प्रद्युम्नं च रती देवं तत्रोपरिसुखस्थितम् । जगन्मोहनसौंदर्य्यसारश्रेणीरसात्मकम्
तेथे प्रद्युम्न, कामदेव, अत्यंत आनंदात बसलेला आहे; तो जगाला मोहून टाकणाऱ्या सौंदर्याचा सार आहे.
असितांभोजपुंजाभमरविंददलेक्षणम् । दिव्यालंकारभूषाभिर्दिव्यगंधानुलेपनम्
तो काळ्या कमळांच्या झुंडीप्रमाणे दिसणारा, कमळाच्या पाकळीसारखे डोळे असलेला, दिव्य अलंकारांनी सजलेला आणि स्वर्गीय सुगंधी उटण्याने अंगाला लेप लावलेला आहे.
जगन्मुग्धीकृताशेष सौंदर्याश्चर्यविग्रहम् । पूर्वोद्याने महारण्ये सुरद्रुम समाश्रये
त्याचे अद्भुत रूप, जगाला मोहून टाकणारे आणि सौंदर्याने आश्चर्यचकित करणारे आहे; पूर्वेकडील बगिच्यात, महान अरण्यात, देववृक्षांच्या छायेत तो आहे.
तत्राधस्तु स्वर्णपीठे हेममंडपमंडिते । तस्य मध्ये स्थिरे राजद्दिव्यसिंहासनोज्ज्वले
तेथे खाली सोन्याच्या आसनावर, सोन्याच्या मंडपाने सजवलेले; त्याच्या मध्यभागी स्थिर, तेजस्वी, दिव्य सिंहासन आहे.
दिव्योषयासमं श्रीमदनिरुद्धं जगत्पतिम् । सांद्रानंदघनश्यामं सुस्निग्धं नीलकुंतलम्
दिव्य स्त्रीच्या सोबतीने, तेजस्वी अनिरुद्ध, जगाचा स्वामी, घनदाट आनंदमय, पावसाळी मेघासारखा काळा, सुंदर निळ्या केसांचा आहे.
सुभ्रून्नतलताभंगीं सुकपोलं सुनासिकम् । सुग्रीवं सुंदरं वक्षो मनोहर मनोहरम्
त्याच्या भुवया कोवळ्या वेलीसारख्या वाकलेल्या, गाल सुंदर, नाक देखणे, गळा सुडौल, आणि छाती मोहक आणि आकर्षक आहे.
किरीटिनं कुंडलिनं कंठभूषाविभूषितम् । मंजुमंजीरमाधुर्यादतिसौंदर्य विग्रहम्
त्याच्या डोक्यावर सुंदर मुकुट आहे, कानात कुंडले आहेत, गळ्यात झळाळणारे अलंकार आहेत. त्याच्या पायातील मंजिरांचा गोड आवाज त्याच्या अनुपम सौंदर्याला अजून खुलवतो.
प्रियभृत्यगणाराध्यं यत्र संगीतकप्रियम् । पूर्णब्रह्मसदानंदं शुद्धसत्वस्वरूपकम्
प्रिय सेवकांच्या समूहाने ज्याची पूजा केली जाते, ज्याला गाण्याचा आणि संगीताचा अत्यंत आनंद आहे, जो पूर्ण ब्रह्म आणि शाश्वत आनंदाचा मूळ स्वरूप आहे, त्याचे अस्तित्व पूर्णपणे शुद्ध आहे.
तस्योर्द्ध्वे चांतरिक्षे च विष्णुं सर्वेश्वरेश्वरम् । अनादिमादिचिद्रूपं चिदानंदं परं विभुम्
त्याच्या वरच्या आकाशात सर्व देवांचा देव, अनादि आणि अनंत चैतन्यस्वरूप, परमानंदमय, सर्वव्यापी विष्णू विराजमान आहे.
त्रिगुणातीतमव्यक्तं नित्यमक्षयमव्ययम् । समेघपुंजमाधुर्यसौंदर्यश्यामविग्रहम्
तो त्रिगुणांपासून पार गेलेला, अव्यक्त, शाश्वत, अक्षय आणि अपरिवर्तनीय आहे. त्याचे रूप पावसाच्या काळ्या मेघासारखे सुंदर आणि मोहक आहे.
नीलकुंचितसुस्निग्ध केशपाशातिसुंदरम् । अरविंददलस्निग्ध सुदीर्घचारुलोचनम्
त्याचे केस गडद निळे, कुरळे आणि चमकदार आहेत, अत्यंत सुंदर आहेत. त्याच्या डोळ्यांची लांबी, आकर्षकता आणि कमलाच्या पाकळीसारखी ओल त्यांना विशेष देखणे बनवते.
किरीटकुंडलोद्गंड शुद्धसत्वात्मभिर्वृतम् । आत्मारामैश्च चिद्रूपैस्तन्मूर्तिध्यानतत्परैः
त्याच्या सभोवताली मुकुट, कुंडले आणि भरदार गालांनी शोभणारे शुद्ध अंतःकरणाचे जीव आहेत, तसेच जे त्याच्या चैतन्यमय मूर्तीचे ध्यान करण्यात तल्लीन आहेत, असे भक्तही आहेत.
हृदयारूढ तद्ध्य्नौर्नासाग्रन्यस्तलोचनैः । क्रियतेऽहैतुकीभक्तिः कायहृद्वृत्तिभाषितैः
ज्यांचे डोळे नाकाच्या टोकावर स्थिर आहेत आणि हृदय त्याच्या ध्यानात मग्न आहे, असे भक्त आपल्या शरीर, मन आणि वाणीने कारणरहित भक्ती अर्पण करतात.
तत्सव्ये यक्षगंधर्वसिद्धविद्याधरादिभिः । सुकांतैरप्सरःसंघैर्नृत्यसंगीततत्परैः
त्याच्या डाव्या बाजूला यक्ष, गंधर्व, सिद्ध, विद्याधर आणि इतर, तसेच सुंदर अप्सरांचा समूह, हे सर्व नृत्य आणि गाण्यात तल्लीन आहेत.
तदंगभजनं कामं वांछद्भिः कृष्णलालसैः । तदग्रे वैष्णवैः सर्वैश्चांतरिक्षे सुखासने
त्याच्या अंगांची उपासना करण्याची इच्छा असणारे, कृष्णाची आसक्ती बाळगणारे, तसेच सर्व वैष्णव, हे आकाशात त्याच्या समोर सुखासनात बसलेले आहेत.
प्रह्लादनारदाद्यैश्च कुमारशुकवैष्णवैः । जनकाद्यैर्लसद्भावैर्हृद्बाह्य स्फूर्तितत्परैः
प्रह्लाद, नारद, कुमार, शुक, जनक आणि इतर वैष्णव, हे सर्व भक्तिभावाने उजळलेले, अंतःकरण आणि बाह्य स्फूर्तीमध्ये तल्लीन आहेत.
पुलकाकुलसर्वांगैः स्फुरत्प्रेमसमाकुलैः । रहस्यामृतसंसिक्तैरर्द्धयुग्माक्षरो मनुः
त्यांच्या संपूर्ण अंगावर रोमांच उभे राहतात, प्रकट प्रेमाने ते भरून गेलेले असतात, गुप्त अमृतात न्हाल्यासारखे, आणि ते अर्धाक्षरी मंत्राचा जप करतात.
मंत्रचूडामणिः प्रोक्तः सर्वमंत्रैककारणम् । सर्वदेवस्य मंत्राणां कैशोरं मंत्रहेतुकम्
हा मंत्र सर्व मंत्रांचा शिरोमणी आहे, सर्व मंत्रांचा एकमेव कारण आहे, आणि सर्व देवांच्या मंत्रांचा तरुण भाव आहे.
सर्वकैशोरमंत्राणां हेतुश्चूडामणिर्मनुः । जपं कुर्वंति मनसा पूर्णप्रेमसुखाश्रयाः
हा शिरोमणी मंत्र सर्व तरुण मंत्रांचा मूळ आहे; जे पूर्ण प्रेमाच्या आनंदात स्थिर आहेत, ते मनाने याचा जप करतात.
वांछंति तत्पदांभोजे निश्चलं प्रेमसाधनम् । तद्बाह्ये स्फटिकाद्युच्च प्रावारे सुमनोहरे
ते त्याच्या कमलासारख्या पायांजवळ अचल प्रेमसाधना मिळवण्याची इच्छा करतात. बाहेर सुंदर, उंच, स्फटिकासारखी आकर्षक मंडपे आहेत.
कुंकुमैः सितरक्ताद्यैश्चतुर्दिक्षु समाकुलैः । शुक्लं चतुर्भुजं विष्णुं पश्चिमे द्वारपालकम्
चारही दिशांना कुमकुम, पांढरे, लाल आणि इतर रंगांची राशी आहेत; पश्चिमेला पांढऱ्या रंगाचा, चार हात असलेला विष्णू द्वारपाल म्हणून उभा आहे.
शंखचक्रगदापद्मकिरीटादि विभूषितम् । रक्तं चतुर्भुजं पद्मशंखचक्रगदायुधम्
तो शंख, चक्र, गदा, कमळ, मुकुट आणि इतर अलंकारांनी सजलेला आहे; लालवर्णाचा, चार हात असलेला, कमळ, शंख, चक्र आणि गदा ही शस्त्रे धारण केलेला आहे.
किरीटकुंडलोद्दीप्त द्वारपालकमुत्तरे । गौरं चतुर्भुजं विष्णुं शुखचक्रगदायुधम्
उत्तर दरवाज्याजवळ मुकुट आणि कुंडलांनी उजळलेला द्वारपाल उभा आहे; गौरवर्णाचा, चार हात असलेला विष्णू, शंख, चक्र आणि गदा शस्त्रांनी सजलेला आहे.
किरीटकुंडलाद्यैश्च शोभितं वनमालिनम् । पूर्वद्वारे द्वारपालं गौरं विष्णुं प्रकीर्तितम्
मुकुट, कुंडले आणि इतर अलंकारांनी शोभलेला, वनफुलांची माळ घातलेला, पूर्व दरवाज्यावर गौरवर्णाचा विष्णू द्वारपाल म्हणून प्रसिद्ध आहे.
कृष्णवर्णं चतुर्बाहुं शंखचक्रादिभूषणम् । दक्षिणद्वारपालं तु श्रीविष्णुंकृष्णवर्णकम्
कृष्णवर्णाचा, चार भुजा असलेला, शंख, चक्र आणि इतर अलंकारांनी सुशोभित असा, दक्षिण दरवाज्याचा रक्षक म्हणजेच श्रीविष्णू, काळ्या वर्णाचा आहे.
श्रीकृष्णचरितं ह्येतद्यः पठेत्प्रयतः शुचिः । शृणुयाद्वापि यो भक्त्या गोविंदे लभते रतिम्
जो कोणी शुद्ध आणि भक्तीने श्रीकृष्णाची ही कथा वाचतो किंवा ऐकतो, त्याला गोविंदावर प्रेम प्राप्त होते.
इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे कृष्णचरिते सप्ततितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या पाताळखंडातील कृष्णचरित्राचा सत्तरावा अध्याय येथे संपला.
ईश्वर उवाच-। तदेकाग्रमना भूत्वा शृणु देवि वरानने । आसीदुग्रतपा नाम मुनिरेको दृढव्रतः
ईश्वर म्हणाले — हे सुंदर मुख असलेल्या देवी, एकचित्त होऊन ऐक. उग्रतप नावाचा एक ऋषी होता, जो आपल्या व्रतात खूप दृढ होता.
साग्निको ह्यग्निभक्षश्च चचारात्यद्भुतं तपः । जजाप परमं जाप्यं मंत्रं पंचदशाक्षरम्
तो नेहमी अग्नी ठेवून, अग्नीला अर्पण केलेलेच अन्न खात असे आणि अत्यंत अद्भुत असे तप करत असे. तो परम जप्य, म्हणजेच पंधरा अक्षरी मंत्राचा जप करीत असे.
काममंत्रेण पुटितं कामं कामवरप्रदात् । कृष्णायेति पदं स्वाहा सहितं सिद्धिदं परम्
कामबीजाने युक्त असा, इच्छा पूर्ण करणारा, 'कृष्णाय' हे शब्द आणि 'स्वाहा' यांसह जपलेला मंत्र सर्वश्रेष्ठ सिद्धी देणारा आहे.