साभूदिंदीवरश्यामा स्निग्धलावण्यशालिनी । त्रिभंगललिताकार शिखंडी पिच्छभूषणा
ती निळ्या कमळासारखी काळी, कोमल सौंदर्याने उजळलेली, त्रिभंग लयबद्ध आकृती असलेली, आणि डोक्यावर मोरपिसाचा मुकुट घातलेली होती.
कूजयंती मुदा वेणुं कांचनीमधरेऽर्पिताम् । दक्षसव्यगताभ्यां च सुंदरीभ्यां निषेविताम्
तिने आनंदाने सोन्याची बासरी ओठांवर ठेवून वाजवली, आणि तिच्या उजवीकडे व डावीकडे दोन सुंदर सखी उभ्या होत्या.
वर्द्धयंतीं तयोः कामं चुंबनाश्लेषणादिभिः । दृष्ट्वा चित्रध्वजः कृष्णं तादृग्वेषविलासिनम्
चुंबनं, मिठ्या आणि अशा प्रकारांनी त्यांची इच्छा वाढताना पाहून, चित्रध्वजाने कृष्णाला तशाच वेषात आणि रूपात रममाण होताना पाहिलं.
अवनम्य शिरस्तस्मै पुरो लज्जितमानसः । अथोवाच हरिर्दक्षपार्श्वगां प्रेयसीं हसन्
मग लाजून, डोकं खाली घालून, हरिने डाव्या बाजूला उभी असलेल्या आपल्या प्रियेवर हसत हसत बोलायला सुरुवात केली.
सलज्जं परमं चैनं स्वशरीरासनागतम् । निर्मायात्मसमं दिव्यं युवतीरूपमद्भुतम्
लाजतच, त्याने आपल्या शरीरावर बसलेल्या, स्वतःसारख्या दिव्य आणि अद्भुत रूपात असलेल्या त्या युवतीला तिचं खरं रूप दाखवलं.
चिंतयस्व शरीरेण ह्यभेदं मृगलोचने । अथो त्वदंगतेजोभिः स्पृष्टस्त्वद्रूपमाप्स्यति
हिरव्या डोळ्याच्या प्रिये, तू तुझ्या शरीराचं तिच्या शरीराशी एकरूप होणं मनात ठेवलं पाहिजे; मग तुझ्या अंगाचा तेज तिच्या अंगाला स्पर्शेल आणि ती तुझ्यासारखं रूप धारण करेल.
ततः सा पद्मपत्राक्षी गत्वा चित्रध्वजांतिकम् । निजांगकैस्तदंगानामभेदं ध्यायती स्थिता
मग ती कमळासारख्या डोळ्यांची युवती चित्रध्वजाजवळ गेली आणि तिथे उभी राहून, आपल्या अंगाचं त्या रूपाच्या अंगाशी एकरूप होणं ध्यानात धरू लागली.
अथास्यास्त्वंगतेजांसि तदंगं पर्यपूरयन् । स्तनयोर्ज्योतिषा जातौ पीनौ चारुपयोधरौ
मग तिच्या अंगाचं तेज त्या रूपात भरलं; तिच्या छातीच्या प्रकाशातून दोन भरगच्च, सुंदर स्तन प्रकट झाले.
नितंबज्योतिषा जातं श्रोणिबिंबं मनोहरम् । कुंतलज्योतिषा केशपाशोऽभूत्करयोः करौ
तिच्या कंबरेच्या प्रकाशातून मोहक, गोल नितंब तयार झाले; केसांच्या तेजातून सुंदर केसांचा गुच्छ, आणि हातांच्या तेजातून दोन सुंदर हात प्रकट झाले.
सर्वमेवं सुसंपन्नं भूषावासः स्रगादिकम् । कलासु कुशला जाता सौरभेनांतरात्मनि
अशा प्रकारे, सर्व अंग, दागिने, वस्त्र, हार इत्यादी सर्व काही सुंदरपणे साकारले गेले; ती कलांमध्ये कुशल झाली आणि तिच्या अंतरात्म्यात सुगंध दरवळू लागला.
दीपाद्दीपमिवालोक्य सुभगां भुवि कन्यकाम् । चित्रध्वजां त्रपाभंगि स्मितशोभां मनोहराम्
पृथ्वीवर त्या भाग्यवान कन्येला, जणू एक दिवा दुसऱ्या दिव्याप्रमाणे उजळलेली पाहून, चित्रध्वजाने तिच्या लाजेचा अडसर गेला आणि तिच्या मोहक हास्याची छटा पाहिली.
प्रेम्णा गृहीत्वा करयोः सा तामपहरन्मुदा । गोविंदवामपार्श्वस्थां प्रेयसीं परिरभ्य च
प्रेमाने, आनंदाने त्याने तिचा हात धरला आणि तिला सोबत नेलं; आणि गोविंदाच्या डाव्या बाजूला उभ्या असलेल्या आपल्या प्रियेचा आलिंगन केला.
उवाच तव दासीयं नाम चास्याश्चकार य । सेवां चास्यै वद प्रीत्या यथाभिरुचितां प्रियाम्
त्याने सांगितलं, 'ही तुझी दासी आहे,' आणि तिला ते नाव दिलं; 'तुला जशी सेवा आवडेल ती प्रेमाने तिला सांग.'
अथ चित्रकलेत्येतन्नाम चात्ममतेन सा । चकार चाह सेवार्थं धृत्वा चापि विपंचिकाम्
मग तिने स्वतःच्या इच्छेने चित्रकला हे नाव घेतलं आणि सेवेसाठी वीणा हातात घेतली.
सदा त्वं निकटे तिष्ठ गायस्व विविधैः स्वरैः । गुणात्मन्प्राणनाथस्य तवायं विहितो विधिः
तू नेहमी जवळच राहा, विविध सुरांत गाणं गा; हा तुझ्या जीवननाथासाठी तुला दिलेला धर्म आहे, गुणवान प्रिये.
अथ चित्रकला त्वाज्ञां गृहीत्वानम्य माधवम् । तत्प्रेयस्याश्च चरणं गृहीत्वा पादयो रजः
मग चित्रकलेने तुझी आज्ञा ऐकून माधवाला वंदन केलं आणि त्याच्या प्रियेच्या पायांवर डोकं ठेवून पायांची धूळ घेतली.
जगौ सुमधुरं गीतं तयोरानंदकारणम् । अथ प्रीत्योपगूढा सा कृष्णेनानंदमूर्तिना
तिने अतिशय मधुर गाणं गायिलं, ज्यामुळे त्या दोघांना आनंद मिळाला; मग कृष्णाने, आनंदमूर्तीने, तिला प्रेमाने मिठी मारली.
यावत्सुखांबुधौ पूर्णा तावदेवाप्यबुध्यत । चित्रध्वजो महाप्रेमविह्वलः स्मरतत्परः
ते दोघं आनंदाच्या सागरात बुडाले असताना, चित्रध्वज प्रेमाने भारावून, कामाच्या विचारात मग्न राहिला आणि त्याला काहीच कळलं नाही.
तमेव परमानंदं मुक्तकंठो रुरोद ह । तदारभ्य रुदन्नेव मुक्त्वा हरिविचारकम्
तो मुक्त कंठाने त्या परमानंदासाठी रडू लागला; त्या दिवसापासून, रडतच त्याने हरीशिवाय दुसरा कोणताही विचार सोडून दिला.
आभाषितोऽपि पित्राद्यैर्नैवावोचद्वचः क्वचित् । मासमात्रं गृहे स्थित्वा निशीथे कृष्णसंश्रयः
वडील आणि इतरांनी बोलावलं तरीही त्याने एकही शब्द बोलला नाही; फक्त एक महिना घरात राहून, मध्यरात्री तो कृष्णाच्या आश्रयाला गेला.
निर्गत्यारण्यमचरत्तपो वै मुनिदुष्करम् । कल्पांते देहमुत्सृज्य तपसैव महामुनिः
तो वनात गेला आणि ऋषींनाही कठीण वाटतील अशी तपश्चर्या करू लागला. कल्पाच्या शेवटी त्या महर्षींनी तपाच्या जोरावर आपले शरीर सोडले.
वीरगुप्ताभिधानस्य गोपस्य दुहिता शुभा । जाता चित्रकलेत्येव यस्याः स्कंधे मनोहरा
वीरगुप्त नावाच्या गवळ्याची पुण्यवती मुलगी जन्माला आली, तिचे नाव चित्रकला होते आणि तिच्या खांद्यावर एक सुंदर अलंकार होता.
विपंची दृश्यते नित्यं सप्तस्वरविभूषिता । उपतिष्ठति वै वामे रत्नभृंगारमद्भुतम्
तिच्याकडे नेहमी सात सूरांनी सजलेली वीणा दिसत असे आणि तिच्या डाव्या बाजूला रत्नांनी मढवलेला एक अद्भुत दागिना होता.
दधाना दक्षिणे हस्ते सा वै रत्नपतद्ग्रहम् । अयमासीत्पुरा सर्वं तापसैरभिवंदितः
तिने उजव्या हातात रत्नजडित कमळ धरले होते. पूर्वी सर्व तपस्वी तिची मोठ्या भक्तीने पूजा करत.
मुनिः पुण्यश्रवा नाम काश्यपः सर्वधर्मवित् । पिता तस्याभवच्छैवः शतरुद्रीयमन्वहम्
तिचे वडील पुण्यश्रवा नावाचे कश्यप गोत्रातील सर्व धर्म जाणणारे ऋषी होते, जे दररोज शतरुद्रीचे पठण करत.
प्रस्तुवन्देवदेवेशं विश्वेशं भक्तवत्सलम् । प्रसन्नो भगवांस्तस्य पार्वत्या सह शंकरः
तो देवांचा देव, विश्वाचा स्वामी, भक्तांवर प्रेम करणारा आहे, असे स्तुती करत असताना, भगवान शंकर पार्वतीसह त्याच्यावर प्रसन्न झाले.
चतुर्दश्यामर्द्धरात्रेः प्रत्यक्षः प्रददौ वरम् । त्वत्पुत्रो भविता कृष्णे भक्तिमान्बाल एव हि
चतुर्दशीच्या मध्यरात्री तो प्रत्यक्ष प्रकट झाला आणि वर दिला — 'कृष्णा, तुझा मुलगा लहानपणापासूनच भक्तिभावाने भरलेला असेल.'
उपनीयाष्टमे वर्षे तस्मै सिद्धमनुस्त्वयम् । उपदिशैकविंशत्या यो मया ते निगद्यते
त्याच्या आठव्या वर्षी उपनयन करून, मी तुला सांगतो तो एकवीस अक्षरी सिद्ध मंत्र त्याला शिकव.
गोपालविद्यानामायं मंत्रो वाक्सिद्धिदायकः । एतत्साधकजिह्वाग्रे लीलाचरितमद्भुतम्
हा गोपालविद्या मंत्र आहे, जो वाणीवर प्रभुत्व देतो; जो साधक या मंत्राचा जप करतो, त्याच्या जिभेच्या टोकावर अद्भुत लीला प्रकट होते.
अनंतमूर्तिरायाति स्वयमेव वरप्रदः । काममाया रमाकंठ सेंद्रा दामोदरोज्ज्वलाः
अनंत रूप असलेला तो स्वतः प्रकट होतो आणि वर देतो; त्याच्यासोबत कामा, माया, रमा, कंठा, इंद्रा आणि तेजस्वी दामोदर असतात.