सीतया सहितं रामं लक्ष्मणेन समन्वितम् । सुग्रीवादिकपींद्रैश्च रक्षोभिः सबिभीषणैः
त्याला सांग, सीतेसह राम, लक्ष्मणासह, सुग्रीव व इतर वानरप्रमुखांसह, तसेच विभीषणासह राक्षसांसह,
प्राप्तं निवेदय सुखात्पुष्पकासनसंस्थितम् । येन मे सोऽनुजः शीघ्रं सुखमेति मदागमात्
पुष्पक विमानावर सुखाने बसून येथे पोहोचला आहे; ज्याच्या आगमनाने माझा लहान भाऊ लवकरच आनंदी होईल.
इति श्रुत्वा ततो वाक्यं रघुवीरस्य धीमतः । जगाम भरतावासं नंदिग्रामं निदेशकृत्
रघुवंशातील त्या बुद्धिमान वीराचे हे शब्द ऐकून, त्याने आज्ञा पाळून नंदिग्रामातील भरताच्या निवासस्थानी गेला.
गत्वा स नंदिग्रामं तु मंत्रिवृद्धैः सुसंयतम् । भरतं भ्रातृविरहक्लिन्नं धीमान्ददर्श ह
तो नंदिग्रामात पोहोचला, जिथे मंत्रीवृद्धांनी उत्तम प्रकारे राज्य चालवलं होतं; तिथे त्याने भावाच्या विरहाने अशक्त झालेला, पण बुद्धिमान भरत पाहिला.
कथयंतं मंत्रिवृद्धान्रामचंद्रकथानकम् । तदीय पदापाथोज मकरंदसुनिर्भरः
तो मंत्रीवृद्धांशी रामकथा सांगत होता, त्याच्या शब्दांत रामाच्या चरणकमळांच्या भक्तिरसाचा ओघ होता.
नमश्चकार भरतं धर्मं मूर्तियुतं किल । विधात्रा सकलांशेन सत्त्वेनैव विनिर्मितम्
त्याने धर्ममूर्ती असलेल्या भरताला वंदन केले, जो सगळ्या सद्गुणांनी आणि शुद्धतेने विधात्याने घडवला आहे.
तं दृष्ट्वा भरतः शीघ्रं प्रत्युत्थाय कृतांजलि । स्वागतं चेति होवाच रामस्य कुशलं वद
त्याला पाहून भरत लगेच उठला, हात जोडून म्हणाला, 'स्वागत आहे! राम कुशल आहे ना, ते सांग.'
इत्येवं वदतस्तस्य भुजो दक्षिणतोऽस्फुरत् । हृदयाच्च गतः शोको हर्षास्रैः पूरिताननः
असं विचारताना त्याचा उजवा हात थरथरला, हृदयातील दुःख निघून गेलं, आणि चेहरा आनंदाश्रूंनी भरून गेला.
विलोक्य तादृशं भूपं प्रत्युवाच कपीश्वरः । निकटे हि पुरः प्राप्तं विद्धि रामं सलक्ष्मणम्
राजाला अशी अवस्था पाहून वानरांचा स्वामी म्हणाला, 'राम आणि लक्ष्मण अगदी जवळ आले आहेत, हे जाण.'
रामागमनसंदेशामृतसिक्तकलेवरः । प्रापयद्धर्षपूरं हि सहस्रास्यो न वेद्म्यहम्
रामाच्या आगमनाच्या वार्तेच्या अमृताने त्याचं शरीर आनंदाने भरून गेलं; रावणाचं काय झालं, ते मला ठाऊक नाही.
जगाद मम तन्नास्ति यत्तुभ्यं दीयते मया । दासोऽस्मि जन्मपर्यंतं रामसंदेशहारकः
तो म्हणाला, 'माझं असं काही नाही जे तुझं नाही; मी जन्मभर तुझा दास आहे, रामाचा संदेश घेऊन आलो आहे.'
वसिष्ठोऽपि गृहीत्वार्घ्यं मंत्रिवृद्धाः सुहर्षिताः । जग्मुस्ते रामचंद्रं च हनुमद्दर्शिताध्वना
वसिष्ठांनी अर्घ्य घेतलं, आणि मंत्रीवृद्ध आनंदाने रामाकडे गेले, हनुमानाने दाखवलेल्या मार्गाने.
दृष्ट्वा दूरात्समायांतं रामचंद्रं मनोरमम् । पुष्पकासनमध्यस्थं ससीतं सहलक्ष्मणम्
दूरवरून त्यांनी मनोहारी रामाला, सीता आणि लक्ष्मणासह, पुष्पक विमानात बसलेला येताना पाहिलं.
रामोऽपि दृष्ट्वा भरतं पादचारेण संगतम् । जटावल्कलकौपीन परिधानसमन्वितम्
रामाने भरताला पायी येताना, जटा, सालीचे वस्त्र आणि कौपीन घातलेला पाहून त्याचं स्वागत केलं.
अमात्यान्भ्रातृवेषेण समवेषाञ्जटाधरान् । नित्यं तपः क्लिष्टतया कृशरूपान्ददर्श ह
त्याने मंत्री, भाऊ म्हणून वेष घेतलेले, जटा आणि वल्कल घातलेले, नेहमी तपामुळे कृश झालेले असे सर्वजण एकत्र बसलेले पाहिले.
रामोऽपि चिंतयामास दृष्ट्वा वै तादृशं नृपम् । अहो दशरथस्यायं राजराजस्य धीमतः
रामाने असा राजा पाहून मनात विचार केला, 'अहो, हा तर राजा दशरथाचा, त्या बुद्धिमान राजाधिराजाचा मुलगा आहे.'
पुत्रः पदातिरायाति जटावल्कलवेषभृत् । न दुःखं तादृशं मेऽन्यद्वनमध्यगतस्य हि
त्याचा मुलगा, पायी चालत, जटा आणि वल्कल परिधान करून येतो आहे—वनात राहून मला यासारखे दुसरे दुःख कधीच झाले नाही.
यादृशं मद्वियोगेन चैतस्य परिवर्त्तते । अहो पश्यत मे भ्राता प्राणात्प्रियतमः सखा
माझ्या वियोगामुळे याच्यात जो बदल झाला आहे, तो पाहा—माझा भाऊ, जीवापेक्षा प्रिय सखा, त्याच्याकडे पाहा.
श्रुत्वा मां निकटे प्राप्तं मंत्रिवृद्धैः सुहर्षितैः । द्रष्टुं मां भरतोऽभ्येति वसिष्ठेन समन्वितः
मी जवळ आलो आहे हे कळताच, मंत्री आणि वयोवृद्ध आनंदित झाले आहेत, आणि वसिष्ठांसह भरत मला भेटायला येतो आहे.
इति ब्रुवन्नरपतिः पुष्पकान्नभसोंऽगणात् । बिभीषणहनूमद्भ्यां लक्ष्मणेन कृतादरः
असे म्हणत राजा, विभीषण, हनुमान आणि लक्ष्मण यांच्याबद्दल आदराने, पुष्पक विमानातून आकाशातून खाली उतरला.
यानादवतताराशु विरहात्क्लिन्नमानसः । भ्रातर्भ्रातः पुनर्भ्रातर्भ्रातर्भ्रातर्वदन्मुहुः
वियोगाने मन ओलावलेले, तो झपाट्याने वाहनातून खाली उतरला आणि पुन्हा पुन्हा 'भाऊ, भाऊ, भाऊ, भाऊ' असे म्हणू लागला.
दृष्ट्वा समुत्तीर्णमिमं रामचंद्रं सुरैर्युतम् । भरतो भ्रातृविरहक्लिन्नं धीमान्ददर्श ह । हर्षाश्रूणि प्रमुंचंश्च दंडवत्प्रणनाम ह
रामचंद्र देवतांनी वेढलेला समोर आला आहे हे पाहून, भरताने, जो भाऊच्या वियोगाने व्याकुळ झाला होता, आनंदाश्रू ढाळत दंडवत घातला.
रघुनाथोऽपि तं दृष्ट्वा दंडवत्पतितं भुवि । उत्थाप्य जगृहे दोर्भ्यां हर्षालोकसमन्वितः
रघुनाथाने त्याला जमिनीवर दंडवत घातलेला पाहून, आनंदाने उजळलेल्या चेहऱ्याने, दोन्ही हातांनी उचलून घेतले.
उत्थापितोऽपि हि भृशं नोदतिष्ठद्रुदन्मुहुः । रामचंद्रपदांभोजग्रहणासक्तबाहुभृत्
उचलले तरीही तो उभा राहिला नाही, पुन्हा पुन्हा रडत राहिला, आणि रामचंद्राच्या चरणांमध्ये हात घट्ट धरून राहिला.
भरत उवाच। दुराचारस्य दुष्टस्य पापिनो मे कृपां कुरु । रामचंद्र महाबाहो कारुण्यात्करुणानिधे
भरत म्हणाला: 'रामचंद्रा, महाबाहू, करुणेच्या सागर, मी दुष्ट, पापी, वाईट वागणारा आहे, माझ्यावर दया कर.'
यस्ते विदेहजा पाणिस्पर्शं क्रूरममन्यत । स एव चरणो राम वने बभ्राम मत्कृते
'जिच्या हाताचा स्पर्श तू कधी कठोर मानला होतास, राम, त्या तुझ्या पायाने माझ्यासाठी वनात भटकंती केली.'
इत्युक्त्वाश्रुमुखो दीनः परिरभ्य पुनः पुनः । प्रांजलिः पुरतस्तस्थौ हर्षविह्वलिताननः
असे म्हणून, डोळ्यांतून अश्रू वाहणारा, दुःखी भरत पुन्हा पुन्हा मिठी मारतो आणि हात जोडून आनंदाने भरलेल्या चेहऱ्याने समोर उभा राहतो.
रघुनाथस्तमनुजं परिष्वज्य कृपानिधिः । प्रणम्य च महामंत्रिमुख्यानापृच्छ्य सादरम्
रघुनाथ, करुणेचा खजिना, आपल्या लहान भावाला मिठी मारतो, आणि मग मुख्य मंत्र्यांना नम्रपणे नमस्कार करून त्यांची विचारपूस करतो.
भरतेन समं भ्रात्रा पुष्पकासनमास्थितः । सीतां ददर्श भरतो भ्रातृपत्नीमनिंदिताम्
भरतासोबत पुष्पक विमानात बसून, भरताने आपल्या भावाच्या निष्कलंक पत्नी सीतेचे दर्शन घेतले.
अनसूयामिवात्रेः किं लोपामुद्रां घटोद्भुवः । पतिव्रतां जनकजाममन्यतननाम च
त्याने जनकनंदिनी पतिव्रता सीतेला अत्रींची पत्नी अनुसूया किंवा अगस्त्यांची पत्नी लोपामुद्रा यांसारखी मानली आणि तिला तसेच संबोधले.