तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या मुनिरत्यंतविस्मितः । पतित्वा चरणे तस्याः कृष्णोपासाविधिं शुभम्
तीचे शब्द ऐकून तो ऋषी फारच आश्चर्यचकित झाला. तिने सांगितलेली कृष्णाची पूजा कशी करावी हे जाणून घेण्यासाठी तो तिच्या पायांवर वाकला.
पप्रच्छ परमप्रीतस्त्यक्त्वाध्यात्मविरोचनम् । तयोक्तं मंत्रमाज्ञाय जगाम मानसं सरः
मनापासून आनंदित होऊन, सर्व आध्यात्मिक साधना बाजूला ठेवून, त्याने तिला त्या मंत्राबद्दल विचारले. तिने तो मंत्र शिकवल्यावर तो मानस सरोवराकडे गेला.
ततोऽतिदुश्चरं चक्रे तपो विस्मयकारकम् । एकपादस्थितः सूर्यं निर्निमेषं विलोकयन्
त्याने मग फार कठीण आणि आश्चर्यकारक तप सुरू केले—एक पायावर उभा राहून, डोळ्यांत पापणी न लावता सूर्याकडे पाहत.
मंत्रं जजाप परमं पंचविंशतिवर्णकम् । दध्यौ परमभावेन कृष्णमानंदरूपिणम्
त्याने पंचवीस अक्षरी श्रेष्ठ मंत्र जपला आणि अत्यंत भक्तीभावाने आनंदमूर्ती कृष्णाचे ध्यान केले.
चरंतं व्रजवीथीषु विचित्रगतिलीलया । ललितैः पादविन्यासैः क्वणयंतं च नूपुरम्
त्याला कृष्ण व्रजाच्या रस्त्यांवर रंगीबेरंगी, खेळकर पावलांनी चालताना आणि नुपुरांच्या मंजुळ आवाजात पावले टाकताना दिसला.
चित्रकंदर्पचेष्टाभिः सस्मितापांगवीक्षितैः । संमोहनाख्यया वंश्या पंचमारुणचित्रया
चित्रविचित्र हावभावांनी, मंद हास्य आणि कटाक्षांनी, 'सम्मोहन' नावाच्या पाच लालसर रंगांनी सजलेल्या बासरीने सर्वांना मोहून टाकताना तो दिसला.
बिंबौष्ठपुटचुंबिन्या कलालापैर्मनोज्ञया । हरंतं व्रजरामाणां मनांसि च वपूंषि च
बिंब फळासारख्या ओठांनी बासरीच्या तोंडाला स्पर्श करून, मधुर सूर काढत, कृष्ण व्रजातील गोपिकांची मनं आणि देह दोन्ही मोहून टाकत होता.
श्लथन्नीवीभिरागत्य सहसालिंगितांगकम् । दिव्यमाल्यांबरधरं दिव्यगंधानुलेपनम्
सैल पडलेल्या कमरेच्या मेख्यांनी सजलेल्या स्त्रियांमध्ये, अचानक त्याला मिठी मारणाऱ्या, दिव्य हार व वस्त्रे घातलेल्या आणि दिव्य सुगंध लावलेल्या कृष्णाचा वेढा पडला.
श्यामलांगप्रभापूर्णैर्मोहयंतं जगत्त्रयम् । स एवं बहुदेवेन समुपास्य जगत्पतिम्
श्यामवर्ण, तेजस्वी अंगांनी, तीनही लोकांना मोहून टाकणाऱ्या त्या जगन्नाथाचे त्याने दीर्घ काळ अत्यंत भक्तीने पूजन केले.
नवकल्पांतरे जाता गोकुले दिव्यरूपिणी । कन्या प्रचंडनाम्नस्तु गोपस्याति यशस्विनः
नव्या कल्पात, गोकुळात 'प्रचंड' नावाच्या प्रसिद्ध गवळ्याच्या घरी एक दिव्य रूपाची कन्या जन्माला आली.
चित्रगंधेति विख्याता कुमारी च शुभानना । निजांगगंधैर्विविधैर्मोदयंती दिशो दश
ती 'चित्रगंधा' या नावाने प्रसिद्ध झाली. तिच्या अंगातील वेगवेगळ्या सुगंधांनी दहा दिशांना आनंद मिळू लागला.
तामेनां पश्य कल्याणीं वृंदशो मधुपायिनीम् । अंगेषु स्वपतिं कृत्वा रसावेशसमाकुलाम्
हीच शुभ्र व्रिंदा, मध प्यायची आवड असलेली, प्रेमरसात मग्न आणि प्रियतमाला आपल्या अंगावर वसवलेली, पाहा.
अस्याः स्तनपरिष्वंगे हारैः सर्वैर्विहन्यते । वक्षःस्थलात्प्रच्यवद्भिश्चित्रगंधादिसौरभैः
तिच्या आलिंगनात, सर्व हार कृष्णाच्या छातीवर आपटतात आणि चित्रगंधा व इतरांच्या सुगंधांनी त्याचे वक्षस्थळ दरवळते.
अपरे मुनिवर्यास्तु सततं पूतमानसाः । वायुभक्षास्तपस्तेपुर्जपंतः परमं मनुम्
इतर श्रेष्ठ ऋषी, नेहमी पवित्र मनाचे, वायूवर निर्वाह करत, परमोच्च मंत्राचा जप करत तपश्चर्या करत होते.
स्मरः कृष्णाय कामार्ति कलादिवृत्तिशालिने । आग्नेयीसहितं कृत्वा मंत्रं पंचदशाक्षरम्
कृष्णप्रेमाने प्रेरित होऊन, मदनाने अग्नीपत्नीला सोबत घेऊन, सर्व कलांनी युक्त असा पंधरा अक्षरी मंत्र स्थापन केला.
दध्युर्मुनिवराः कष्णमूर्तिं दिव्यविभूषणाम् । दिव्यचित्रदुकूलेन पूर्णपीनकटिस्थलाम्
महर्षींनी दिव्य अलंकारांनी सजलेल्या, सुंदर रेशमी वस्त्र घातलेल्या, भरदार कंबरेच्या कृष्णमूर्तीचे ध्यान केले.
मयूरपिच्छकैः कॢप्तचूडामुज्ज्वलकुंडलाम् । सव्यजंघांत आदाय दक्षिणं चरणांबुजम्
मोरपिसांचा मुकुट, तेजस्वी कुंडले, डाव्या पायाला वाकवलेले आणि उजवे कमळासारखे पाऊल पुढे केलेले कृष्ण त्यांना दिसला.
भ्रमंतीं संपुटीकृत्य चारुहस्तांबुजद्वयम् । कक्षदेशविनिक्षिप्तवेणुं परिचलत्पुटीम्
तो दोन्ही सुंदर कमळहस्त जोडून, काखेला बासरी ठेवून, बोटांनी खेळ करत इथे-तिथे फिरताना दिसला.
आनंदयंतीं गोपीनां नयनानि मनांसि च । परमाश्चर्यरूपेण प्रविष्टां रंगमंडपे
ती अद्भुत रूपात रंगमंडपात प्रवेशली, आणि तिच्या आगमनाने गोपींच्या डोळ्यांना व मनांना अपार आनंद मिळाला.
प्रसूनवर्षर्गोपीभिः पूर्यमाणां च सर्वतः । अथ कल्पांतरे देहं त्यक्त्वा जाता इहाधुना
सर्व बाजूंनी गोपींनी फुलांची उधळण करत तिला भरून टाकले, आणि एका पूर्वीच्या युगात देह सोडून ती आता इथे जन्माला आली आहे.
यासां कर्णेषु दृश्यंते ताटंका रश्मिदीपिताः । रत्नमाल्यानि कंठेषु रत्नपुष्पाणि वेणिषु
ज्यांच्या कानात तेजस्वी झुमके झळकत आहेत, गळ्यात रत्नांची माळा आहे, आणि वेणीत रत्नांची फुले शोभत आहेत.
मुनिः शुचिश्रवा नाम सुवर्णो नाम चापरः । कुशध्वजस्य ब्रह्मर्षेः पुत्रौ तौ वेदपारगौ
शुचिश्रवा नावाचा एक ऋषी आणि सुवर्ण नावाचा दुसरा, हे दोघेही कुशध्वज या ब्रह्मर्षीचे पुत्र होते आणि वेदांमध्ये पारंगत होते.
ऊर्ध्वपादौ तपो घोरं तेपतुस्त्र्यक्षरं मनुम् । ह्रीं हंस इति कृत्वैव जपंतौ यतमानसौ
त्यांनी पाय वर करून कठोर तप केला, 'ह्रीं हंस' हा त्र्यक्षरी मंत्र मन लावून जपला.
ध्यायंतौ गोकुले कृष्णं बालकं दशवार्षिकम् । कंदर्पसमरूपेण तारुण्यललितेन च
ते गोळ्यात श्रीकृष्णाचे दहा वर्षांचे बालरूप, मदनासारखे सुंदर आणि तारुण्याने भरलेले, मनात ध्यान करत होते.
पश्यंतीर्व्रजबिंबोष्ठीर्मोहयंतमनारतम् । तौ कल्पांते तनूं त्यक्त्वा लब्धवंतौ जनिं व्रजे
व्रजमधील स्त्रियांच्या तांबड्या ओठांकडे पाहत, त्यांच्या मनाला नेहमी मोहात टाकणारा, त्या दोघांनी युगाच्या शेवटी देह सोडून व्रजमध्ये जन्म मिळवला.
सुवीरनाम गोपस्य सुते परमशोभने । ययोर्हस्ते प्रदृश्येते सारिके शुभराविणी
सुवीर नावाच्या गोपाच्या सुंदर कन्या म्हणून, ज्यांच्या हातात शुभ पोपट आणि तेजस्वी राविणी दिसतात.
जटिलो जंघपूतश्च घृताशी कर्बुरेव च । चत्वारो मुनयो धन्या इहामुत्र च निःस्पृहाः
जटिला, जंघपूत, घृताशी आणि कर्बुर — हे चार धन्य ऋषी, या आणि त्या दोन्ही लोकांत शुद्ध आणि सर्व इच्छांपासून मुक्त होते.
केवलेनैकभावेन प्रपन्ना बल्लवीपतिम् । तेपुस्ते सलिले मग्ना जपंतो मनुमेव च
एकचित्त भक्तीने त्यांनी गोपींच्या नाथाला शरण जाऊन, पाण्यात बुडून मंत्राचा जप केला.
रमात्रयेण पुटितं स्मराद्यं तदशाक्षरम् । दध्युश्च गाढभावेन बल्लवीभिर्वने वने
त्यांनी प्रत्येक वनात गोपींसोबत गाढ भक्तीने ध्यान केले, आणि प्रेमाचा आरंभ करणारा, तीन रामांनी युक्त असा अविनाशी मंत्र जपला.
भ्रमंतं नृत्यगीताद्यैर्मानयंतं मनोहरम् । चंदनालिप्तसर्वांगं जपापुष्पावतंसकम्
तो नाच-गाण्याने सत्कार होत असताना, सर्वांना मोहून टाकणारा, संपूर्ण अंगाला चंदन लावलेला, जपाफुलांनी सजलेला फिरत होता.