न चिन्तयंति ये विष्णुं ते वै निरयगामिनः । क्षेत्रवृत्ति गृहच्छेदं प्रीतिच्छेदं च ये नराः
जे विष्णूचा विचार करत नाहीत, तेही नरकात जातात; आणि जे शेत, घर किंवा प्रेमाचे बंध तोडतात, तेही नरकात जातात.
आशाच्छेदं च कुर्वंति ते नरा नरकौकसः । आगतान्भोजनार्थं च ब्राह्मणान्वृत्तिकर्शितान्
जे आशा तोडतात, तेही नरकात राहतात; आणि जे मूर्ख जेवायला आलेल्या, उपजीविकेने थकलेल्या ब्राह्मणांची परीक्षा घेतात, तेही नरकात जातात.
यः परीक्षेत मूढात्मा स ज्ञेयो नरकातिथिः । अनाथं वैष्णवं दीनं रोगार्तं वृद्धमेव च
जो असा मूर्ख परीक्षा घेतो, तो नरकाचा पाहुणा समजावा; आणि जे अनाथ, विष्णूभक्त, गरीब, आजारी किंवा वृद्ध यांच्यावर दया दाखवत नाहीत, तेही नरकात जातात.
नानुकंपंति ये मूढास्ते वै निरयगामिनः । नियमांस्तु समादाय ये पश्चादजितेंद्रियाः
जे मूर्ख दया दाखवत नाहीत, ते नक्कीच नरकात जातात; आणि जे नियम घेतल्यावर नंतर इंद्रियांवर ताबा नसल्यामुळे ते मोडतात, तेही नरकात जातात.
विलोपयंति तान्भूयस्ते वै निरयगामिनः । शृणु विप्र यथा यांति नराः स्वर्गं दयालवः
जे वारंवार असे नियम मोडतात, तेही नरकात जातात; आता ऐक, ब्राह्मण, दयाळू लोक कसे स्वर्गात जातात.
समासेनैव वक्ष्यामि किंचित्ते गौरवादहम् । येऽर्चयंति हरिं देवंजिष्णुं विष्णुं सनातनम्
मी तुला थोडक्यात सांगतो, आदरापोटी; जे लोक हरि, विजयी, सनातन विष्णूची पूजा करतात.
नारायणमजं कृष्णं विष्वक्सेनं चतुर्भुजम् । ध्यायंति पुरुषं दिव्यमच्युतं ये स्मरंति च
जे नारायण, अजन्मा, कृष्ण, विश्वक्सेन, चार हात असलेला, या दिव्य आणि अचल पुरुषाचे ध्यान करतात आणि त्याचा स्मरण करतात.
लभंते तेऽच्युतस्थानं श्रुतिरेषा पुरातनी । इदमेवहि मांगल्यमिदमेव धनार्जनम्
ते अच्युताचं स्थान मिळवतात; हीच प्राचीन शिकवण आहे. हेच खरे मंगल, हेच खरे धन मिळवणं आहे.
जीवितस्य फलं चैतद्यद्दामोदरकीर्तनम् । कीर्तनाद्देवदेवस्य विष्णोरमिततेजसः
जीवनाचं खरं फळ म्हणजे दामोदराचं कीर्तन; देवांचा देव, अमाप तेज असलेल्या विष्णूचं कीर्तन केल्याने.
दुरितानि विलीयंते तमांसीव दिनोदये । गाथां गायंति ये नित्यं वैष्णवीं श्रद्धयान्विताः
पापं दिवस उगवल्यावर अंधार नाहीसा होतो तशी नष्ट होतात; जे श्रद्धेने दररोज वैष्णव गीते गातात, त्यांची पापं नाहीशी होतात.
स्वाध्यायनिरता नित्यं ते नराः स्वर्गगामिनः । सर्वान्क्लेशान्परित्यज्य विष्णुमेव स्तुवंति ये
जे पुरुष नेहमी स्वाध्यायात मग्न असतात, सर्व दुःखं सोडून फक्त विष्णूचं स्तुती करतात, ते नक्कीच स्वर्गाला जातात.
स्वधर्मनिरता धीरास्ते नराः स्वर्गगामिनः । वासुदेवजपासक्तानपि पापकृतो जनान्
जे पुरुष आपल्या धर्मात निष्ठावान आणि स्थिर मनाचे असतात, तसेच जे पापी असूनही वासुदेवाचं नामस्मरण करतात, ते सर्व स्वर्गाला जातात.
नोपसर्पन्ति तान्विप्र यमदूताश्च दारुणाः । नान्यत्पश्यन्ति जंतूनां विहाय हरिकीर्तनम्
हे ब्राह्मण, यमाचे भयंकर दूत अशा पुरुषांच्या जवळ जात नाहीत; कारण त्यांना सर्व जीवांत फक्त हरिचं कीर्तनच दिसतं.
सर्वपापप्रशमनं प्रायश्चित्तं द्विजोत्तम । ये याचिताः प्रहृष्यंति प्रियं दत्वा वदंति च
हे श्रेष्ठ द्विज, जे लोक मागितल्यावर आनंदाने प्रिय वस्तू देतात आणि गोड बोलतात, ते सर्व पापांचा नाश करणारे आणि खरे प्रायश्चित्त आहेत.
त्यक्तदानफला ये च ते नराःस्वर्गगामिनः । वर्जयंति दिवास्वापं नराः सर्वसहाश्च ये
जे पुरुष दानाचं फळ सोडून देतात, दिवसा झोप टाळतात आणि सर्व सहन करतात, ते सर्व स्वर्गाला जातात.
पर्वण्याश्रयभूता ये ते मर्त्याः स्वर्गगामिनः । द्विषतामपि ये दोषान्न वदंति कदाचन
जे माणसं सणाच्या दिवशी धार्मिक आचरण पाळतात आणि शत्रूंच्या दोषांचं कधीही उच्चारण करत नाहीत, ते सर्व स्वर्गाला जातात.
कीर्तयंति गुणांश्चैव ते नराः स्वर्गगामिनः । ये परेषां श्रियं दृष्ट्वा न वितप्यंति मत्सरात्
जे पुरुष इतरांचे गुण कौतुकाने सांगतात आणि दुसऱ्यांचं ऐश्वर्य पाहून मत्सराने दुःखी होत नाहीत, ते सर्व स्वर्गाला जातात.
प्रहृष्टाश्चाभिनंदंति ते नराः स्वर्गगामिनः । प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च श्रुतिशास्त्रोक्तमेव च
जे पुरुष दुसऱ्याच्या आनंदात सहभागी होतात, अभिनंदन करतात आणि कर्म व निवृत्ती याबद्दल शास्त्रानुसार वागतात, ते सर्व स्वर्गाला जातात.
आदरंति प्रतीता ये ते नराः स्वर्गगामिनः । यस्मिन्कस्मिन्कुले जाता दयावंतो यशस्विनः
जे पुरुष निष्ठावान आणि समर्पित असतात, कोणत्याही कुळात जन्मले तरी दयाळू आणि कीर्तीमान असतील, ते सर्व स्वर्गाला जातात.
सानुक्रोशाः सदाचारास्ते नराः स्वर्गगामिनः । ये पूताः परदारांश्च कर्मणा मनसा गिरा
जे पुरुष दयाळू आणि चांगल्या वर्तनाचे असतात, तसेच जे दुसऱ्यांच्या स्त्रियांकडे कृती, मन आणि वाणीने शुद्ध राहतात, ते सर्व स्वर्गाला जातात.
रमयंति न सत्वस्थास्तेनराः स्वर्गगामिनः । सदा कर्मयथोक्तेन कुर्वंति विहितानि च
जे पुरुष दुसऱ्यांच्या स्त्रियांमध्ये आसक्त होत नाहीत आणि सत्वगुणी राहतात, तसेच नेहमी शास्त्रानुसार कर्म करतात, ते सर्व स्वर्गाला जातात.
आत्मशक्तिं च विज्ञाय ते नराः स्वर्गगामिनः । मनो वाक्कायिके धर्मे श्रद्धां यः कुरुते सदा
जे पुरुष आपल्या शक्तीनुसार वागतात आणि मन, वाणी, व शरीराच्या धर्मावर नेहमी श्रद्धा ठेवतात, ते सर्व स्वर्गाला जातात.
साधूनां संमतो यश्च स भवेद्देवतातिथिः । वचोवेगं मनोवेगं यो वेगमुदरोद्भवम्
जो सज्जनांचा मान्य असतो, तो देवांचा पाहुणा मानला जातो; जो वाणी, मन आणि पोटातून येणाऱ्या इच्छेवर संयम ठेवतो—
उपस्थवेगं सहते स स्वर्गी जायते नरः । येषां गुणेषु संतोषो वाणी येषां श्रुतं प्रति
जो जनेंद्रियाच्या वेगावर संयम ठेवतो, तो स्वर्गी होतो; ज्यांना आपल्या गुणांमध्ये समाधान असतं आणि ज्यांची वाणी ऐकलेल्या गोष्टींबद्दल आदराने असते—
परमार्थे मतिर्येषां ते शिष्टाः स्वर्गगामिनः । व्रतं रक्षंति ये कोपाच्छ्रियं रक्षंति मत्सरात्
ज्यांची बुद्धी परमसत्यावर स्थिर असते, ते श्रेष्ठ आणि स्वर्गाला जाणारे असतात; जे रागामुळे व्रत सांभाळतात आणि मत्सरामुळे संपत्तीचं रक्षण करतात—
विद्यां मानापमानाभ्यामात्मानं तु प्रमादतः । मतिं रक्षंति ये लोभान्मनो रक्षंति कामतः
जे लोक सन्मान किंवा अपमानामुळे विद्वत्तेचा गर्व करत नाहीत, लोभापासून बुद्धीचं आणि कामापासून मनाचं रक्षण करतात—
धर्मं रक्षंति दुःसंगात्ते नराः स्वर्गगामिनः । एकादश्यां च विधिवदुपवासपरायणाः
जे पुरुष वाईट संगतीपासून धर्माचं रक्षण करतात आणि एकादशीला नियमाने उपवास करतात, ते सर्व स्वर्गाला जातात.
शुक्लेऽसिते च ये विप्र ते नराः स्वर्गगामिनः । मातेव सर्वबालानामौषधं रोगिणा मिव
हे ब्राह्मण, जे पुरुष शुक्ल आणि कृष्ण पक्षात उपवास करतात, ते सर्व स्वर्गाला जातात; ते सर्व मुलांना आईसारखे आणि आजारी माणसांना औषधासारखे असतात.
रक्षार्थं सर्वलोकानां निर्मितैकादशी तिथिः । एकादशी समं किंचित्पादत्राणं न विद्यते 5.96.
सर्व लोकांचे रक्षण व्हावे म्हणून एकादशी ही तिथी निर्माण झाली आहे. एकादशीसारखे मुक्तीचे साधन दुसरे काहीच नाही, अगदी तिच्या एक भागालाही काहीच समकक्ष नाही.
तामुपोष्य विधानेन पुरुषाः स्वर्गगामिनः । एकादशेन्द्रियैः पापं यत्कृतं भवति द्विज
जो कोणी विधीपूर्वक एकादशीचे व्रत पाळतो, तो स्वर्गाला पात्र होतो. ब्राह्मणांनो, एकादशीच्या अकरा इंद्रियांनी जे पाप केले जाते—