नमस्तेत्यादिमंत्रेण शतरुद्रियविधानतः । अविच्छिन्ना तु या धारा मुक्तिधारेति कीर्तिता
'नमस्ते' या मंत्राने आणि शतरुद्रीय पद्धतीने, जी अखंड धारा वाहते तिला मुक्तीची धारा म्हणतात.
तया यः स्नापयेन्मासं जपन्रुद्रमुपांशु वा । एकवारं त्रिवारं च पंच सप्त नवापि वा
या धारेने, जो मनुष्य एक महिना रुद्र जप करत स्नान करतो – एकदा, तीनदा, पाच, सात किंवा नऊ वेळा,
एकादशमथो वारमथैकादशचान्वितम् । मुक्तिस्नानमिदं ज्ञेयं मासं मोक्षप्रदायकम्
किंवा अकरा वेळा, किंवा अकरा जपांसह, हे मोकळेपण देणारे स्नान समजावे, जे एक महिना केल्यास मुक्ती मिळते.
शैवया विद्यया स्नानं केवलं प्रणवेन च । मृण्मयैर्नालिकेरस्य शकलैश्चोर्मिभिस्तथा
शैव विद्या किंवा फक्त ओंकाराने स्नान करावे; मातीच्या भांड्यांनी, कमळाच्या दांड्यांनी, तुकड्यांनी किंवा लाटांनीही स्नान करता येते.
कांस्येन मुक्ता भुक्त्या च पुष्पादिक सरेणवा । स्नापयेद्देवदेवेशं यथासंभवमीरितैः
आपल्या सामर्थ्यानुसार, कांस्याच्या पात्रात मोत्यांनी, अन्नाने आणि फुलांसारख्या वस्तूंनी देवाधिदेवाचे स्नान घालावे.
शृंगस्य च विधिं वक्ष्ये स्नानयोग्यं यथा भवेत् । पूर्वमंतस्तु संशोध्य बहिरंतस्तु शोधयेत्
शृंगाच्या स्नानासाठी योग्य अशी पद्धत सांगतो: प्रथम आतून नीट स्वच्छ करावे, मग बाहेरून स्वच्छ करावे.
सुस्निग्धं लघुकृत्वाथ नागं छिंद्यात्कथंचन । नीचैकदेशविन्यस्तद्वारद्रोण्या सुवृत्तयोः
शृंगाला तेल लावून हलके करावे, मग काळजीपूर्वक कापावे. ते योग्य जागी, चांगल्या आकाराच्या पात्रात किंवा ताटात ठेवावे.
कुशानुयुतया स्नानं देवाय परिकल्पयेत् । एवं गवयशृंगस्य जलमूर्तिरथोच्यते
कुशाच्या पात्यांनी देवासाठी स्नानाची तयारी करावी. अशा प्रकारे गव्याच्या शृंगाचे जलस्वरूप सांगितले आहे.
द्वारे निषिद्धलोहार्द्धं संधिद्वारा समन्विते । योगवक्त्रं नागदंडं नागाकारं प्रकल्पयेत्
शृंगाच्या तोंडाशी निषिद्ध धातूचे अर्धे भाग टाळावे. सांध्याच्या तोंडाने, नागाच्या काठीसारखे नागाच्या आकाराचे पात्र तयार करावे.
फलस्थाने तु चषकं दंडेन समरंध्रकम् । तत्रैव पातयेत्तोयमूर्द्ध्वयंत्रघटे स्थितम्
फळाच्या जागी एक छोटा कप ठेवावा, काठीने छिद्र करावे. तिथेच, वरच्या पात्रात ठेवलेले पाणी यंत्राच्या सहाय्याने ओतावे.
पातयेदथ चान्येन वामेनैव करेण वा । मुक्तिधाराकृता तेन पवित्रं पापनाशनम्
मग दुसऱ्या हाताने किंवा डाव्या हाताने पाणी ओतावे. त्यामुळे मुक्तीच्या धारेसारखी शुद्ध आणि पाप नष्ट करणारी धार तयार होते.
एवं संस्थाप्य देवेशं पंचगव्यैस्तथैव च । पंचामृतैरथ स्नाप्य मधुरत्रितयेन च
अशा प्रकारे देवाधिदेवाला स्थापन करून, प्रथम पंचगव्यांनी, मग पंचामृतांनी आणि नंतर तीन गोड पदार्थांनी स्नान घालावे.
विभूष्य भूषकैर्देवं पुनः स्नाप्य महेश्वरम् । शीतोपचारं कृत्वाथ तत आचमनादिकम्
देवाला अलंकारांनी सजवून, पुन्हा महेश्वराचे स्नान करावे. मग थंड उपचार करून, आचमन वगैरे विधी करावेत.
वस्त्रं तथोपवीतं च पंचगंधकमेव च । कर्पूरमरुवं चापि पाटीरमथ वा भवेत्
नंतर वस्त्र, उपवित, पाच प्रकारचे सुगंधी द्रव्य, कापूर, मरुव, आणि पाटीर हेही अर्पण करावे.
उभयं मिश्रितं वापि शिवलिंगं प्रपूजयेत् । कृत्स्नपीठं गंधपूर्णं यद्वा विभवसारतः
हे सर्व एकत्र किंवा वेगवेगळे मिसळून, शिवलिंगाची पूजा करावी. संपूर्ण पिंडीवर सुगंध भरावा किंवा आपल्या सामर्थ्यानुसार अर्पण करावे.
तूष्णीमथोपचारं वा कालियं पुष्पमर्पयेत् । श्रीपत्रमरुचित्याजं यथाशक्त्याखिलं यथा
मग शांततेत किंवा योग्य उपचारांनी काळे फूल अर्पण करावे. श्रीपत्र, अरुची, याज्य हेही आपल्या शक्तीनुसार अर्पण करावे.
अनेकद्रव्यधूपं च गुग्गुलं केवलं तथा । कपिलाघृतसंयुक्तं सर्वधूपाय शस्यते
अनेक प्रकारच्या धूपांनी किंवा फक्त गुग्गुळाने धूप करावा. तो कपिला गायीच्या तुपासोबत मिसळून सर्व धूपासाठी उत्तम मानला आहे.
धूपं दत्वा यथाशक्ति कपिलाघृतदीपकान् । अथवाप्याज्यमात्रेण दीपान्दत्वोपहारकम्
आपल्या शक्तीनुसार धूप अर्पण करून, कपिला गायीच्या तुपाचे दिवे लावावेत. किंवा फक्त तुपाच्या प्रमाणात दिवे अर्पण करावेत.
यथाशक्त्युपपन्नं च दत्वा पुष्पसमन्वितम् । मुखशुद्धिं ततो दत्वा दत्वा तांबूलमादरात्
आपल्या सामर्थ्यानुसार, फुलांसह अर्पण करावे. मग मुखशुद्धी करून, आदराने तांबूल अर्पण करावे.
प्रदक्षिणनमस्कारौ पूजैवं हि समाप्यते । गीतांगपंचकं पश्चात्तानि विज्ञापयामि ते
प्रदक्षिणा आणि नमस्कार करून पूजा पूर्ण होते. त्यानंतर, मी तुला गीताचे पाच प्रकार सांगतो.
गीतं वाद्यं पुराणं च नृत्यं हासोक्तिरेव च । नीराजनं च पुष्पाणामंजलिश्चाखिलार्पणम्
गीत, वाद्य, पुराणाचे पठण, नृत्य, आनंदाचे शब्द, आरती, फुलांची अंजली आणि सर्व अर्पण हे आहेत.
क्षमा चोद्वासनं चैव कीर्तितं चोपचारकम् । भूषणं च तथा छत्रं चामरं व्यजनं तथा
क्षमा मागणे आणि विसर्जन करणे हेही उपचार आहेत. तसेच अलंकार, छत्र, चामर आणि हाताचा पंखा यांचा समावेश आहे.
शिवोपवीतं कैङ्कर्यं षडीशानोपचारकम् । द्वात्रिंशदुपचारैस्तु यः समाराधयेच्छिवम्
शिवाचं पवित्र धागं म्हणजे सेवा, आणि सहा प्रकारच्या पूजा. जो कोणी शिवाची बत्तीस प्रकारच्या उपचारांनी पूजा करतो,
एकेनाह्ना समस्तानां पापानां नाशनं ध्रुवम् । द्वात्रिंशदुपचारं स्यात्पूजनं तूत्तमोत्तमम्
फक्त एका दिवसात सर्व पापं निश्चितपणे नष्ट होतात; बत्तीस उपचारांनी केलेली पूजा ही सर्वात उत्तम आणि श्रेष्ठ आहे.
सदाशिव उवाच- एवमेतत्कपिश्रेष्ठ तव पूजां वदाम्यहम् । मत्पादयुगलं पूज्य सर्वपूजाकरो भव
सदाशिव म्हणाले – असंच आहे, वानरांमध्ये श्रेष्ठा, मी तुला तुझ्या पूजेबद्दल सांगतो. माझ्या दोन्ही पायांची पूजा करून सर्व पूजा करणारा हो.
आराध्येत्थं यथालिंगे तन्ममाराधनं कुरु । हनूमानुवाच- गुरुणा लिंगपूजैव नियता कल्पिता मम
लिंगात जशी पूजा सांगितली आहे तशीच पूजा कर. हनुमान म्हणाला – माझ्या गुरूने मला लिंगपूजा करण्याची आज्ञा दिली आहे.
तां करोमि पुरा देव पश्चात्त्वत्पादपूजनम् । इत्युक्त्वैव नमस्येशं शिवलिगार्चनेऽभवत्
हे देवा, ती पूजा मी आधीच केली आहे, आता तुझ्या पायांची पूजा करीन. असं म्हणून त्याने प्रभूला वंदन केलं आणि शिवलिंगाची पूजा करू लागला.
सरस्तीरमथो गत्वा कृत्वा सैकतवेदिकाम् । तालपत्रैर्विरचितमासनं परिकल्पयेत्
नंतर तो सरोवराच्या काठी गेला, तिथे वाळूची वेदी बांधली आणि तालपत्रांनी आसन तयार केलं.
प्रक्षाल्य पादहस्तौ तु समाचम्य समाहितः । भस्मस्नानमथो चक्रे पुनराचम्य वाग्यतः
त्याने पाय आणि हात धुऊन, पाणी घेऊन, एकाग्रतेने अंगाला भस्म लावून स्नान केलं, पुन्हा पाणी घेतलं आणि मौन पाळलं.
देववेद्यामथो चक्रे पद्मानि सुमनोहरम् । अनंतरं तालपत्रं पद्मासनगतः कपिः
नंतर त्याने सुंदर कमळांनी सजवलेली दिव्य वेदी केली; लगेचच, तालपत्रावर बसून, तो वानर कमळासनात बसला.