स्वयं गायति देवेशे मिश्रा मंगलकैशिकी । नारदे नृत्यमाने तु गायति स्वरभेदिनि
देवताधीश स्वतः गात असताना, मंगल आणि कोमल स्वर मिसळले. नारद नाचत असताना वेगवेगळ्या सुरांत गात होते.
स्वरं ध्रुवं समादाय सर्वलक्षणसंयुतम् । स्वधारामृतसंयुक्तं गानेनैवमथो जयत्
त्यांनी स्थिर स्वर धरला, सर्व गुणांनी युक्त आणि आपल्या स्वरातील अमृत मिसळून, गाण्याने विजय मिळवला.
वासुदेवो मर्दलं च कराभ्यामिदमाहनत् । अवगाहंश्चतुर्वक्त्रस्तुंबुरुर्मुखरो बभौ
वासुदेवाने आपल्या हातांनी मृदंग वाजवला आणि चार तोंड असलेल्या तुम्बुरूने मधुर गाणं गायन केलं.
तानका गौतमाद्यास्तु तूष्णीं गातुं च वायुतः । गायके मधुरं गीतं हनूमति कपीश्वरे
गौतम आणि इतर गायक गप्प बसले, पण कपिश्रेष्ठ हनुमानाने गोड गाणं गायले.
म्लानमम्लानमभवत्कृशाः पुष्टास्तदाऽभवन् । स्वां स्वां गीतिमतः सर्वे तिरस्कृत्यैव मूर्च्छिताः
काहींच्या आवाजात मरगळ आली, काहींचे बळकट झाले; सर्वांनी आपापला गायन प्रकार सोडून त्या संगीतामध्ये रंगून गेले.
तूष्णीं सर्वे समभवन्देवर्षिगणदानवाः । एकः स हनुमान्गाता श्रोतारः सर्व एव ते
सर्व देव, ऋषी आणि दैत्य गप्प झाले; फक्त हनुमान गात राहिला आणि बाकीचे सर्व श्रोते झाले.
मध्याह्नकालवितते भोजनावसरे सति । दुकूलयुगमाधत्त शृण्वन्गीतिं महेश्वरः
मध्यान्हाच्या जेवणाच्या वेळी, महेश्वराने सुंदर वस्त्रांची जोडी परिधान केली आणि गाणं ऐकत राहिला.
पीतवस्त्रद्वयं विष्णुरारक्तं चतुराननः । स्वस्वार्हाण्यथ सर्वेऽपि कृत्यं कृत्वापि कालिकम्
विष्णूने दोन पिवळी वस्त्रं घातली आणि चतुर्मुख ब्रह्मदेवाने लाल वस्त्र परिधान केली; सर्वांनी आपापली कामं पूर्ण करून कालिकेची पूजा केली.
स्वं स्वं वाहनमारुह्य निर्गताः सर्वदेवताः । गानप्रियो महेशस्तु जगाद प्लवगेश्वरम्
सर्व देवता आपापल्या वाहनावर बसून निघून गेल्या; संगीतप्रिय महेश्वराने मग कपिश्रेष्ठ हनुमानाला बोलावले.
प्लवगत्वं मयाज्ञप्तो निःशंकं वृषमारुह । मम चाभिमुखो भूत्वा गायस्वाशेषगायनम्
मी तुला वानर रूप दिलं आहे; आता संकोच न करता वृषभावर बस, माझ्या समोर ये आणि सर्व गाणी गा.
अथाह कपिशार्दूलो भगवंतं महेश्वरम् । वृषभारोहसामर्थ्यं तव नान्यस्य विद्यते
मग कपिश्रेष्ठ हनुमानाने महेश्वराला म्हणाले, 'वृषभावर बसण्याचं सामर्थ्य फक्त तुमच्याकडे आहे, दुसऱ्या कुणाकडे नाही.'
तव वाहनमारुह्य पातकी स्यामहं विभो । मामेवारुह देवेश विहंगः शिववाहनः
'मी तुझ्या वाहनावर बसलो तर पापी होईल; म्हणून देवराज, तूच माझ्यावर बस, कारण मी शिवाचे वाहन आहे.'
तव चाभिमुखं गानं करिष्यामि विलोकय । अथेश्वरो हनूमंतमारुरोह वृषं यथा
'मी तुझ्या समोर बसून गाणं गाईन, पाहा.' मग महेश्वर वृषभासारखा हनुमानावर बसला.
आरूढे शंकरे देवे हनूमान्कंधराशिरः । छित्त्वा त्वचं परावृत्य मुखं गायति पूर्ववत्
शंकर बसल्यावर, हनुमानाने आपलं डोकं आणि मान वळवली, त्वचा मागे घेतली आणि पूर्वीप्रमाणेच गाणं गायला लागला.
शृण्वन्गीतिसुधां शंभुर्गौतमस्य गृहं गतः । सर्वे चाप्यागतास्तत्र देवर्षिगणदानवाः
गाण्याचा अमृतरस ऐकत शंभू गौतमाच्या घरी गेला आणि तिथे सर्व देव, ऋषी आणि दैत्य एकत्र जमले.
पूजिता गौतमेनाथ भोजनावसरे सति । यच्छुष्कदारुसंभूतं गृहोपकरणादिकम्
गौतमाने जेवणाच्या वेळी सर्वांचं आदरपूर्वक स्वागत केलं आणि घरातील सुक्या लाकडापासून बनवलेली भांडी दिली.
प्ररूढमभवत्सर्वं गायमाने हनूमति । तस्मिन्गाने समस्तानां चित्रदृष्टिरतिष्ठत
हनुमान गात असताना सर्व काही फुलून आलं; त्या गाण्यात सर्वांनी अद्भुत दृश्यं पाहिली.
द्विबाहुरीशस्य पदाभिवंदनः समस्तगात्राभरणोपपन्नः । प्रसन्नमूर्तिस्तरुणः सुमध्ये विन्यस्तमूर्द्धांजलिभिः सुरैः स्तुतः
दोन हातांनी प्रभूच्या पायांना वंदन करणारा, सर्वांगाला अलंकार घातलेला, तरुण आणि प्रसन्न मूर्ती असलेला, मध्ये बसलेला, देवांनी डोक्यावर हात जोडून स्तुती केलेला.
शिरः कराभ्यां परिगृह्य शंकरो हनूमतः पूर्वमुखं चकार । पद्मासनासीन हनूमतांजलौ निधाय पादं त्वपरं मुखे च
शंकराने हनुमानाचं डोकं हातांनी धरून त्याचं तोंड आपल्या दिशेने वळवलं; कमलासनावर बसलेल्या हनुमानाने एक पाय हातात घेतला आणि दुसरा तोंडावर ठेवला.
पादांगुलीभ्यामथ नासिकां विभुः स्नेहेन जग्राह च मंदमंदम् । स्कंधे मुखे त्वंसतले च कंठे वक्षःस्थले च स्तनमध्यमे हृदि
मग प्रभूने आपले पायाचे बोटं हळुवारपणे हनुमानाच्या नाकावर ठेवले आणि आपले हात खांदा, तोंड, तळहात, मान, छाती आणि उराच्या मध्यभागी ठेवले.
ततश्च कुक्षावथ नाभिमंडले ततो द्वितीयं निदधाति चांजलौ । शिरो गृहीत्वावनमय्य शंकरः पस्पर्श पृष्ठं चिबुकेन सध्वनि
मग दुसरं पाऊल नाभीच्या ठिकाणी ठेवून, शिर खाली वाकवून, शंकरांनी आपल्या हनुमानाच्या पाठीला हनुवटीने स्पर्श केला आणि एक गूंजणारा आवाज केला.
हारं च मुक्तापरिकल्पितं शिवो हनूमतः कंठगतं चकार ह । अथ विष्णुर्महेशानमिदं वचनमुक्तवान्
मग शंकरांनी मोत्यांच्या हाराने हनुमानाच्या गळ्यात हार घातला. त्याच वेळी, विष्णूंनी महेशानाला असे शब्द सांगितले:
हनूमता समो नास्ति कृत्स्नब्रह्मांडमंडले । श्रुति देवाद्यगम्यं हि पदं तव किलस्थितम्
संपूर्ण ब्रह्मांडात हनुमानासारखा कोणीही नाही. देव आणि वेद ज्याला गाठू शकत नाहीत, असं तुझं स्थान तुझ्या पायाशीच आहे.
सर्वोपनिषदव्यक्तं त्वत्पदं कपि सर्वयुक् । यमादिसाधनैर्योगैर्न क्षणं ते पदं स्थितम्
हे वानरा, तुझे पाय सर्व उपनिषदांचे गूढ सार आहेत आणि सर्व काही त्यात सामावले आहे. यमादी साधना आणि योग करूनही तुझ्या पायाचे स्थान क्षणभरही मिळत नाही.
महायोगिहृदंभोजे बलं स्वच्छं हनूमति । वर्षकोटिसहस्रेषु तपः कृत्वा तु दुष्करम्
महायोग्यांच्या हृदयातील कमलात जे निर्मळ बळ वसते, ते हनुमानामध्ये आहे. कोट्यवधी वर्षे कठीण तप करूनही,
त्वद्रूपं नाभिजानाति कुतः पादं मुनीश्वराः । अहो भाग्यं विचित्रं हि चपलो वा नरो मृगः
मुनिश्रेष्ठ तुझं रूप ओळखू शकत नाहीत, मग तुझे पाय तर दूरच. अरे, जर चंचल मनाचा मनुष्य किंवा एखादं जनावरही तुझे पाय अंगावर धारण करत असेल, तर ते किती अद्भुत भाग्य आहे!
धत्ते पादयुगं चांगे योगिहृद्यपि न क्षमम् । मया वर्षसहस्रं तु सहस्राब्दं तथान्वहम्
तुझे दोन्ही पाय जरी अंगावर असले, तरी योग्याच्या हृदयात त्यांना सामावून घेणं शक्य नाही. मीही हजारो वर्षे, दररोज,
भक्त्या संपूजितोऽपीश पादो नो दर्शितस्त्वया । लोके वादो हि सुमहाञ्छुंभुर्नारायणप्रियः
भक्तीने तुझी पूजा केली, प्रभो, तरीही तू मला आपला पाय दाखवला नाहीस. या जगात, हे नारायणप्रिय, यावर मोठा वाद आहे.
हरिः प्रियस्तथा शंभोर्न तादृग्भाग्यमस्ति मे । सदाशिव उवाच- न त्वया सदृशो मह्यं प्रियोस्ति भगवन्हरे
हरी शंभूला जितका प्रिय आहे, तितकं भाग्य माझ्या वाट्याला नाही. सदाशिव म्हणाले — भगवंत हरे, तुझ्यासारखा प्रिय मला दुसरा कोणी नाही.
पार्वती वा त्वया तुल्या न चान्यो विद्यते मम । अथ देवाय महते गौतमः प्रणिपत्य च
पार्वतीसुद्धा तुझ्याइतकी माझ्यासाठी नाही, आणि दुसरं कोणीही नाही. मग गौतमाने त्या महादेवाला वंदन करून,