दध्यौ च श्यामलं कृष्णं रासोन्मत्तं वरोत्सुकम् । पीतपट्टधरं वेणुं करेणाधरमर्पितम्
तो काळ्या वर्णाचा, रसानं भरलेला, वरासाठी आतुर असलेला, पिवळ्या वस्त्रातला, हातात वेणू ओठांजवळ धरलेला कृष्ण ध्यानात धरत असे.
नवयौवनसंपन्नं कर्षंतं पाणिना प्रियाम् । एवं ध्यानपरः कल्पशतांते देहमुत्सृजन्
नवयौवनाने युक्त, हाताने प्रियेला जवळ ओढणारा, अशा ध्यानात मग्न राहून, शंभर कल्पांच्या शेवटी त्याने आपले शरीर सोडले.
सुनंद नाम गोपस्य कन्याभूत्स महामुनिः । सुनंदेति समाख्याता या वीणां बिभ्रती करे
तो महर्षी पुढे सुनंद नावाच्या गवळ्याची कन्या म्हणून जन्माला आला. तिचे नाव सुनंदा होते आणि ती हातात वीणा धरत असे.
मुनिरन्यः सत्यतपा इति ख्यातो महाव्रतः । सशुष्कपत्रं भुंक्ते यः प्रजजाप परं मनुम्
सत्यतप नावाने प्रसिद्ध असलेला, मोठ्या व्रताचा दुसरा एक ऋषी होता. तो फक्त वाळलेली पाने खात असे आणि परम मंत्राचा जप करत असे.
रत्यंतं कामबीजेन पुटितं च दशाक्षरम् । स प्रदध्यौ मुनिवरश्चित्रवेषधरं हरिम्
कामबीजाने युक्त, दहा अक्षरी मंत्राचा जप करीत, तो श्रेष्ठ ऋषी विविध वेशातील हरिचे ध्यान करीत असे.
धृत्वा रमाया दोर्वल्लीद्वितयं कंकणोज्ज्वलम् । नृत्यंतमुन्मदंतं च संश्लिष्यं तं मुहुर्मुहुः
रामेच्या दोन्ही हातात झळाळणाऱ्या कंकणांनी सुशोभित, नाचणारा, आनंदाने वेडावलेला, तिला पुन्हा पुन्हा मिठीत घेणारा.
हसंतमुच्चैरानंदतरंगं जठरांबरे । दधतं वेणुमाजानु वैजयंत्या विराजितम्
मोठ्याने हसणारा, पोटात आनंदाच्या लाटा असणारा, गुडघ्यापर्यंत वेणू धरलेला, वैजययंती माळ घातलेला तेजस्वी असा.
स्वेदांभः कणसंसिक्त ललाटवलिताननम् । त्यक्त्वा त्यक्त्वा स वै देहं तपसा च महामुनिः
त्याच्या कपाळावर घामाच्या थेंबांनी सुशोभित चेहरा, त्या महर्षीने तपाने पुन्हा पुन्हा आपले शरीर सोडले.
दशकल्पांतरे जातो ह्ययं नंदवनादिह । सुभद्र नाम्नो गोपस्य कन्या भद्रेति विश्रुता
दहा कल्पांनंतर तो येथे नंदवनात सुभद्र नावाच्या गवळ्याची कन्या म्हणून जन्माला आला, जिला भद्रा म्हणून ओळखले जाते.
यस्याः पृष्ठतले दिव्यं व्यजनं परिदृश्यते । हरिधामाभिधानस्तु कश्चिदासीन्महामुनिः
जिच्या पाठीवर दिव्य असा पंखा दिसतो, अशी एक महर्षी हरिधामा नावाने ओळखली जात असे.
सोऽप्यतप्यत्तपः कृच्छ्रं नित्यं पत्रैकभोजनम् । आशुसिद्धिकरं मंत्रं विंशत्यर्णं प्रजप्तवान्
त्यानेही कठोर तप केले, नेहमी फक्त पाने खाल्ली, आणि वीस दिवस जप केल्याने लवकर सिद्धी देणारा मंत्र जपला.
अनंतरं कामबीजादध्यारूढं तदेव तु । माया तत्पुरतो व्योम हंसासृग्द्युतिचंद्रकम्
त्यानंतर लगेचच, कामबीजाने युक्त असा तोच मंत्र जपल्यावर, त्याच्या समोर आकाशात माया, हंस, रक्त, तेज आणि चंद्र प्रकट झाले.
ततो दशाक्षरं पश्चान्नमोयुक्तं स्मरादिकम् । दध्यौ वृंदावने रम्ये माधवीमंडपे प्रभुम्
त्यांनंतर, अन्नमय तत्त्व असलेल्या, स्मरणाने सुरू होणाऱ्या दहा अक्षरी मंत्राचा, सुंदर वृंदावनात, माधवी मंडपात, प्रभूवर ध्यान केला.
उत्तानशायिनं चारुपल्लवास्तरणोपरि । कयाचिदतिकामार्त्त बल्लव्या रक्तनेत्रया
त्याने पाहिले की प्रभू गोड, कोवळ्या पानांच्या पलंगावर पाठ टेकून झोपले आहेत, आणि त्यांच्याजवळ एक गवळी मुलगी अतिशय प्रेमाने, लाल झालेल्या डोळ्यांनी त्यांच्याकडे पाहत आहे.
वक्षोजयुगमाच्छाद्य विपुलोरः स्थलं मुहुः । संचुंब्यमानगंडांतं तृप्यमानरदच्छदम्
ती आपल्या उरोजांनी त्यांचे रुंद छाती झाकते, आणि पुन्हा पुन्हा त्यांचे गाल आणि ओठ चुंबते, त्यांच्या तेजस्वी तोंडाचा स्वाद घेत तृप्त होते.
कलयंतं प्रियां दोर्भ्यां सहासं समुदाद्भुतम् । स मुनिश्च बहून्देहां स्त्यक्त्वा कल्पत्रयांतरे
ती प्रिये प्रभूंच्या बाहुपाशात हास्य करत होती, दोघेही आनंदाने हसत होते; आणि तो ऋषी, तीन कल्पांमध्ये अनेक देह सोडून,
सारंगनाम्नो गोपस्य कन्याभूच्छुभलक्षणा । रंगवेणीति विख्याता निपुणा चित्रकर्मणि
दुसऱ्या जन्मी सारंग नावाच्या गवळ्याची शुभ लक्षणांची कन्या झाला, रंगवेणी म्हणून प्रसिद्ध, चित्रकलेत कुशल.
यस्या दंतेषु दृश्यंते चित्रिताः शोणबिंदवः । ब्रह्मवादी मुनिः कश्चिज्जाबालिरिति विश्रुतः
जिच्या दातांवर रंगवलेले लाल ठिपके दिसत, आणि तेथे एक ब्रह्मज्ञानी ऋषी होता, ज्याचे नाव जबालि होते.
सतपः सुरतो योगी विचरन्पृथिवीमिमाम् । स एकस्मिन्महारण्ये योजनायुतविस्तृते
तो कठोर तप करणारा, इंद्रियांवर संयम असलेला, योगी, या पृथ्वीवर फिरत होता; एकदा, दहा हजार योजन विस्तारलेल्या मोठ्या अरण्यात,
यदृच्छयागतोऽपश्यदेकां वापीं सुशोभनाम् । सर्वतः स्फाटिकाबंधतटां स्वादुजलान्विताम्
त्याला योगायोगाने एक सुंदर तळे दिसले, जिच्या काठावर सर्वत्र स्फटिकाचे बांधकाम होते आणि गोड पाणी भरलेले होते.
विकासिकमलामोदवायुना परिशीलिताम् । तस्याः पश्चिमदिग्भागे मूले वटमहीरुहः
फुललेल्या कमळाच्या सुवासिक वाऱ्याने ते तळे दरवळत होते; त्याच्या पश्चिम बाजूला, मुळाशी एक मोठे वडाचे झाड होते.
अपश्यत्तापसीं कांचित्कुर्वंतीं दारुणं तपः । तारुण्यवयसायुक्तां रूपेणाति मनोहराम्
तेथे त्याने एक तपस्विनी पाहिली, जी कठोर तप करत होती, तारुण्याने युक्त आणि रूपाने अत्यंत मनोहारी होती.
चंद्रांशुं सदृशाभासां सर्वावयवशोभनाम् । कृत्वा कटितटे वामपाणिं दक्षिणतस्तदा
ती चंद्रकिरणांसारखी तेजस्वी भासत होती, तिचे सर्व अवयव सुंदर होते; तिने डाव्या हाताने कंबरेला आणि उजवा हात बाजूला ठेवला होता.
ज्ञानमुद्रां च बिभ्राणामनिमेषविलोचनाम् । त्यक्ताहारविहारां च सुनिश्चलतयास्थिताम्
ती ज्ञानमुद्रा धारण करत होती, तिचे डोळे न हलणारे, तिने अन्न आणि सुखाचा त्याग केला होता आणि ती पूर्णपणे स्थिर उभी होती.
जिज्ञासुस्तां मुनिवरस्तस्थौ तत्र शतं समाः । तदंते तां समुत्थाप्य चलितां विनयान्मुनिः
तिचे रहस्य जाणून घेण्याच्या इच्छेने तो श्रेष्ठ ऋषी तिथे शंभर वर्षे उभा राहिला; त्या काळानंतर, ती हलली तेव्हा ऋषीने आदराने तिला उचलले.
अपृच्छत्का त्वमाश्चर्यरूपे किं वा चरिष्यसि । यदि योग्यं भवेत्तर्हि कृपया वक्तुमर्हसि
त्याने विचारले, 'अगं आश्चर्यकारक रूप असलेली, तू कोण आहेस? इथे काय करत आहेस? योग्य वाटले तर कृपया मला सांग.'
अथाब्रवीच्छनैर्बाला तपसातीव कर्शिता । ब्रह्मविद्याहमतुला योगींद्रैर्या विमृग्यते
मग ती मुलगी, कठोर तपामुळे कृश झालेली, हळू आवाजात म्हणाली, 'मी अतुलनीय ब्रह्मविद्या आहे, योगींद्र ज्यांचा शोध घेतात.'
साहं हरिपदाम्भोजकाम्यया सुचिरं तपः । चराम्यस्मिन्वने घोरे ध्यायंती पुरुषोत्तमम्
मी हरिच्या चरणकमळांची इच्छा बाळगून, या भयंकर वनात खूप काळ तप करत आहे, आणि पुरुषोत्तमाचे ध्यान करते आहे.
ब्रह्मानंदेन पूर्णाहं तेनानंदेन तृप्तधीः । तथापि शून्यमात्मानं मन्ये कृष्णरतिं विना
मी ब्रह्मानंदाने पूर्ण आहे, त्या आनंदाने माझे मन तृप्त आहे; तरीही, कृष्णप्रेमाशिवाय मी स्वतःला रिकामीच समजते.
इदानीमतिनिर्विण्णा देहस्यास्य विसर्ज्जनम् । कर्त्तुमिच्छामि पुण्यायां वापिकायामिहैव तु
आता मी पूर्णपणे निराश झाले आहे, आणि या पुण्यवान तळ्यातच हे शरीर सोडण्याची इच्छा करते.