वस्त्रमंत्रः । दामोदर नमस्तेस्तु त्राहि मां भवसागरात् । ब्रह्मसूत्रं मया दत्तं गृहाण पुरुषोत्तम
वस्त्र मंत्र: दामोदर, तुला नमस्कार असो. मला या संसारसागरातून वाचव. मी दिलेला पवित्र धागा, हे पुरुषोत्तम, तू स्वीकार.
उपवीतमंत्रः । पुष्पाणि च सुगंधीनि मालत्यादीनि वै प्रभो । मया दत्तानि देवेश प्रीतितः प्रतिगृह्यताम्
उपवित मंत्र: मोगरा वगैरे सुगंधी फुलं, मी दिलेली, हे प्रभो, हे देवांचा स्वामी, तू आनंदाने स्वीकार.
पुष्पमंत्रः । नैवेद्यं गृह्यतां नाथ भक्ष्यभोज्यैः समन्वितम् । सर्वै रसैः सुसंपन्नं गृहाण परमेश्वर
फुलांचा मंत्र: हे नाथा, भक्षणासाठी आणि जेवणासाठी असलेली सर्व प्रकारच्या रसांनी युक्त नैवेद्याची अर्पण मी करतो, हे परमेश्वरा, तू ते स्वीकार.
नैवेद्यमंत्रः । पूगानि नागपत्राणि कर्पूरसहितानि च । मया दत्तानि देवेश तांबूलं प्रतिगृह्यताम्
नैवेद्य मंत्र: सुपारी, नागवेलीची पानं आणि कपूर यांसह, मी दिलेलं तांबूल, हे देवांचा स्वामी, तू स्वीकार.
तांबूलमंत्रः । धूपं दत्वा गुरुं भक्त्या गुग्गुलं घृतमिश्रितम् । एवं पूजा प्रकर्त्तव्या घृतेन दीपमाचरेत्
गुरूंना भक्तीने गूगुळ आणि तुपाचा धूप अर्पण करून, अशा प्रकारे पूजा करावी आणि तुपाचा दिवा लावावा.
विविधं मुनिशार्दूल दीपं कृत्वा समाहितः । लक्ष्मीनारायणस्याग्रे तुलसीवनसन्निधौ
मुनिश्रेष्ठा, लक्ष्मी-नारायण यांच्या समोर, तुळशीच्या वनाजवळ, मन एकाग्र करून विविध प्रकारचे दिवे तयार करावेत.
अर्घं तत्र प्रदातव्यं देवदेवाय चक्रिणे । नवम्यां नालिकेरेण पुत्रार्थमर्घमुत्तमम्
तेथे देवांचा देव, चक्रधारी यांना अर्घ्य अर्पण करावे; नवमीत पुत्रसुखासाठी नारळाने उत्तम अर्घ्य द्यावे.
दशम्यां बीजपूरं तु धर्मकामार्थसिद्धये । एकादश्यां दाडिमेन दारिद्र्यं नाशयेत्सदा
दशमीला धर्म, काम आणि अर्थसिद्धीसाठी बीजबदाम अर्पण करावे; एकादशीला गरिबी दूर व्हावी म्हणून डाळिंब द्यावे.
सप्तधान्येन संयुक्तं वंशपात्रेण नारद । फलसप्तकसंयुक्तं पत्रं पूगसमन्वितम्
नारद, सात धान्ये, बांबूच्या पात्रात, सात फळे आणि सुपारीसह पान घालून ते तयार करावे.
वस्त्रेणाच्छादितं कृत्वा देवस्याग्रे निवेदयेत् । मंत्रेणानेन विपेंद्र शृणुष्वैकाग्रमानसः
ते वस्त्राने झाकून, देवाच्या समोर अर्पण करावे; द्विजश्रेष्ठा, हा मंत्र एकाग्र मनाने ऐका.
तुलसीसहितो देव सदा शंखेन संयुतम् । गृहाणार्घं मया दत्तं देवदेव नमोस्तुते
देवा, तुळशीसह आणि शंखासह, मी दिलेले अर्घ्य स्वीकारा; देवांचा देव, तुला नमस्कार.
अर्घमंत्रः । एवं संपूज्य देवेशं लक्ष्म्या सह जनार्दनम् । प्रार्थयेद्देवदेवेशं व्रतसंपूर्तिसिद्धये
लक्ष्मीसमवेत जनार्दन देवाची अशी पूजा करून, व्रत पूर्ण होण्यासाठी देवांचा देव यांना प्रार्थना करावी.
उपोषितोऽहं देवेश कामक्रोधविवर्जितः । व्रतेनानेन देवेश त्वमेवशरणं मम
देवांचा देव, मी उपवास केला आहे, इच्छा आणि राग सोडून; या व्रतामुळे, देवा, तूच माझे आश्रय आहेस.
गृहीतेऽस्मिन्व्रते देव यदपूर्णं कृतं मया । सर्वं तदस्तु संपूर्णं त्वत्प्रसादाज्जनार्दन
देवा, या व्रतात मी जे काही अपूर्ण ठेवले असेल, ते सर्व तुझ्या कृपेने पूर्ण होवो, हे जनार्दना.
नमः कमलपत्राक्ष नमस्ते जलशायिने । इदं व्रतं मयाचीर्णं प्रसादात्तव केशव
कमलासारख्या डोळ्यांच्या, पाण्यावर विश्रांती घेणाऱ्या, तुला नमस्कार; हे केशवा, तुझ्या कृपेने हे व्रत मी पूर्ण केले.
अज्ञानतिमिरध्वंसिन्व्रतेनानेन केशव । प्रसादसुमुखो भूत्वा ज्ञानदृष्टिप्रदो भव
अज्ञानाचा अंधकार दूर करणाऱ्या केशवा, या व्रतामुळे तू प्रसन्न होऊन ज्ञानदृष्टी दे.
ततो जागरणं रात्रौ गीतपुस्तकवाचनम् । नाद नृत्यकलाभिज्ञैः पुण्याख्यानैः सुभोभनैः
मग रात्री जागरण करावे, गाणी म्हणावीत, ग्रंथ वाचावेत, संगीत, नृत्यकलेत निपुण लोकांनी पुण्यकथा आणि शुभ गोष्टी सांगाव्यात.
विभातायां तु शर्वर्यामुदिते विमले रवौ । निमंत्र्य ब्राह्मणान्भक्त्या श्राद्धं कुर्याच्च वैष्णवम्
रात्र संपली आणि स्वच्छ सूर्य उगवल्यावर, भक्तीने ब्राह्मणांना बोलवून, वैष्णव श्राद्ध करावे.
भोजयित्वा यथाकामं पायसेन घृतेन च । तांबूलपुष्पगंधादि दक्षिणाभिः समन्वितम्
त्यांना इच्छेनुसार पायस आणि तुपासह, तांबूल, फुले, सुगंध आणि इतर दक्षिणा देऊन जेवू घालावे.
उपवीतानि वासांसि दत्वा मालां च चंदनम् । दांपत्यत्रितयं भोज्यं वस्त्रभूषण कुंकुमैः
उपवित, वस्त्रे, माळा आणि चंदन देऊन, तीन दांपत्यांना वस्त्र, दागिने आणि कुंकवासह जेवू घालावे.
वंशपात्राणि शक्त्या च विरूढैः परिपूरयेत् । नालिकेरैश्च पक्वान्नैर्वस्त्रैश्च विविधैः फलैः
आपल्या शक्तीनुसार, बांबूच्या पात्रात उगवलेली धान्ये, नारळ, शिजवलेले अन्न, वस्त्रे आणि विविध फळे भरावीत.
सपत्नीकं गुरुं तत्र वस्त्राणि परिधापयेत् । विभूषणानि दिव्यानि गंधमाल्यैः प्रपूजयेत्
तेथे गुरू आणि त्यांच्या पत्नीला वस्त्रे परिधान करावीत आणि दिव्य दागिने, सुगंध, फुलमाळा यांनी त्यांची पूजा करावी.
सर्वोपस्करसंयुक्तां गां दद्याच्च पयस्विनीम् । सदक्षिणां सवस्त्रां च तन्मे निगदतः शृणु
सर्व अलंकारांनी सजवलेली, दूध देणारी गाय, योग्य दक्षिणा आणि वस्त्रांसह द्यावी—हे मी तुला सांगतो, नीट ऐक.
सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं स्नातानां जायते नृणाम् । तत्फलं स लभेत्सर्वं देवदेवप्रसादतः
सर्व तीर्थांमध्ये स्नान केल्यावर जे पुण्य मिळतं, ते सगळं फळ देवांच्या देवाच्या कृपेने त्याला मिळतं.
भुक्त्वा च विपुलान्भोगान्सर्वकामान्मनोरमान् । वैष्णवं पदमाप्नोति अंते विष्णोः प्रसादतः
सर्व सुखांचा आणि मनासारख्या इच्छा-पूर्तीचा अनुभव घेतल्यानंतर, शेवटी विष्णूच्या कृपेने तो वैष्णव स्थानाला पोहोचतो.
नारद उवाच- ब्रह्मन्संवत्सराख्यस्य दीपस्य विधिमुत्तमम् । सर्वव्रतप्रधानस्य माहात्म्यं प्रवदस्व मे
नारद म्हणाले—ब्रह्मदेवा, 'संवत्सर' नावाच्या दीपव्रताचा श्रेष्ठ नियम आणि सर्व व्रतांमध्ये प्रमुख असलेल्या या व्रताचं माहात्म्य मला सांग.
येन व्रतानि सर्वाणि कृतान्येव न संशयः । सर्वकामसमृद्धिश्च सर्वपापक्षयो भवेत्
ज्यामुळे सर्व व्रते पूर्ण झाल्यासारखी होतात, सर्व इच्छा पूर्ण होतात आणि सर्व पापांचा नाश होतो, असं हे व्रत आहे.
महादेव उवाच - वदामि तव देवर्षे रहस्यं पापनाशनम् । यच्छ्रुत्वा ब्रह्महा गोघ्नो मित्रघ्नो गुरुतल्पगः
महादेव म्हणाले—देवर्षी, मी तुला पापांचा नाश करणारे गुपित सांगतो; जे ऐकल्यावर ब्रह्महत्यारा, गवहत्यारा, मित्रद्रोही किंवा गुरुपत्नीला स्पर्श करणारा—
विश्वासघाती क्रूरात्मा मुक्तिमाप्नोति शाश्वतीम् । शतं कुलानामुद्धृत्य विष्णोर्लोकं स गच्छति
विश्वासघात करणारा, क्रूर मनाचा माणूसही शाश्वत मुक्ती मिळवतो, शंभर पिढ्यांना तारून, विष्णूच्या लोकात जातो.
तदहं कथयिष्यामि दीपव्रतमनुत्तमम् । संवत्सरप्रमाणस्य विधिं माहात्म्यमेव च
म्हणून मी तुला हे श्रेष्ठ दीपव्रत, त्याचा वर्षभराचा नियम आणि त्याचं माहात्म्य सांगतो.