अयं च जगदीश्वर्य्या कुमारो नित्ययौवनः । कंदर्प्पकोटिलावण्यः स तस्थे परमे पदे
ही जगाची अधीश्वरीची संतान, नेहमीच तरुण, कोटी कामदेवांच्या सौंदर्याने युक्त, तो त्या परम स्थानात उभा राहिला.
भोगार्थं परमं व्योम लीलार्थमखिलं जगत् । भोगेन क्रीडया विष्णोर्विभूतिद्वयसंस्थितिः
त्याच्या आनंदासाठी, ते परम आकाश आणि सगळे जग लीलेसाठी अस्तित्वात आहे. आनंद आणि खेळ यातून विष्णूची दोन प्रकारची विभूती प्रस्थापित होते.
भोगे नित्यस्थितिस्तस्य लीलां संहरते कदा । भोगो लीला उभौस्तस्य धार्य्येते शक्तिमत्तया
तो नेहमीच आनंदात स्थिर असतो; जेव्हा तो आपली लीला आवरतो, तेव्हा आनंद आणि लीला दोन्ही त्याच्या शक्तीनेच टिकून राहतात.
त्रिपाद्व्याप्तिः परे धाम्नि पादोस्येहाभवत्पुनः । त्रिपाद्विभूतिर्नित्या स्यादनित्यं पादमैश्वरम्
त्याचे तीन चतुर्थांश परम धामात व्यापलेले आहेत, आणि एक चतुर्थांश इथे प्रकट झाले. ती तीन चतुर्थांश विभूती शाश्वत आहेत, पण एक चतुर्थांश हे प्रभूचे क्षणिक क्षेत्र आहे.
नित्यं तद्रूपमीशस्य परे धाम्नि स्थितं शुभम् । अच्युतं शाश्वतं दिव्यं सदा यौवनमाश्रितम्
त्याचे शाश्वत, मंगल रूप त्या परम धामात वास करते—कधीही न बदलणारे, सदैवचे, दिव्य, आणि नेहमीच तरुणपणाने युक्त.
नित्यं संभोगमीश्वर्या श्रिया भूम्या च संवृतम् । नित्यैवेषा जगन्माता विष्णोः श्रीरनपायिनी
तो नेहमीच जगाची अधीश्वरी, श्री आणि भू यांच्यासोबत आनंदात वेढलेला असतो. ही श्री, जगाची जननी, विष्णूला कधीही न सोडणारी आहे.
यथा सर्वगतो विष्णुस्तथा लक्ष्मीश्शुभानने । ईशाना सर्वजगतो विष्णुपत्नी सदा शिवा
जसा विष्णू सर्वत्र व्यापलेला आहे, तशीच लक्ष्मीही, हे शुभमुखी, सर्वत्र आहे. विष्णूची पत्नी, सदैव मंगलमय, सर्व जगाची अधीश्वरी आहे.
सर्वतः पाणिपादांता सर्वतोऽक्षिशिरोमुखी । नारायणी जगन्माता समस्तजगदाश्रया
जिचे हात-पाय सर्वत्र पसरले आहेत, डोळे, डोकी, तोंड सर्व बाजूंनी आहेत, ती नारायणी, जगाची जननी, संपूर्ण विश्वाचा आधार आहे.
यदपाङ्गाश्रितं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् । जगत्स्थितिलयौ यस्या उन्मीलननिमीलनात्
जगातील सर्व स्थावर-जंगम तिच्या कटाक्षावर अवलंबून आहे; तिच्या डोळ्यांच्या उघडण्याने आणि मिटण्याने जगाची निर्मिती आणि संहार होतो.
सर्वस्याद्या महालक्ष्मीस्त्रिगुणा परमेश्वरी । लक्ष्यालक्ष्यस्वरूपा सा व्याप्य कृत्स्नं व्यवस्थिता
ती महालक्ष्मी सर्वाची आद्य आहे, त्रिगुणस्वरूपा, परमेवरी आहे; प्रकट आणि अप्रकट अशा रूपात ती सर्वत्र व्यापून स्थिर आहे.
शून्यं तदखिलं विश्वं विलोक्य परमेश्वरी । शून्यं तदखिलं स्वेन पूरयामास तेजसा
परमेश्वरीने संपूर्ण विश्व रिकामे पाहिले आणि मग तिने स्वतःच्या तेजाने ते रिकामेपण भरून टाकले.
सा लक्ष्मीर्धरणी चैव नीलादेवीति विश्रुता । आधारभूता जगतः पृथिवीरूपमाश्रिता
ती लक्ष्मी, पृथ्वी आणि नीलादेवी म्हणून प्रसिद्ध आहे; जगाचा आधार म्हणून ती पृथ्वीचे रूप धारण करते.
तोयादिरसरूपेण सैव नीलावपुर्भवेत् । लक्ष्मीरूपत्वमापन्ना धनवाग्रूपिणी हि सा
पाणी आणि इतर रसांचे रूप घेऊन ती नीलाचे रूप धारण करते; लक्ष्मीचे रूप प्राप्त करून ती धनाची मूर्ती होते.
एवं देवीस्वरूपा सा जगतः श्रीः श्रीताहरिम् । समस्तविद्याभेदा स्युर्लक्ष्मीरूपा वरानने
अशी देवी स्वतःच्या स्वरूपात जगाची श्री आहे, हे सुंदरमुखी, आणि सर्व विद्यांचे प्रकार लक्ष्मीच्या रूपात आहेत.
श्रीरूपमखिलं सर्वं तस्या हि वपुरुच्यते । सौंदर्यं शीलवृत्तं च सौभाग्यं स्त्रीषु संस्थितम् । तस्या रूपं च गिरिजे सर्वासां मूर्ध्नि योषिताम्
संपूर्ण सौंदर्य तिचे रूप मानले जाते; स्त्रियांच्या सौंदर्य, स्वभाव, वर्तन आणि सौभाग्य—हे सर्व, हे गिरिजे, तिचेच रूप असून सर्व स्त्रियांच्या शिरोमणी आहे.
यस्याः कटाक्षाय तमोग्रदृष्ट्या ब्रह्माशिवस्स्वर्गपतिर्महेंद्रः । चंद्रश्च सूर्यो धनदोपमोग्निः प्रभूतमैश्वर्यमवाप्नुवंति
जिच्या कटाक्षाने, तीव्र दृष्टिने, ब्रह्मा, शिव, स्वर्गाचा राजा इंद्र, चंद्र, सूर्य, कुबेर आणि अग्नी यांना मोठे ऐश्वर्य प्राप्त होते.
लक्ष्मीः श्रीः कमला विद्या माता विष्णुप्रिया सती । पद्मालया पद्महस्ता पद्माक्षी लोकसुंदरी
लक्ष्मी, श्री, कमळा, विद्या, माता, विष्णूची प्रिय, सती; जी कमळात वास करते, हातात कमळ धरते, कमळासारखी डोळे असलेली, आणि सर्व लोकांची सुंदरता आहे.
भूतानामीश्वरी नित्या सह्या सर्वगता शुभा । विष्णुपत्नी महादेवी क्षीरोदतनया रमा
सर्व जीवांची स्वामिनी, शाश्वत, सहनशील, सर्वत्र असणारी, मंगलमय; विष्णूची पत्नी, महादेवी, क्षीरसागराची कन्या, रमा.
अनंता लोकमाता भूर्नीला सर्वसुखप्रदा । रुक्मिणी च तथा सीता सर्ववेदवती शुभा
अनंत, सर्व जगाची माता, पृथ्वी, निळ्या रंगाची, सर्व सुख देणारी; रुक्मिणी आणि सीता, सर्व वेदांचा स्वरूप असलेली, शुभ.
सती सरस्वती गौरी शांतिः स्वाहा स्वधा रतिः । नारायणी वरारोहा विष्णोर्नित्यानपायिनी
सती, सरस्वती, गौरी, शांतता, स्वाहा, स्वधा, रती; नारायणी, सुंदर अंगयष्टी असलेली, विष्णूपासून कधीही न वेगळी होणारी.
एतानि पुण्यनामानि प्रातरुत्थाय यः पठेत् । स महाश्रियमाप्नोति धनधान्यमकल्मषम्
जो कोणी सकाळी उठून ही पुण्य नावं म्हणतो, त्याला मोठी श्रीमंती, धन, धान्य आणि पापमुक्ती मिळते.
हिरण्यवर्णां हरिणीं सुवर्णरजतः स्रजाम् । चंद्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं विष्णोरनपगामिनीम्
सोन्यासारखी कांती असलेली, हरिणीसारखी, सोनं आणि चांदीच्या माळांनी सजलेली; चंद्रासारखी उजळ, सोन्याची लक्ष्मी, जी विष्णूला कधीही सोडत नाही.
गन्धद्वारां दुराधर्षां नित्यपुष्टां करीषिणीम् । ईश्वरीं सर्वभूतानां तामिहोपह्वये श्रियम्
सुगंधी, जिंकता न येणारी, नेहमी पोषण करणारी, कर्म देणारी; सर्व जीवांची स्वामिनी अशा श्रीला मी इथे आवाहन करतो.
एवं ऋक्संहितायां तु स्तूयमाना महेश्वरी । सर्वैश्वर्यसुखं प्रादाच्छिवादीनां दिवौकसाम्
अशा रीतीने ऋग्वेदात महादेवीचे स्तवन केले आहे; तिने शिव आणि देवांना सर्व ऐश्वर्य आणि सुख दिले.
अस्येशाना हि जगतो विष्णुपत्नी सनातनी । यदपाङ्गाश्रितं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम्
ही जगाची स्वामिनी, विष्णूची शाश्वत पत्नी आहे; तिच्या कृपादृष्टीवर सर्व जग, स्थावर आणि जंगम, अवलंबून आहे.
यस्य वक्षसि सा देवी प्रभाग्नाविव तिष्ठति । स वै सर्वेश्वरः साक्षादक्षरः पुरुषोऽव्ययः
जिचे स्थान त्याच्या छातीवर अग्नीतील तेजासारखे आहे, तोच सर्वांचा प्रत्यक्ष स्वामी, अक्षय, अचल पुरुष आहे.
स वै नारायणः श्रीमान्वात्सल्यगुणसागरः । स्वामी सुशीलः सुभगः सर्वज्ञः सर्वशक्तिमान्
तो नारायण, श्रीयुक्त, वात्सल्य आणि गुणांचा महासागर; स्वामी, सौम्य, सुंदर, सर्वज्ञ, सर्वशक्तिमान आहे.
नित्यं संपूर्णकामश्च नैसर्गिकसुहृत्सखा । कृपापीयूषजलधिः शरणं सर्वदेहिनाम्
तो नेहमी सर्व इच्छांनी परिपूर्ण, नैसर्गिक मित्र आणि सखा; कृपेच्या अमृताचा समुद्र, सर्व जीवांचा आश्रय आहे.
स्वर्गापवर्गसुखदो भक्तानां करुणाकरः । श्रीमते विष्णवे तस्मै दास्यं सर्वं करोम्यहम्
स्वर्ग आणि मोक्षाचे सुख देणारा, भक्तांसाठी करुणेचा सागर; त्या श्रीविष्णूला मी सर्व सेवा अर्पण करतो.
देशकालाद्यवस्था तु सर्वासु कमलापतेः । इति स्वरूपं संसिद्धं सुखं दास्यमवाप्नुयात्
सर्व देश, काळ आणि अवस्थांमध्ये, सर्व काही कमळपतीचेच आहे; त्याचे स्वरूप ओळखून, सेवा करण्याचे सुख मिळते.