरून जावोत.
विचित्रवर्णध्वजभा चित्रिताखिलस्वांगणाः । मेघागमे धनुरिव पश्यंत्वेव वलीमुखाः
प्रत्येक अंगण रंगीबेरंगी ध्वजांनी आणि पताकांनी सजवले जावोत, जणू काही मेघ आल्यावर इंद्रधनुष्य चमकतं, आणि लोकांच्या चेहऱ्यावर आनंदाची झळक दिसू दे.
प्रतिगेहं तु लोकानां कारयंत्वगरूक्षणम् । यद्धूमं वीक्ष्य शिखिनो नृत्यं कुर्वंतु लीलया
प्रत्येक घरात लोकांनी मंगल अग्नि पेटवावेत; त्या धुराचा पाहून अग्निपूजक आनंदाने नाचू लागोत.
हस्तिनो मम शैलाभानाधोरणसुयंत्रितान् । विचित्रयंतु बहुशो गैरिकाद्युपधातुभिः
माझे डोंगरासारखे मोठे आणि सुंदर तोरणांनी सजवलेले हत्ती, गेरू व इतर रंगांनी विविध प्रकारे रंगवले जावोत.