दीपाद्दीपमिवालोक्य सुभगां भुवि कन्यकाम् । चित्रध्वजां त्रपाभंगि स्मितशोभां मनोहराम्
पृथ्वीवर त्या भाग्यवान कन्येला, जणू एक दिवा दुसऱ्या दिव्याप्रमाणे उजळलेली पाहून, चित्रध्वजाने तिच्या लाजेचा अडसर गेला आणि तिच्या मोहक हास्याची छटा पाहिली.
प्रेम्णा गृहीत्वा करयोः सा तामपहरन्मुदा । गोविंदवामपार्श्वस्थां प्रेयसीं परिरभ्य च
प्रेमाने, आनंदाने त्याने तिचा हात धरला आणि तिला सोबत नेलं; आणि गोविंदाच्या डाव्या बाजूला उभ्या असलेल्या आपल्या प्रियेचा आलिंगन केला.
उवाच तव दासीयं नाम चास्याश्चकार य । सेवां चास्यै वद प्रीत्या यथाभिरुचितां प्रियाम्
त्याने सांगितलं, 'ही तुझी दासी आहे,' आणि तिला ते नाव दिलं; 'तुला जशी सेवा आवडेल ती प्रेमाने तिला सांग.'
अथ चित्रकलेत्येतन्नाम चात्ममतेन सा । चकार चाह सेवार्थं धृत्वा चापि विपंचिकाम्
मग तिने स्वतःच्या इच्छेने चित्रकला हे नाव घेतलं आणि सेवेसाठी वीणा हातात घेतली.
सदा त्वं निकटे तिष्ठ गायस्व विविधैः स्वरैः । गुणात्मन्प्राणनाथस्य तवायं विहितो विधिः
तू नेहमी जवळच राहा, विविध सुरांत गाणं गा; हा तुझ्या जीवननाथासाठी तुला दिलेला धर्म आहे, गुणवान प्रिये.
अथ चित्रकला त्वाज्ञां गृहीत्वानम्य माधवम् । तत्प्रेयस्याश्च चरणं गृहीत्वा पादयो रजः
मग चित्रकलेने तुझी आज्ञा ऐकून माधवाला वंदन केलं आणि त्याच्या प्रियेच्या पायांवर डोकं ठेवून पायांची धूळ घेतली.
जगौ सुमधुरं गीतं तयोरानंदकारणम् । अथ प्रीत्योपगूढा सा कृष्णेनानंदमूर्तिना
तिने अतिशय मधुर गाणं गायिलं, ज्यामुळे त्या दोघांना आनंद मिळाला; मग कृष्णाने, आनंदमूर्तीने, तिला प्रेमाने मिठी मारली.
यावत्सुखांबुधौ पूर्णा तावदेवाप्यबुध्यत । चित्रध्वजो महाप्रेमविह्वलः स्मरतत्परः
ते दोघं आनंदाच्या सागरात बुडाले असताना, चित्रध्वज प्रेमाने भारावून, कामाच्या विचारात मग्न राहिला आणि त्याला काहीच कळलं नाही.
तमेव परमानंदं मुक्तकंठो रुरोद ह । तदारभ्य रुदन्नेव मुक्त्वा हरिविचारकम्
तो मुक्त कंठाने त्या परमानंदासाठी रडू लागला; त्या दिवसापासून, रडतच त्याने हरीशिवाय दुसरा कोणताही विचार सोडून दिला.
आभाषितोऽपि पित्राद्यैर्नैवावोचद्वचः क्वचित् । मासमात्रं गृहे स्थित्वा निशीथे कृष्णसंश्रयः
वडील आणि इतरांनी बोलावलं तरीही त्याने एकही शब्द बोलला नाही; फक्त एक महिना घरात राहून, मध्यरात्री तो कृष्णाच्या आश्रयाला गेला.
निर्गत्यारण्यमचरत्तपो वै मुनिदुष्करम् । कल्पांते देहमुत्सृज्य तपसैव महामुनिः
तो वनात गेला आणि ऋषींनाही कठीण वाटतील अशी तपश्चर्या करू लागला. कल्पाच्या शेवटी त्या महर्षींनी तपाच्या जोरावर आपले शरीर सोडले.
वीरगुप्ताभिधानस्य गोपस्य दुहिता शुभा । जाता चित्रकलेत्येव यस्याः स्कंधे मनोहरा
वीरगुप्त नावाच्या गवळ्याची पुण्यवती मुलगी जन्माला आली, तिचे नाव चित्रकला होते आणि तिच्या खांद्यावर एक सुंदर अलंकार होता.
विपंची दृश्यते नित्यं सप्तस्वरविभूषिता । उपतिष्ठति वै वामे रत्नभृंगारमद्भुतम्
तिच्याकडे नेहमी सात सूरांनी सजलेली वीणा दिसत असे आणि तिच्या डाव्या बाजूला रत्नांनी मढवलेला एक अद्भुत दागिना होता.
दधाना दक्षिणे हस्ते सा वै रत्नपतद्ग्रहम् । अयमासीत्पुरा सर्वं तापसैरभिवंदितः
तिने उजव्या हातात रत्नजडित कमळ धरले होते. पूर्वी सर्व तपस्वी तिची मोठ्या भक्तीने पूजा करत.
मुनिः पुण्यश्रवा नाम काश्यपः सर्वधर्मवित् । पिता तस्याभवच्छैवः शतरुद्रीयमन्वहम्
तिचे वडील पुण्यश्रवा नावाचे कश्यप गोत्रातील सर्व धर्म जाणणारे ऋषी होते, जे दररोज शतरुद्रीचे पठण करत.
प्रस्तुवन्देवदेवेशं विश्वेशं भक्तवत्सलम् । प्रसन्नो भगवांस्तस्य पार्वत्या सह शंकरः
तो देवांचा देव, विश्वाचा स्वामी, भक्तांवर प्रेम करणारा आहे, असे स्तुती करत असताना, भगवान शंकर पार्वतीसह त्याच्यावर प्रसन्न झाले.
चतुर्दश्यामर्द्धरात्रेः प्रत्यक्षः प्रददौ वरम् । त्वत्पुत्रो भविता कृष्णे भक्तिमान्बाल एव हि
चतुर्दशीच्या मध्यरात्री तो प्रत्यक्ष प्रकट झाला आणि वर दिला — 'कृष्णा, तुझा मुलगा लहानपणापासूनच भक्तिभावाने भरलेला असेल.'
उपनीयाष्टमे वर्षे तस्मै सिद्धमनुस्त्वयम् । उपदिशैकविंशत्या यो मया ते निगद्यते
त्याच्या आठव्या वर्षी उपनयन करून, मी तुला सांगतो तो एकवीस अक्षरी सिद्ध मंत्र त्याला शिकव.
गोपालविद्यानामायं मंत्रो वाक्सिद्धिदायकः । एतत्साधकजिह्वाग्रे लीलाचरितमद्भुतम्
हा गोपालविद्या मंत्र आहे, जो वाणीवर प्रभुत्व देतो; जो साधक या मंत्राचा जप करतो, त्याच्या जिभेच्या टोकावर अद्भुत लीला प्रकट होते.
अनंतमूर्तिरायाति स्वयमेव वरप्रदः । काममाया रमाकंठ सेंद्रा दामोदरोज्ज्वलाः
अनंत रूप असलेला तो स्वतः प्रकट होतो आणि वर देतो; त्याच्यासोबत कामा, माया, रमा, कंठा, इंद्रा आणि तेजस्वी दामोदर असतात.
मध्ये दशाक्षरीं प्रोच्य पुनस्ता एव निर्दिशेत् । दशाक्षरोक्तऋष्यादिध्यानं चास्य ब्रवीम्यहम्
मध्यभागी दहा अक्षरी मंत्र जपावा, पुन्हा त्याचांचा निर्देश करावा; त्या दहा अक्षरी मंत्राशी संबंधित ऋषी आणि ध्यान मी तुला सांगतो.
पूर्णामृतनिधेर्मध्ये द्वीपं ज्योतिर्मयं स्मरेत् । कालिंद्या वेष्टितं तत्र ध्यायेद्वृंदावने वने
अमृताच्या सागराच्या मध्यभागी एक तेजस्वी द्वीप आहे, जो काळिंदीने वेढलेला आहे; तिथे वृंदावनाच्या वनात ध्यान करावे.
सर्वर्तुकुसुमस्रावि द्रुमवल्लीभिरावृतम् । नटन्मत्तशिखिस्वानं गायत्कोकिलषट्पदम्
तेथे सर्व ऋतूंमध्ये फुलांनी नटलेली झाडे व वेलींनी वेढलेले आहे, नाचणाऱ्या मतवाले मोरांचे आवाज, गाणारे कोकीळ आणि गूंजणाऱ्या मधमाशांनी ते भरलेले आहे.
तस्य मध्ये वसत्येकः पारिजाततरुर्महान् । शाखोपशाखाविस्तारैः शतयोजनमुच्छ्रितः
त्याच्या मध्यभागी एक मोठा पारिजात वृक्ष आहे, जो अनेक फांद्या आणि उपफांद्यांनी पसरलेला आणि शंभर योजन उंच आहे.
तले तस्याथ विमले परितो धेनुमंडलम् । तदंतर्मंडलं गोपबालानां वेणुशृंगिणाम्
त्या वृक्षाच्या खाली स्वच्छ जागेत सर्व बाजूंनी गायींचा गोळा आहे; त्या मंडळाच्या आत वेणू आणि शृंगी धरलेले गवळणांचे पोर आहेत.
तदंतरे तु रुचिरं मंडलं व्रज सुभ्रुवाम् । नानोपायनपाणीनां मदविह्वलचेतसाम्
त्या आत सुंदर व्रजवधूंचा एक मंडळ आहे, त्यांच्या हातात विविध भेटवस्तू आहेत आणि त्यांचे मन प्रेमाने भरलेले आहे.
कृतांजलिपुटानां च मंडलं शुक्लवाससाम् । शुक्लाभरणभूषाणां प्रेमविह्वलितात्मनाम्
तेथे शुभ्र वस्त्र परिधान केलेल्या, शुभ्र दागिन्यांनी सजलेल्या, प्रेमाने ओथंबलेल्या आणि हात जोडून उभ्या असलेल्या स्त्रियांचा एक मंडळ आहे.
चिंतयेच्छ्रुतिकन्यानां गृह्णतीनां वचः प्रियम् । रत्नवेद्यां ततो ध्यायेद्दुकूलावरणं हरिम्
श्रुतींच्या कन्या प्रिय शब्द बोलताना ध्यानात घ्याव्यात आणि मग रत्नांच्या आसनावर बसलेल्या, सुंदर वस्त्र परिधान केलेल्या हरिचे ध्यान करावे.
ऊरौ शयानं राधायाः कदलीकांडकोपरि । तद्वक्त्रं चंद्र सुस्मेरं वीक्षमाणं मनोहरम्
राधेच्या मांडीवर, केळीच्या खोडावर विसावलेला तो, तिच्या चंद्रासारख्या, मंद हसणाऱ्या, मन मोहून टाकणाऱ्या चेहऱ्याकडे पाहत होता.
किंचित्कुंचितवामांघ्रिं वेणुयुक्तेन पाणिना । वामेनालिंग्य दयितां दक्षेण चिबुकं स्पृशन्
त्याचा डावा पाय थोडासा वाकलेला, हातात वेणू धरलेली, डाव्या हाताने प्रियेचा आलिंगन घेतला आणि उजव्या हाताने तिच्या हनुवटीला स्पर्श केला.