अगस्त्यं पूजयामास सपत्नीकं मनोरमम् । तथैव रत्नैः स्वर्णैश्च देशैश्च विविधैरपि
त्याने अगस्ती ऋषी व त्यांची सुंदर पत्नी यांचीही तशीच रत्नांनी, सोन्याने आणि विविध देशांतील भेटवस्तूंनी पूजा केली.
व्यासं सत्यवतीपुत्रं तथैव समपूजयत् । च्यवनं भार्यया साकं सुरत्नैः समपूजयत्
त्याने सत्यवतीपुत्र व्यास आणि च्यवन ऋषी व त्यांच्या पत्नीचीही सुंदर रत्नांनी तशीच पूजा केली.
अन्यानपि मुनीन्सर्वानृत्विजस्तपसां निधीन् । पूजयामास रत्नौघैः स्वर्णभारैरनेकधा
त्याने इतर सर्व ऋषी, यजमान आणि तपस्वी मंडळी यांचीही अनेक प्रकारच्या रत्नांच्या राशी व सोन्याच्या ढिगाऱ्यांनी पूजा केली.
अदात्तदा क्रतौ रामो विप्रेभ्यो भूरिदक्षिणाम् । लक्षंलक्षं सुवर्णस्य प्रत्येकं त्वग्रजन्मने
त्या यज्ञात रामाने ब्राह्मणांना भरपूर दक्षिणा दिली—प्रत्येकाच्या योग्यतेनुसार त्याला लक्ष-लक्ष सोन्याच्या वस्तू दिल्या.
दीनांधकृपणेभ्यश्च ददौ दानमनेकधा । यथासंतोषविहितैर्वित्तै रत्नैर्मनोहरैः
त्याने गरीब, अंध आणि दीन लोकांना त्यांच्या समाधानानुसार मनमोहक रत्नांनी व संपत्तीने अनेक प्रकारची दानं दिली.
वासांसि च विचित्राणि भोजनानि मृदूनि च । तत्र प्रादाद्यथाशास्त्रं सर्वेषां प्रीतिदायकम्
त्याने सर्वांना शास्त्रानुसार सुंदर वस्त्रे व मऊ, स्वादिष्ट अन्न दिले, ज्यामुळे सर्वांना आनंद मिळाला.
हृष्टपुष्टजनाकीर्णं सर्वसत्त्वोपबृंहितम् । अत्यंतमभवद्धृष्टं पुरं पुंस्त्रीसमावृतम्
ते शहर आनंदी व समृद्ध लोकांनी, सर्व जीवांनी फुलून गेले आणि स्त्री-पुरुषांनी गजबजलेले, अत्यंत आनंदी झाले.
दानं ददंतं सर्वेषां वीक्ष्य कुंभोद्भवो मुनिः । अत्यंतपरमप्रीतिं ययौ क्रतुवरे द्विजः
राजा सर्वांना दान देताना पाहून, घटातून जन्मलेला तो ऋषी त्या महान यज्ञात अत्यंत आनंदित झाला.
तदाभिषेकस्नानार्थं पानीयममृतोपमम् । आनेतुं च चतुःषष्टि नृपान्सस्त्रीन्समाह्वयत्
मग अभिषेकस्नानासाठी अमृतासारखे पाणी आणण्यासाठी त्याने चौसष्ट राजे व त्यांच्या पत्नीना बोलावले.
रामस्तु सीतया सार्द्धमानेतुमुदकं ययौ । घटेन स्वर्णवर्णेन सर्वालंकारशोभया
राम आणि सीता दोघे मिळून सर्व अलंकारांनी सजवलेल्या सोन्याच्या कलशात पाणी आणायला गेले.
सौमित्रिरप्यूर्मिलया मांडव्या भरतो नृपः । शत्रुघ्नः श्रुतकीर्त्या च कांतिमत्या च पुष्कलः
सुमित्रापुत्र लक्ष्मण उर्मिला सोबत, राजा मांडव्य, भरत, शत्रुघ्न, श्रुतकीर्ती, कांतीमती आणि पुष्कळही गेले.
सुबाहुः सत्यवत्या च सत्यवान्वीरभूषया । सुमदस्तत्र सत्कीर्त्या राज्ञ्या च विमलो नृपः
सुबाहू सत्यवतीसोबत, सत्यवान वीरभूषा सोबत, सुमद सत्कीर्ती सोबत आणि राजा विमल आपल्या राणीबरोबर तिथे होते.
राजावीरमणिस्तत्र श्रुतवत्या मनोज्ञया । लक्ष्मीनिधिः कोमलया रिपुतापोंगसेनया
राजा वीरमणि मनोहारी श्रुतवतीसोबत, लक्ष्मीनिधी कोमलासोबत आणि रिपुताप ओंगसेनासोबत तिथे होते.
विभीषणो महामूर्त्या प्रतापाग्र्यः प्रतीतया । उग्राश्वः कामगमया नीलरत्नोधिरम्यया
विभीषण प्रतितासोबत, तेजस्वी आणि महान रूपाचा; उग्राश्व कामगमासोबत; नीलरत्नोढी रम्यासोबत तिथे होते.
सुरथः सुमनोहार्या तथा मोहनया कपिः । इत्यादीन्नृपतीन्विप्रो वसिष्ठः प्राहिणोन्मुनिः
सुरथ सुमनोहार्येसोबत, तसेच माकड मोहनही; असे अनेक राजे वसीष्ठ ऋषींनी पाठवले.
वसिष्ठः सरयूं गत्वा शिवपुण्यजलाप्लुताम् । उदकं मंत्रयामास वेदमंत्रेण मंत्रवित्
मंत्रज्ञ वसीष्ठ सरयू नदीवर गेले, जिथे शिवाच्या पवित्र जलाने ती पावन झाली होती, आणि वेदमंत्रांनी त्या पाण्याचे पूजन केले.
पयः पुनीह्यमुं वाहमुदकेन मनोहृता । यज्ञार्थं रामचंद्रस्य सर्वलोकैकरक्षितुः
हे मनाला आनंद देणाऱ्या पाण्याने या उत्तम घोड्याचे शुद्धीकरण करा, कारण सर्व लोकांचे एकमेव रक्षक असलेल्या रामचंद्रांच्या यज्ञासाठी हे आवश्यक आहे.
उदकं तन्मुनिस्पृष्टं सर्वे रामादयो नृपाः । आजह्रुर्मंडपतले विप्रवर्यैरुपस्तुते
राम आणि इतर सर्व राजांनी, त्या ऋषीच्या स्पर्शाने पावन झालेले पाणी, ब्राह्मणांच्या स्तुतीमध्ये, मंडपात आणले.
पयोभिर्निर्मलैः स्नाप्य वाजिनं क्षीरसन्निभम् । मंत्रेण मंत्रयामास राम हस्तेन कुंभजः
कुंभजाच्या हाताने, मंत्र उच्चारून, दूधासारखा शुभ्र असलेल्या त्या घोड्याला शुद्ध पाण्याने स्नान घातले.
पुनीहि मां महावाह अस्मिन्ब्रह्मसमाकुले । त्वन्मेधेनाखिला देवाः प्रीणंतु परितोषिताः
महाबलाढ्य अश्वा, या ब्राह्मणांनी भरलेल्या सभेत मला शुद्ध कर. तुझ्या यज्ञामुळे सर्व देवता सर्वत्र संतुष्ट होवोत.
इत्युक्त्वा स नृपो रामः सीतया सममस्पृशत् । तदा सर्वे द्विजाश्चित्रममन्यंत कुतूहलात्
असे म्हणून, राजा रामाने सीतेसह त्या घोड्याला स्पर्श केला. तेव्हा सर्व ब्राह्मणांना हे अद्भुत वाटले आणि ते कुतूहलाने पाहू लागले.
परस्परमवोचंस्ते यन्नामस्मरणान्नराः । महापापात्प्रमुच्यंते स रामः किं वदत्यहो
ते एकमेकांना म्हणाले: 'याच्या नावाचे स्मरण केल्याने माणसे मोठ्या पापांतून मुक्त होतात, तर मग स्वतः राम काय बोलेल!'
इत्युक्तवति भूमीशे रामे कुंभोद्भवो मुनिः । करवालं चाभिमंत्र्य ददौ रामकरे मुनिः
राम, पृथ्वीचा स्वामी, असे बोलत असताना, कुंभातून जन्मलेला तो ऋषी, तलवार मंत्राने शुद्ध करून, ती रामाच्या हातात दिली.
करवाले धृते स्पृष्टे रामेण स हयः क्रतौ । पशुत्वं तु विहायाशु दिव्यरूपमपद्यत
रामाने तलवार हातात धरली आणि स्पर्श केला, तेव्हा यज्ञातील तो घोडा क्षणात पशुरूप सोडून दिव्य स्वरूप प्राप्त करू लागला.
विमानवरमारूढश्चाप्सरोभिः समंततः । चामरैर्वीज्यमानश्च वैजयंत्या विभूषितः
तो दिव्य रथावर आरूढ झाला, चारही बाजूंनी अप्सरा वेढून होत्या, चामरांनी त्याला वाऱ्यावर झुलवीत होत्या आणि वैजयंती माळांनी तो सुशोभित झाला होता.
तदा तं वाजितां त्यक्त्वा दिव्यरूपधरं वरम् । वीक्ष्य लोकाः क्रतौ सर्वे विस्मयं प्राप्नुवंस्तदा
तेव्हा सर्वांनी पाहिले की, घोडा मागे राहून त्याजागी एक दिव्य स्वरूप असलेला पुरुष प्रकट झाला आहे. हे पाहून यज्ञातील सर्व लोक आश्चर्यचकित झाले.
तदा रामः स्वयं जानञ्ज्ञापयन्सर्वतो नरान् । पप्रच्छ दिव्यरूपं तं सुरं परमधार्मिकः
तेव्हा रामाने स्वतः सर्वांना सांगितले आणि त्या परमधार्मिक दिव्य स्वरूप असलेल्या पुरुषाला विचारले.
कस्त्वं दिव्यवपुः प्राप्तः कस्मात्त्वं वाजितां गतः । कथं सुरस्त्रीसहितः किं चिकीर्षसि तद्वद
'तू कोण आहेस, हे दिव्य रूप कसे मिळवलेस? घोड्याचे रूप का सोडलेस? या देवस्त्रियांबरोबर कसा आहेस आणि काय करायचे आहेस, ते सांग.'
रामस्य वचनं श्रुत्वा देवः प्रोवाच भूमिपम् । हसन्मेघरवां वाणीमवदत्सुमनोहराम्
रामाचे बोल ऐकून, त्या देवाने हसत, गडगडाटासारख्या मधुर वाणीने राजाला उत्तर दिले.
तवाज्ञातं न सर्वत्र बाह्याभ्यंतरचारिणः । तथापि पृच्छते तुभ्यं कथयामि यथातथम्
'तुला बाहेर आणि आत घडणाऱ्या सर्व गोष्टी माहित आहेत, तरीही तू विचारल्यावर मी तुला सर्व काही खरेखुरे सांगतो.'