इत्युक्त्वा स नृपो रामः सीतया सममस्पृशत् । तदा सर्वे द्विजाश्चित्रममन्यंत कुतूहलात्
असे म्हणून, राजा रामाने सीतेसह त्या घोड्याला स्पर्श केला. तेव्हा सर्व ब्राह्मणांना हे अद्भुत वाटले आणि ते कुतूहलाने पाहू लागले.
परस्परमवोचंस्ते यन्नामस्मरणान्नराः । महापापात्प्रमुच्यंते स रामः किं वदत्यहो
ते एकमेकांना म्हणाले: 'याच्या नावाचे स्मरण केल्याने माणसे मोठ्या पापांतून मुक्त होतात, तर मग स्वतः राम काय बोलेल!'
इत्युक्तवति भूमीशे रामे कुंभोद्भवो मुनिः । करवालं चाभिमंत्र्य ददौ रामकरे मुनिः
राम, पृथ्वीचा स्वामी, असे बोलत असताना, कुंभातून जन्मलेला तो ऋषी, तलवार मंत्राने शुद्ध करून, ती रामाच्या हातात दिली.
करवाले धृते स्पृष्टे रामेण स हयः क्रतौ । पशुत्वं तु विहायाशु दिव्यरूपमपद्यत
रामाने तलवार हातात धरली आणि स्पर्श केला, तेव्हा यज्ञातील तो घोडा क्षणात पशुरूप सोडून दिव्य स्वरूप प्राप्त करू लागला.
विमानवरमारूढश्चाप्सरोभिः समंततः । चामरैर्वीज्यमानश्च वैजयंत्या विभूषितः
तो दिव्य रथावर आरूढ झाला, चारही बाजूंनी अप्सरा वेढून होत्या, चामरांनी त्याला वाऱ्यावर झुलवीत होत्या आणि वैजयंती माळांनी तो सुशोभित झाला होता.
तदा तं वाजितां त्यक्त्वा दिव्यरूपधरं वरम् । वीक्ष्य लोकाः क्रतौ सर्वे विस्मयं प्राप्नुवंस्तदा
तेव्हा सर्वांनी पाहिले की, घोडा मागे राहून त्याजागी एक दिव्य स्वरूप असलेला पुरुष प्रकट झाला आहे. हे पाहून यज्ञातील सर्व लोक आश्चर्यचकित झाले.
तदा रामः स्वयं जानञ्ज्ञापयन्सर्वतो नरान् । पप्रच्छ दिव्यरूपं तं सुरं परमधार्मिकः
तेव्हा रामाने स्वतः सर्वांना सांगितले आणि त्या परमधार्मिक दिव्य स्वरूप असलेल्या पुरुषाला विचारले.
कस्त्वं दिव्यवपुः प्राप्तः कस्मात्त्वं वाजितां गतः । कथं सुरस्त्रीसहितः किं चिकीर्षसि तद्वद
'तू कोण आहेस, हे दिव्य रूप कसे मिळवलेस? घोड्याचे रूप का सोडलेस? या देवस्त्रियांबरोबर कसा आहेस आणि काय करायचे आहेस, ते सांग.'
रामस्य वचनं श्रुत्वा देवः प्रोवाच भूमिपम् । हसन्मेघरवां वाणीमवदत्सुमनोहराम्
रामाचे बोल ऐकून, त्या देवाने हसत, गडगडाटासारख्या मधुर वाणीने राजाला उत्तर दिले.
तवाज्ञातं न सर्वत्र बाह्याभ्यंतरचारिणः । तथापि पृच्छते तुभ्यं कथयामि यथातथम्
'तुला बाहेर आणि आत घडणाऱ्या सर्व गोष्टी माहित आहेत, तरीही तू विचारल्यावर मी तुला सर्व काही खरेखुरे सांगतो.'
अहं पुराभवे राम द्विजः परमधार्मिकः । अचरं प्रतिकूलं वै वेदस्य रिपुतापन
'राम, पूर्वी मी एक परमधार्मिक ब्राह्मण होतो, पण मी वेदाच्या विरुद्ध वागलो, हे शत्रूंचा नाश करणारा.'
कदाचिद्धुतपापायास्तीरेऽहं गतवान्पुरा । अनेकवृक्षललिते सर्वत्रसुमनोरमे
'कधीतरी, मी पूर्वी हुतपापा या नदीच्या काठी गेलो, जिथे अनेक झाडे आणि सर्वत्र सुंदर फुले होती.'
तत्र स्नात्वा पितॄंस्तृप्त्वा दानं दत्त्वा यथाविधि । ध्यानं तव महाबाहो कृतवान्वेदसंमितम्
'तेथे मी स्नान केले, पितरांना तृप्त केले, विधिप्रमाणे दान दिले आणि मग, महाबाहो, वेदाप्रमाणे तुझ्यावर ध्यान केले.'
तदा जनाः समायाता बहवस्तत्र भूपते । तेषां प्रवंचनार्थाय दंभमेनमकारिषम्
'तेव्हा, राजन, तिथे बरेच लोक जमले होते. त्यांना फसवण्यासाठी मी हा दांभिकपणा केला.'
अनेकक्रतुसंभारैः पूर्णमजिरमुत्तमम् । वासोभिश्छादितं रम्यं चषालादियुतं महत्
अनेक यज्ञांच्या समारंभांनी भरलेला, मोठा आणि सुंदर सभामंडप, रंगीबेरंगी वस्त्रांनी झाकलेला आणि मोठ्या स्वयंपाकघरांनी व इतर शोभेने सजलेला होता.
अग्निहोत्रोद्भवोधूमः सर्वतो नभसोंगणम् । चकार रम्यमतुलं चित्रकारिवपुर्धरः
त्या अग्निहोत्रातून उठणारा धूर सर्व दिशांना पसरला, आकाशाला भिडला आणि ते ठिकाण एखाद्या कुशल चित्रकाराच्या कलाकृतीसारखे अद्भुत व अनुपम दिसू लागले.
अनेकतिलकश्रीभिः शोभितांगो महत्तपाः । दर्भशोभः समित्पाणिर्दंभो मूर्तिधरः किमु
अनेक शुभ चिन्हांनी शोभलेला, मोठ्या तपश्चर्येने तेजस्वी झालेला, दर्भाची शोभा असलेला आणि हातात समिधा धरलेला एक तपस्वी तेथे उभा होता—तो जणू दंभ स्वतःच साकार झाला आहे असे वाटत होते.
दुर्वासास्तत्र स्वच्छंदं पर्यटञ्जगतीतलम् । प्राप तत्र महातेजा धूतपापसरित्तटे
तेथे महातेजस्वी दुर्वासा ऋषी, पृथ्वीवर मुक्तपणे संचार करत, पाप नष्ट करणाऱ्या नदीच्या काठी आले.
ददर्श मां दंभकरं मौनधारिणमग्रतः । अनर्घ्यकरमुन्मत्तमस्वागतवचः करम्
त्यांनी मला, दांभिक आणि मौन धारण केलेला, समोर उभा असलेला, वेड्यासारखी वागणूक करणारा आणि स्वागताचे शब्दही न बोलणारा, असे पाहिले.
दृष्ट्वातीव क्रुधाक्रांतः समुद्र इव पर्वणि । शशापासौ मुनिस्तीव्रो दंभिनं मां महामतिः
हे पाहून, समुद्र जसा पौर्णिमेला भरून वाहतो तशी तीव्र क्रोधाने भरून, त्या महाज्ञानी ऋषीने मला—दांभिक तपस्व्याला—शाप दिला.
दंभं करोषि चेत्तीरे सरितस्त्वं सुदुर्मते । तस्मात्प्राप्नुहि निर्वाच्यं पशुत्वं तापसाधम
"अरे वाईट बुद्धीच्या, जर तू या नदीच्या काठी दंभ करतोस, तर तुला न सांगता येणारे फळ मिळेल—तू पशू होशील, अरे अधम तपस्व्या!"
शापं प्रदत्तं संश्रुत्य दुःखितोऽहं तदाभवम् । अग्राहिषं पदे तस्य मुनेर्दुर्वाससः किल
तो शाप ऐकून मी फार दुःखी झालो आणि दुर्वासा ऋषींच्या पायांवर लोळण घेतली.
तदा मे कृतवान्राम द्विजोऽनुग्रहमुत्तमम् । वाजितां प्राप्नुहि मखे राजराजस्य तापस
त्या वेळी, हे राम, त्या ब्राह्मणाने मला मोठे कृपाप्रसाद दिले—"तपस्व्या, तुला राजाधिराजाच्या यज्ञाचे फळ मिळेल."
पश्चात्तद्धस्तसंपर्काद्याहि तत्परमं पदम् । दिव्यं वपुर्मनोहारि धृत्वा दंभविवर्जितम्
"नंतर, त्याच्या हाताचा स्पर्श झाल्यावर, तू त्या परम स्थानाला जाशील आणि दिव्य, मोहक, दंभरहित रूप धारण करशील."
तेन शापोपिसंदिष्टो ममानुग्रहतां गतः । यदहं तव हस्तस्य स्पर्शं प्राप्तो मनोरमम्
माझ्यावर शाप दिला असला तरी, मी तुझ्या हाताचा सुंदर स्पर्श मिळाल्यामुळे त्याने मला कृपा दिली.
यदेव राम देवादिदुर्लभं बहुजन्मभिः । तत्तेऽहं करजस्पर्शं प्राप्तवानिह दुर्लभम्
"हे राम, जे देवांनाही असंख्य जन्मांत मिळत नाही, तो दुर्मिळ तुझ्या हाताचा स्पर्श मी येथे मिळवला आहे."
आज्ञापय महाराज त्वत्प्रसादादहं महत् । गच्छामि शाश्वतं स्थानं तव दुःखादिवर्जितम्
"महाराज, आज्ञा द्या. तुझ्या कृपेने मी आता दुःख आणि इतर सर्व क्लेशांपासून मुक्त, शाश्वत स्थानाला जात आहे."
न यत्र शोको न जरा न मृत्युः कालविभ्रमः । तत्स्थानं देव गच्छामि त्वत्प्रसादान्नराधिप
"जिथे शोक नाही, वृद्धत्व नाही, मृत्यू नाही, काळाचा गोंधळ नाही—त्या स्थानाला, राजन, मी तुझ्या कृपेने जात आहे."
इत्युक्त्वा तं परिक्रम्य विमानवरमारुहत् । अनेकरत्नखचितं सर्वदेवाधिवंदितम्
असे म्हणून, त्याने रामाची प्रदक्षिणा केली आणि सर्व देवांनी वंदन केलेल्या, अनेक रत्नांनी मढवलेल्या दिव्य विमानावर चढला.
गतोऽसौ शाश्वतस्थानं रामपादप्रसादतः । पुनरावृत्तिरहितं शोकमोहविवर्जितम्
रामाच्या पायांच्या कृपेने तो शाश्वत स्थानाला गेला, जिथे पुन्हा जन्म नाही, शोक आणि मोह नाही.