मध्ये दशाक्षरीं प्रोच्य पुनस्ता एव निर्दिशेत् । दशाक्षरोक्तऋष्यादिध्यानं चास्य ब्रवीम्यहम्
मध्यभागी दहा अक्षरी मंत्र जपावा, पुन्हा त्याचांचा निर्देश करावा; त्या दहा अक्षरी मंत्राशी संबंधित ऋषी आणि ध्यान मी तुला सांगतो.
पूर्णामृतनिधेर्मध्ये द्वीपं ज्योतिर्मयं स्मरेत् । कालिंद्या वेष्टितं तत्र ध्यायेद्वृंदावने वने
अमृताच्या सागराच्या मध्यभागी एक तेजस्वी द्वीप आहे, जो काळिंदीने वेढलेला आहे; तिथे वृंदावनाच्या वनात ध्यान करावे.
सर्वर्तुकुसुमस्रावि द्रुमवल्लीभिरावृतम् । नटन्मत्तशिखिस्वानं गायत्कोकिलषट्पदम्
तेथे सर्व ऋतूंमध्ये फुलांनी नटलेली झाडे व वेलींनी वेढलेले आहे, नाचणाऱ्या मतवाले मोरांचे आवाज, गाणारे कोकीळ आणि गूंजणाऱ्या मधमाशांनी ते भरलेले आहे.
तस्य मध्ये वसत्येकः पारिजाततरुर्महान् । शाखोपशाखाविस्तारैः शतयोजनमुच्छ्रितः
त्याच्या मध्यभागी एक मोठा पारिजात वृक्ष आहे, जो अनेक फांद्या आणि उपफांद्यांनी पसरलेला आणि शंभर योजन उंच आहे.
तले तस्याथ विमले परितो धेनुमंडलम् । तदंतर्मंडलं गोपबालानां वेणुशृंगिणाम्
त्या वृक्षाच्या खाली स्वच्छ जागेत सर्व बाजूंनी गायींचा गोळा आहे; त्या मंडळाच्या आत वेणू आणि शृंगी धरलेले गवळणांचे पोर आहेत.
तदंतरे तु रुचिरं मंडलं व्रज सुभ्रुवाम् । नानोपायनपाणीनां मदविह्वलचेतसाम्
त्या आत सुंदर व्रजवधूंचा एक मंडळ आहे, त्यांच्या हातात विविध भेटवस्तू आहेत आणि त्यांचे मन प्रेमाने भरलेले आहे.
कृतांजलिपुटानां च मंडलं शुक्लवाससाम् । शुक्लाभरणभूषाणां प्रेमविह्वलितात्मनाम्
तेथे शुभ्र वस्त्र परिधान केलेल्या, शुभ्र दागिन्यांनी सजलेल्या, प्रेमाने ओथंबलेल्या आणि हात जोडून उभ्या असलेल्या स्त्रियांचा एक मंडळ आहे.
चिंतयेच्छ्रुतिकन्यानां गृह्णतीनां वचः प्रियम् । रत्नवेद्यां ततो ध्यायेद्दुकूलावरणं हरिम्
श्रुतींच्या कन्या प्रिय शब्द बोलताना ध्यानात घ्याव्यात आणि मग रत्नांच्या आसनावर बसलेल्या, सुंदर वस्त्र परिधान केलेल्या हरिचे ध्यान करावे.
ऊरौ शयानं राधायाः कदलीकांडकोपरि । तद्वक्त्रं चंद्र सुस्मेरं वीक्षमाणं मनोहरम्
राधेच्या मांडीवर, केळीच्या खोडावर विसावलेला तो, तिच्या चंद्रासारख्या, मंद हसणाऱ्या, मन मोहून टाकणाऱ्या चेहऱ्याकडे पाहत होता.
किंचित्कुंचितवामांघ्रिं वेणुयुक्तेन पाणिना । वामेनालिंग्य दयितां दक्षेण चिबुकं स्पृशन्
त्याचा डावा पाय थोडासा वाकलेला, हातात वेणू धरलेली, डाव्या हाताने प्रियेचा आलिंगन घेतला आणि उजव्या हाताने तिच्या हनुवटीला स्पर्श केला.
महामारकताभासं मौक्तिकच्छायमेव च । पुंडरीकविशालाक्षं पीतनिर्मलवाससम्
त्याचा रंग मोठ्या पाचू सारखा चमकत होता, मोत्याच्या प्रभेने उजळलेला, कमळासारखे मोठे डोळे, आणि अंगावर स्वच्छ पिवळे वस्त्र होते.
बर्हभारलसच्छीर्षं मुक्ताहारमनोहरम् । गंडप्रांतलसच्चारु मकराकृतिकुंडलम्
त्याच्या डोक्यावर नाचऱ्याचे पिसारे होते, गळ्यात सुंदर मोत्यांची माळ झळकत होती, आणि गालाच्या कडेवर मकराच्या आकारातील आकर्षक कुंडले लटकत होती.
आपादतुलसीमालं कंकणांगदभूषणम् । नूपुरैर्मुद्रिकाभिश्च कांच्या च परिमंडितम्
डोक्यापासून पायापर्यंत तो कंकण, अंगद अशा दागिन्यांनी सजलेला होता, पैंजण, अंगठ्या आणि कंबरपट्ट्यांनीही त्याची शोभा वाढली होती.
सुकुमारतरं ध्यायेत्किशोरवयसान्वितम् । पूजा दशाक्षरोक्तैव वेदलक्षं पुरस्क्रिया
त्याचा अत्यंत कोमल, किशोरवयातील रूप ध्यानात घ्यावे. पूजा दहा अक्षरी मंत्राने, आणि आधी वेदविधीने करावी.
इत्युक्त्वांतर्दधे देवो देवी च गिरिजा सती । मुनिरागत्य पुत्राय तथैवोपदिदेश ह
असे सांगून देव अदृश्य झाला, आणि देवी गिरिजा सतीही नाहीशी झाली. मग ऋषी आला आणि त्याने आपल्या मुलाला तसंच उपदेश केला.
पुण्यश्रवास्तु तन्मंत्र ग्रहणादेव केशवम् । वर्णयामास विविधैर्जित्वा सर्वान्मुनीन्स्वयम्
तो पुण्यश्लोक मंत्र ऐकूनच, त्याने सर्व ऋषींना मागे टाकून, केशवाचे विविध प्रकारे वर्णन केले.
रूपलावण्यवैदग्ध्य सौंदर्याश्चर्यलक्षणम् । तदा हृष्टमना बालो निर्गत्य स्वगृहात्ततः
त्याने रूप, सौंदर्य, चातुर्य आणि अद्भुत लावण्य यांची चिन्हे सांगितली; मग आनंदी मनाने तो मुलगा घरातून बाहेर पडला.
वायुभक्षस्तपस्तेपे कल्पानामयुतत्रयम् । तदंते गोकुले जाता नंदभ्रातुर्गृहे स्वयम्
फक्त वाऱ्यावर जगत, त्याने तीस कोटी कल्पेपर्यंत तप केला; त्यानंतर तो स्वतः नंदाच्या भावाच्या घरी, गोकुळात जन्मला.
लवंगा इति तन्नाम कृष्णेंगित निरीक्षणा । यस्या हस्ते प्रदृश्येत मुखमार्जनयंत्रकम्
तिचं नाव लवंग होती, कृष्णाच्या चिन्हांनी ओळखली जात असे; तिच्या हातात तोंड पुसायचं साधन दिसायचं.
इति ते कथिताः काश्चित्प्रधानाः कृष्णवल्लभाः
अशा काही कृष्णाच्या मुख्य प्रियांचा तुला उल्लेख केला आहे.
हरिविविधरसाद्यैर्युक्तमध्यायमेतद्व्रजवरतनयाभिश्चारुहासेक्षणाभिः । पठति य इह भक्त्या पाठयेद्वा मनुष्यो व्रजति भगवतः श्रीवासुदेवस्य धाम
जो कोणी हरीच्या विविध रसांनी भरलेला, व्रजाच्या सुंदर डोळ्यांच्या कन्यांसह असलेला हा अध्याय भक्तीने वाचतो किंवा वाचतो, तो भगवंत श्रीवासुदेवाच्या धामाला पोहोचतो.
ऋषय ऊचुः - सूतसूत महाभाग रोमहर्षणनंदन । कथा रम्या त्वया प्रोक्ता लोकस्यानंददायिनी
ऋषी म्हणाले: सूताजी, रोमहर्षणाचा पुत्र, तू फार भाग्यवान आहेस. तुझ्या सांगण्याने रम्य कथा ऐकायला मिळाल्या, ज्या जगाला आनंद देतात.
श्रीकृष्णस्य महाभाग चरितं महदद्भुतम् । श्रुतं सर्वं त्वया प्रोक्तं निर्वृतिस्तेन चाभवत्
श्रीकृष्णाच्या महान, अद्भुत चरित्राची सर्व कथा तू सांगितलीस, आणि त्याने आम्हाला समाधान मिळाले.
अहो श्रीकृष्णमाहात्म्यं भक्तानां गतिदायकम् । यतस्तेन महाभाग निर्वृतिं को न चाप्नुयात्
वा! श्रीकृष्णाचे माहात्म्य भक्तांना मुक्ती देणारे आहे; म्हणून, हे भाग्यवान, त्यातून समाधान मिळणार नाही असा कोण आहे?
अतः पुनरपि श्रीमत्कृष्णस्य चरितं महत् । श्रोतुमिच्छामहे चान्यद्व्रतदानार्हणादिकम्
म्हणून आम्हाला पुन्हा श्रीकृष्णाची महान कृत्ये ऐकायची आहेत, तसेच व्रत, दान, पूजा यांविषयीही जाणून घ्यायचे आहे.
स्नानं वापि महाभाग यथा येन कृतं पुरा । तत्सर्वं विस्तराद्ब्रूहि यथा नो निर्वृतिर्भवेत्
हे भाग्यवान, प्राचीन काळी कसे स्नान वगैरे केले जात असे, ते सर्व विस्ताराने सांग, जेणेकरून आम्हाला समाधान मिळेल.
सूत उवाच- साधु पृष्टं द्विजश्रेष्ठा लोकानां तारणं परम् । यूयं कृतार्थाः कृष्णस्य भक्त्या संपूर्णमानसाः
सूतम्हणाला— द्विजश्रेष्ठांनो, तुम्ही विचारलेला प्रश्न फारच उत्तम आहे, कारण तो सर्व लोकांचे कल्याण साधणारा आहे. तुम्ही श्रीकृष्णाच्या भक्तीत मनापासून तृप्त झाला आहात.
श्रीकृष्णचरितं पुण्यं साधूनां हर्षदं परम् । प्रवक्ष्यामि द्विजश्रेष्ठा महदाख्यानमुत्तमम्
द्विजश्रेष्ठांनो, मी आता श्रीकृष्णाची पुण्यवान आणि साधूंना अत्यंत आनंद देणारी चरित्रे, ही महान आणि श्रेष्ठ कथा सांगणार आहे.
एकदा नारदो लोकान्पर्यटन्भगवत्प्रियः । मथुरायामंबरीषं कृष्णाराधनतत्परम्
एकदा भगवंताचा प्रिय नारद सर्व लोकांत फिरत असताना, मथुरेत त्याने अंबरिष राजाला श्रीकृष्णाच्या भक्तीत पूर्णपणे मग्न पाहिले.
महाभागं व्रतपरं ददर्श मुनिसत्तमः । स आगतं मुनिवरं सत्कृत्य मुनिसत्तमः
त्या श्रेष्ठ ऋषीने व्रताला समर्पित, अत्यंत भाग्यवान अंबरिष राजाला पाहिले. त्या आगंतुक ऋषीचे अंबरिष राजाने मोठ्या आदराने स्वागत केले.