अथाह कपिशार्दूलो भगवंतं महेश्वरम् । वृषभारोहसामर्थ्यं तव नान्यस्य विद्यते
मग कपिश्रेष्ठ हनुमानाने महेश्वराला म्हणाले, 'वृषभावर बसण्याचं सामर्थ्य फक्त तुमच्याकडे आहे, दुसऱ्या कुणाकडे नाही.'
तव वाहनमारुह्य पातकी स्यामहं विभो । मामेवारुह देवेश विहंगः शिववाहनः
'मी तुझ्या वाहनावर बसलो तर पापी होईल; म्हणून देवराज, तूच माझ्यावर बस, कारण मी शिवाचे वाहन आहे.'
तव चाभिमुखं गानं करिष्यामि विलोकय । अथेश्वरो हनूमंतमारुरोह वृषं यथा
'मी तुझ्या समोर बसून गाणं गाईन, पाहा.' मग महेश्वर वृषभासारखा हनुमानावर बसला.
आरूढे शंकरे देवे हनूमान्कंधराशिरः । छित्त्वा त्वचं परावृत्य मुखं गायति पूर्ववत्
शंकर बसल्यावर, हनुमानाने आपलं डोकं आणि मान वळवली, त्वचा मागे घेतली आणि पूर्वीप्रमाणेच गाणं गायला लागला.
शृण्वन्गीतिसुधां शंभुर्गौतमस्य गृहं गतः । सर्वे चाप्यागतास्तत्र देवर्षिगणदानवाः
गाण्याचा अमृतरस ऐकत शंभू गौतमाच्या घरी गेला आणि तिथे सर्व देव, ऋषी आणि दैत्य एकत्र जमले.
पूजिता गौतमेनाथ भोजनावसरे सति । यच्छुष्कदारुसंभूतं गृहोपकरणादिकम्
गौतमाने जेवणाच्या वेळी सर्वांचं आदरपूर्वक स्वागत केलं आणि घरातील सुक्या लाकडापासून बनवलेली भांडी दिली.
प्ररूढमभवत्सर्वं गायमाने हनूमति । तस्मिन्गाने समस्तानां चित्रदृष्टिरतिष्ठत
हनुमान गात असताना सर्व काही फुलून आलं; त्या गाण्यात सर्वांनी अद्भुत दृश्यं पाहिली.
द्विबाहुरीशस्य पदाभिवंदनः समस्तगात्राभरणोपपन्नः । प्रसन्नमूर्तिस्तरुणः सुमध्ये विन्यस्तमूर्द्धांजलिभिः सुरैः स्तुतः
दोन हातांनी प्रभूच्या पायांना वंदन करणारा, सर्वांगाला अलंकार घातलेला, तरुण आणि प्रसन्न मूर्ती असलेला, मध्ये बसलेला, देवांनी डोक्यावर हात जोडून स्तुती केलेला.
शिरः कराभ्यां परिगृह्य शंकरो हनूमतः पूर्वमुखं चकार । पद्मासनासीन हनूमतांजलौ निधाय पादं त्वपरं मुखे च
शंकराने हनुमानाचं डोकं हातांनी धरून त्याचं तोंड आपल्या दिशेने वळवलं; कमलासनावर बसलेल्या हनुमानाने एक पाय हातात घेतला आणि दुसरा तोंडावर ठेवला.
पादांगुलीभ्यामथ नासिकां विभुः स्नेहेन जग्राह च मंदमंदम् । स्कंधे मुखे त्वंसतले च कंठे वक्षःस्थले च स्तनमध्यमे हृदि
मग प्रभूने आपले पायाचे बोटं हळुवारपणे हनुमानाच्या नाकावर ठेवले आणि आपले हात खांदा, तोंड, तळहात, मान, छाती आणि उराच्या मध्यभागी ठेवले.
ततश्च कुक्षावथ नाभिमंडले ततो द्वितीयं निदधाति चांजलौ । शिरो गृहीत्वावनमय्य शंकरः पस्पर्श पृष्ठं चिबुकेन सध्वनि
मग दुसरं पाऊल नाभीच्या ठिकाणी ठेवून, शिर खाली वाकवून, शंकरांनी आपल्या हनुमानाच्या पाठीला हनुवटीने स्पर्श केला आणि एक गूंजणारा आवाज केला.
हारं च मुक्तापरिकल्पितं शिवो हनूमतः कंठगतं चकार ह । अथ विष्णुर्महेशानमिदं वचनमुक्तवान्
मग शंकरांनी मोत्यांच्या हाराने हनुमानाच्या गळ्यात हार घातला. त्याच वेळी, विष्णूंनी महेशानाला असे शब्द सांगितले:
हनूमता समो नास्ति कृत्स्नब्रह्मांडमंडले । श्रुति देवाद्यगम्यं हि पदं तव किलस्थितम्
संपूर्ण ब्रह्मांडात हनुमानासारखा कोणीही नाही. देव आणि वेद ज्याला गाठू शकत नाहीत, असं तुझं स्थान तुझ्या पायाशीच आहे.
सर्वोपनिषदव्यक्तं त्वत्पदं कपि सर्वयुक् । यमादिसाधनैर्योगैर्न क्षणं ते पदं स्थितम्
हे वानरा, तुझे पाय सर्व उपनिषदांचे गूढ सार आहेत आणि सर्व काही त्यात सामावले आहे. यमादी साधना आणि योग करूनही तुझ्या पायाचे स्थान क्षणभरही मिळत नाही.
महायोगिहृदंभोजे बलं स्वच्छं हनूमति । वर्षकोटिसहस्रेषु तपः कृत्वा तु दुष्करम्
महायोग्यांच्या हृदयातील कमलात जे निर्मळ बळ वसते, ते हनुमानामध्ये आहे. कोट्यवधी वर्षे कठीण तप करूनही,
त्वद्रूपं नाभिजानाति कुतः पादं मुनीश्वराः । अहो भाग्यं विचित्रं हि चपलो वा नरो मृगः
मुनिश्रेष्ठ तुझं रूप ओळखू शकत नाहीत, मग तुझे पाय तर दूरच. अरे, जर चंचल मनाचा मनुष्य किंवा एखादं जनावरही तुझे पाय अंगावर धारण करत असेल, तर ते किती अद्भुत भाग्य आहे!
धत्ते पादयुगं चांगे योगिहृद्यपि न क्षमम् । मया वर्षसहस्रं तु सहस्राब्दं तथान्वहम्
तुझे दोन्ही पाय जरी अंगावर असले, तरी योग्याच्या हृदयात त्यांना सामावून घेणं शक्य नाही. मीही हजारो वर्षे, दररोज,
भक्त्या संपूजितोऽपीश पादो नो दर्शितस्त्वया । लोके वादो हि सुमहाञ्छुंभुर्नारायणप्रियः
भक्तीने तुझी पूजा केली, प्रभो, तरीही तू मला आपला पाय दाखवला नाहीस. या जगात, हे नारायणप्रिय, यावर मोठा वाद आहे.
हरिः प्रियस्तथा शंभोर्न तादृग्भाग्यमस्ति मे । सदाशिव उवाच- न त्वया सदृशो मह्यं प्रियोस्ति भगवन्हरे
हरी शंभूला जितका प्रिय आहे, तितकं भाग्य माझ्या वाट्याला नाही. सदाशिव म्हणाले — भगवंत हरे, तुझ्यासारखा प्रिय मला दुसरा कोणी नाही.
पार्वती वा त्वया तुल्या न चान्यो विद्यते मम । अथ देवाय महते गौतमः प्रणिपत्य च
पार्वतीसुद्धा तुझ्याइतकी माझ्यासाठी नाही, आणि दुसरं कोणीही नाही. मग गौतमाने त्या महादेवाला वंदन करून,
व्यज्ञापयदमेयात्मन्देवैहि करुणानिधे । मध्याह्नोऽयं व्यतिक्रांतो भुक्तिवेलाऽखिलस्य च
अमाप स्वरूप असलेल्या, करुणेच्या सागर असलेल्या देवतेला नम्रपणे विनंती केली — 'आता मध्यान्हाचा काळ उलटून गेला आहे आणि सर्वांच्या जेवणाची वेळ झाली आहे.'
अथाचम्य महादेवो विष्णुना सहितो विभुः । प्रविश्य गौतमगृहं भोजनायोपचक्रमे
मग महादेवांनी आचमन करून, विष्णूसह, गौतमाच्या घरी प्रवेश केला आणि जेवणास सुरुवात केली.
रत्नांगुलीयैरथ नूपुराभ्यां दुकूलबंधेन तडित्सु कांच्या । हारैरनेकैरथ कंठनिष्क यज्ञोपवीतोत्तरवाससी च
मग रत्नजडित अंगठ्या, नुपूर, वीजेसारखा चमकणारा रेशमी कंबरपट्टा, अनेक हार, गळ्यातील निश्क, यज्ञोपवीत आणि उत्तरीय वस्त्र,
विलंबिचंचन्मणिकुंडलेन सुपुष्पिधम्मिल्लवरेण देवः । पंचांगगंधस्य विलेपनेन बाह्वंगदैः कंकणकांगुलीयकैः
डुलणाऱ्या रत्नजडित कुंडल्या, सुंदर फुलांनी सजवलेला केसांचा गुंता, पाच प्रकारच्या सुगंधी उटण्याचा लेप, बाहूबंध, कंकण आणि अंगठ्या,
इत्थं विभूषितः शिवो निविष्टउत्तमासने स्वसंमुखं हरिं तथा न्यवेशयद्वरासने । अन्योन्यसंमुखौ स्थितौ हरीशौ देवसत्तमौ सुवर्णभाजनान्यथो ददौ स चापि गौतमः
अशा प्रकारे सजलेले शंकर उत्तम आसनावर बसले आणि समोरच हरिला देखील उत्तम आसनावर बसवले. दोन्ही देवश्रेष्ठ एकमेकांसमोर बसले आणि गौतमाने त्यांना सुवर्णपात्रे दिली.
त्रिंशत्प्रभेदभक्ष्यकं सुपायसं चतुर्विधं सुपक्वपाकजातकं शतद्वयं प्रकल्पितम् । अपक्वपक्वमिश्रकं शतत्रयं प्रकल्पितं शतंशतं तथा सुकंदशाककं तथा मुनिः
तीस प्रकारचे स्वादिष्ट पदार्थ, चार प्रकारचे उत्तम पायस, दोनशे उत्तम शिजवलेले पदार्थ, आणि तीनशे मिश्र पदार्थ, तसेच शेकडो मऊ, गोड लाडू असे गौतमाने वाढले.
शाकादि सर्पिषान्वितं ददौ च पंचविंशतिं सुशर्करादिकं तथा सुचूनदाडिमादिकम् । मोचाफलं तु गोस्तनीं सुखर्जुनागरंगकं जंबूफलं प्रियालुकं विकंकतं फलं तथा
पंचवीस प्रकारची तुपातली भाजी, उत्तम साखरेचे पदार्थ, कोवळी डाळिंबं आणि काकडी, केळी, दूधफळ, स्वादिष्ट खजूर, जांभूळ, प्रियाळ, विकंकट आणि इतर फळे त्याने दिली.
एवमादीनि चान्यानि द्रव्याण्यर्प्य यथाविधि । दत्वा चापोशनं विप्रो भुंजध्वमिति चाब्रवीत्
अशा अनेक वस्तू योग्य पद्धतीने अर्पण केल्या; तोंड धुण्यासाठी पाणी दिल्यावर, त्या ऋषींनी म्हणाले — 'जेवा.'
भुंजानेषु च सर्वेषु व्यजनं सूक्ष्मवस्त्रजम् । गौतमः स्वयमादाय शिवविष्णू अवीजयत्
सर्वजण जेवत असताना, गौतमाने स्वतःच सूक्ष्म वस्त्राने बनवलेलं पंखा घेतलं आणि शिव व विष्णू यांना वाऱ्यावर घातलं.
परिहासमथोकर्तुमियेष परमेश्वरः । पश्य विष्णो हनूमंतं कथं भुंक्ते स वानरः
मग परमेच्छ्वराने थट्टा करण्यासाठी म्हटलं, 'विष्णू, पाहा हनुमंताला—तो वानर कसा जेवत आहे!'