आवृत्य च यथाशक्ति पश्चाद्गंधादि विन्यसेत् । ततश्च शोभनैः पुष्पैः पत्रैर्बिल्वैः समर्चयेत्
शक्य तितके झाकून, मग गंध वगैरे अर्पण करावे; नंतर सुंदर फुले व बिल्वपत्रांनी पूजा करावी.
तुलसीमारुवदलैः कल्हारैश्च महोत्पलैः । नीलोत्पलैरुत्पलैश्च शेषैश्च करवीरकैः
तुळशी, मारवा, कळहारा, मोठी कमळे, निळी कमळे, कमळे आणि उरलेली करवीर फुले यांचा वापर करावा.
कर्णिकारैः सितांभोजैरपराजितया तथा । तिलाक्षतैरक्षतैश्च श्रीपत्रैस्तिलमिश्रकैः
कर्णिकार, पांढरी कमळे, अपराजिता, तीळ, अक्षता, आणि तिळांसह शुभ पत्रे यांचा उपयोग करावा.
एवं महेशमीशानं पूजयामास गौतमः । कर्पूरागरुकस्तूरी सर्ज्जागरुकचंदनैः
अशा प्रकारे गौतमाने महेशाची पूजा केली; कापूर, अगर, कस्तुरी, सर्ज, अगर आणि चंदन यांचा वापर केला.
अन्यैश्च धूपयामास षोडशाथ प्रदीपिकाः । कर्पूरवर्त्तिसंयुक्ता दीपयंत्रोपरिस्थिताः
त्यांनी इतर सुवासिक पदार्थांनी धूप केला आणि मग सोळा कापूराच्या वातांनी उजळलेल्या दिवे दिव्यांच्या उंचावर ठेवले.
निवेदितं महेशाय अथ नैवेद्यमुत्तमम् । सुपक्वशालिपिष्टान्नं भक्ष्यं लेह्यं च चोष्यकम्
मग उत्तम शिजवलेला तांदळाचा भात, पिठाचे विविध पदार्थ, खाण्यासाठी, चाटण्यासाठी आणि शोषण्यासाठी असे सर्वोत्कृष्ट नैवेद्य महादेवाला अर्पण केले.
मधुरादिसमोपेतं पंचभक्ष्यसमन्वितम् । अनेकपक्वशाकाढ्यमनेक पक्वमिश्रितम्
या नैवेद्यात गोड आणि इतर चवीचे पदार्थ, पाच प्रकारचे स्वादिष्ट खाण्याचे पदार्थ, तसेच अनेक प्रकारच्या शिजवलेल्या भाज्या आणि मिश्र पदार्थ होते.
पानं विंशतिसंयुक्तं द्राक्षारंभाफलान्वितम् । सूपाष्टकादिसंयुक्तं युक्तं मूलफलादिना
द्राक्षे आणि इतर फळांनी बनवलेले वीस प्रकारचे पेये, सूप आणि इतर पदार्थ, तसेच कंदमुळे, फळे इत्यादींनी सजवलेले होते.
यथासंभवसंयुक्तैरन्यैरप्युपकल्पितम् । अग्रपुष्पसमोपेतं नैवेद्यं प्रददौ मुनिः
जे जे मिळू शकले ते इतर पदार्थही सजवले, आणि सुंदर फुलांनी सुशोभित केलेले नैवेद्य त्या ऋषींनी अर्पण केले.
सौवर्णपात्रिका न्यस्तनीराजनसहस्रकम् । सोपहाराय देवाय दत्वा चैव नमस्य च
सोन्याच्या पात्रात हजार दिवे ठेवले आणि देवतेला उपहार अर्पण करून नमस्कार केला.
पूगखंडानथो घृष्टान्पत्राणि क्षालितानि च । अपृष्ठाग्राणि सुश्वेतच्छदयावृतिकानि च
मग सुपारीचे तुकडे, चांगले घासलेली, धुतलेली, स्वच्छ आणि अखंड टोकाची पानं, शुभ्र वस्त्रात गुंडाळून अर्पण केली.
घनसारकचूर्णं च न्यस्तपत्रत्रयं शुभम् । सौवर्णपात्रविन्यस्तमिदं तांबूलमीश्वरे
कर्पूराचा पूड लावलेली तीन शुभ पानं सोन्याच्या पात्रात ठेवून हे तांबूल भगवानाला अर्पण केले.
अथ प्रदक्षिणं कृत्वा नमस्काराननंतरम् । अष्टयोषास्ततः प्राप्तास्तंत्रीवेण्वादिधारिकाः
मग प्रदक्षिणा घालून नमस्कार केल्यानंतर आठ स्त्रिया, ज्यांच्या हातात तंतुवाद्ये आणि वेणू होत्या, तेथे आल्या.
विचित्रवाद्यवादिन्यः संप्राप्ता मुनिसन्निधिम् । क्षुद्रतालयुगं गृह्य स्वयं गातुं प्रचक्रमे
विविध वाद्ये वाजवण्यात कुशल अशा त्या स्त्रिया ऋषींच्या उपस्थितीत आल्या, ताल आणि लय पकडून स्वतः गायला लागल्या.
गौतमे गातुमुद्युक्ते तानं कुर्युरथांगनाः । मंदं मंदं च वाद्यानि वादयंति तथापराः
गौतम गाण्याची तयारी करत असताना त्या स्त्रियांनी सूर लावला आणि इतरांनी मंदपणे वाद्ये वाजवायला सुरुवात केली.
मधुरं गायति मुनौ स्वरामूर्तिभृतस्तथा । प्रानृत्यंत महेशाग्रे तदद्भुतमिवाभवत्
त्या ऋषींच्या समोर त्यांनी गोड आवाजात गाणे गायले, त्यांचे सूर जणू मूर्तिमंत झाले, आणि महादेवाच्या समोर नृत्य करताना ते दृश्य अद्भुत वाटले.
एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो भगवान्नारदो मुनिः । तमागतं गौतमोपि संपूज्य प्रणिपत्य च
त्याच वेळी भगवंत नारद ऋषी तेथे आले; गौतमांनी त्यांचे सन्मानपूर्वक स्वागत केले आणि वंदन केले.
आहचैनंकृतार्थोस्मिनचकश्चिन्मयासमः । तवागमनकृत्यं किं कुत आगमनं तथा
त्यांनी नारदांना विचारले, 'येथे माझे कार्य पूर्ण झाले आहे; माझ्यासारखा कोणी नाही. तुझ्या येण्याचे कारण काय आणि तू कुठून आला आहेस?'
श्रीनारद उवाच- पातालादागतोस्मीह भुक्त्वा वै बाणमंदिरे । आयास्यंति महात्मानो बाणशुक्रादयो गृहम्
श्री नारद म्हणाले: 'मी पाताळातून आलो आहे, बाणाच्या राजवाड्यात भोजन केले. लवकरच बाण, शुक्र आणि इतर महात्मे या घरी येणार आहेत.'
अथ क्षणादभ्यगाच्च बाणः परपुरंजयः । विंशत्यक्षौहिणीयुक्तो गजमारुह्य सोसुरः
तेवढ्यात शत्रूंचा पराभव करणारा बाण वीस सैन्यांसह, हत्तीवर बसून, असुरांसह तेथे आला.
अपरं हि गजं शुक्रः प्रह्लादो रथमुत्तमम् । वृषपर्वा रथवरं बलिस्तुरगमुत्तमम्
शुक्र दुसऱ्या हत्तीवर बसला, प्रह्लाद उत्तम रथावर, वृषपर्वा सुंदर रथावर आणि बळी उत्कृष्ट घोड्यावर बसून आले.
आगतानथ तान्सर्वानाज्ञाय स तु गौतमः । सशिष्यो निर्जगामाथ ह्यादायार्घ्यादिकं त्वरा
सर्वजण आलेले पाहून गौतम आपल्या शिष्यांसह, पाणी आणि इतर आदरार्थ वस्तू घेऊन लवकर बाहेर गेला.
गौतमं चापि ते वीक्ष्यावरुह्य च गजादिकात् । नमश्चक्रुरथो दैत्यास्तं नमस्कृत्य भार्गवम्
गौतमांना पाहून, ते सर्वजण आपल्या हत्ती व इतर वाहनांवरून खाली उतरले. त्या दैत्यांनी प्रथम त्यांना नमस्कार केला आणि मग भृगुकुळातील त्या ऋषीलाही वंदन केले.
आलिंग्य राक्षसान्सर्वान्पूजयित्वा यथाविधि । सेनायाः सन्निवेशं च चकार मुनिपुंगवः
त्या सर्व राक्षसांना प्रेमाने मिठी मारून, योग्य रीतीने त्यांचा सन्मान केला. मग त्या थोर ऋषीने सैन्याचा तळ नीटपणे मांडला.
पादौ प्रक्षाल्य शुक्रस्य जलं मूर्ध्नि धृतं तथा । विचित्रफलसंयुक्तं दत्तवानर्हणं मुनिः
शुक्राचार्यांच्या पायांना पाणी घालून ते स्वच्छ केले, मग ते पाणी त्यांच्या डोक्यावर ठेवले. त्या ऋषीने विविध फळांनी सजवलेली आदराची भेट त्यांना दिली.
वापीतडागसरसी स्नानपूर्वकृत क्रियाः । संगमे वर्तमाने तु गौतमस्याश्रमे शुभे
तळे, सरोवर आणि जलाशयात स्नान करून, सर्वांनी आवश्यक विधी पार पाडले आणि मग गौतमांच्या पवित्र आश्रमात एकत्र आले.
तद्गेहं तु प्रविश्याथ राक्षसास्सपुरोहिताः । देवपूजाप्रपत्तिं च चक्रुः सर्वे द्विजालये
नंतर, राक्षस आणि त्यांचे पुरोहित त्या घरात प्रवेशले आणि सर्वांनी द्विजांच्या निवासात देवांची पूजा केली.
सद्यः प्रकल्पितायां च वेद्यां शुक्रोऽयजच्छिवम् । तस्यैव वामभागे तु प्रह्लादोयजदच्युतम्
तेथे लगेचच वेदी तयार केली गेली. शुक्राचार्यांनी त्या वेदीवर शिवाची पूजा केली आणि त्याच्या डाव्या बाजूला प्रह्लादाने अच्युताची पूजा केली.
सोमं च बलिरप्येवमन्ये चासुरपुंगवाः । अथ बाणोऽयजद्देवमेकमेव त्रियंबकम्
बलीने सोमदेवाची पूजा केली आणि इतर असुरश्रेष्ठांनीही तसेच केले. मग बाणाने एकट्या त्र्यंबकाची पूजा केली.
शुक्रोपि भगवन्तन्तमुमानाथमपूजयत् । गौतमोप्यथ मध्याह्ने पूजयामास शंकरम्
शुक्राचार्यांनीही उमापतीची भक्तीपूर्वक पूजा केली. गौतम ऋषींनी दुपारी शंकराची पूजा केली.