क्रुद्धत्वाद्दुःखितत्वाच्च सीताया अपमाननात् । अंत्यजत्वं परं प्राप्तो रजकः क्रोधनाभिधः
राग, दुःख आणि सीतेचा अपमान यामुळे, क्रोधन नावाचा तो धोबी शेवटी अंत्यज झाला.
यः क्रोधाच्च स्वकान्प्राणान्महतां दुष्टमाचरन् । संत्यजेत्स मृतो याति अंत्यजत्वं द्विजोत्तमः
जो कोणी रागातून मोठं पाप करतो आणि स्वतःचा जीव सोडतो, तो मरणानंतर अंत्यज होतो, हे द्विजश्रेष्ठा.
तज्जातं रजकोक्त्यासौ निंदिता च वियोगिता । रजकस्य च शापेन वियुक्ता सा वनं गता
धोब्याच्या शब्दांमुळे तिला निंदा सहन करावी लागली आणि सोडून दिलं गेलं. धोब्याच्या शापामुळे ती वेगळी झाली आणि वनात गेली.
एतत्ते कथितं विप्र यत्ते पृष्टं विदेहजाम् । पुनरत्र परं वृत्तं शृणुष्व निगदामि तत्
हे विप्र, तू विचारलेल्या विदेहनंदिनीच्या कथेला मी सांगितलं. आता पुढे काय घडलं ते ऐक, मी ते सांगतो.
सप्तषष्टितमोऽध्यायः 5.67 शेष उवाच। अथ सौमित्रिरागत्य जानकीं नतवान्मुहुः । प्रेमगद्गदया शंसन्वाचं रामप्रणोदिताम्
शेष म्हणाला: मग सौमित्र तिथे येऊन, जानकीला वारंवार वाकून नमस्कार केला आणि प्रेमाने भरलेल्या कंठाने रामाचा संदेश तिला सांगितला.
सीता समागतं दृष्ट्वा लक्ष्मणं विनयान्वितम् । तन्मुखाद्रामसंदेशं श्रुत्वोवाच विलज्जिता
विनयाने आलेला लक्ष्मण तिला दिसला. त्याच्या तोंडून रामाचा संदेश ऐकून, सीता लाजून बोलली.
सौमित्रे कथमागच्छे रामत्यक्ता महावने । तिष्ठामि रामं स्मरन्ती वाल्मीकेराश्रमे त्वहम्
सौमित्रा, रामाने टाकून दिल्यावर मी या मोठ्या वनात कशी जाऊ? मी इथे वाल्मीकींच्या आश्रमात, रामाचा स्मरण करत राहीन.
तस्या मुखोदितं वाक्यं श्रुत्वा सौमित्रिरब्रवीत् । मातः पतिव्रते रामस्त्वामाकारयते मुहुः
तिच्या तोंडून हे शब्द ऐकून सौमित्र म्हणाला, "आई, पतीव्रता असलेल्या तुला राम वारंवार बोलावतो."
पतिव्रता पतिकृतं दोषं नानयते हृदि । तस्मादागच्छ हि मया स्थित्वा स्यंदन उत्तमे
पतीव्रता स्त्री पतीने केलेला दोष मनात धरत नाही. म्हणून, माझ्याबरोबर ये आणि या उत्तम रथावर चढ.
इत्यादि वचनं श्रुत्वा जानकी पतिदेवता । मनोरोषं परित्यज्य तस्थौ सौमित्रिणा रथे
हे ऐकून, पतीला देवता मानणारी जानकी मनाचा राग सोडून सौमित्रासोबत रथावर उभी राहिली.
तापसीः सकला नत्वा मुनींश्च निगमोज्ज्वलान् । रामं स्मरंती मनसा रथे स्थित्वागमत्पुरीम्
तीने सर्व तपस्विनी स्त्रियां आणि वेदज्ञानाने तेजस्वी असलेल्या ऋषींना वंदन केले. मनात रामाचा स्मरण करत, ती रथावर बसून नगराकडे निघाली.
क्रमेण नगरीं प्राप्ता महार्हाभरणान्विता । सरयूं सरितं प्राप यत्र रामः स्वयं स्थितः
हळूहळू ती नगरात पोहोचली, तिच्या अंगावर मौल्यवान दागिने झळकत होते. मग ती सरयू नदीवर आली, जिथे राम स्वतः उपस्थित होता.
रथादुत्तीर्य ललिता लक्ष्मणेन समन्विता । रामस्य पादयोर्लग्ना पतिव्रतपरायणा
ललिता, लक्ष्मणासोबत रथातून खाली उतरली आणि पतीवर निष्ठा असलेली ती रामाच्या पायांवर लीन झाली.
रामस्तामागतां दृष्ट्वा जानकीं प्रेमविह्वलाम् । साध्वि त्वया सहेदानीं कुर्वे यज्ञसमापनम्
रामाने प्रेमाने भरलेल्या जानकीला येताना पाहिले आणि म्हणाला, "साध्वी, आता तुझ्या उपस्थितीत मी यज्ञाची पूर्णता करतो."
वाल्मीकिं सा नमस्कृत्य तथान्यान्विप्रसत्तमान् । जगाम मातृपदयोः सन्नतिं कर्तुमुत्सुका
तीने वाल्मीकी आणि इतर श्रेष्ठ ब्राह्मणांना वंदन केले आणि मग आईच्या पायांवर वाकून नमस्कार करण्यासाठी उत्सुकतेने गेली.
कौशल्या तामथायांतीं वीरसूं जानकीं प्रियाम् । आशीर्भिरभिसंयुज्य ययौ हर्षमनेकधा
कौसल्या, आपल्या वीरपुत्राची आई असलेल्या प्रिय जानकीला येताना पाहून, तिला आशीर्वाद दिला आणि मनात अपार आनंद भरला.
कैकेयीपदयोर्नम्रां वीक्ष्य वैदेहपुत्रिकाम् । भर्त्रा सह चिरं जीव सपुत्रेत्याशिषं व्यधात्
कैकेयीने, वैदेहीकन्या तिच्या पायांवर वाकलेली पाहून, तिला 'पती आणि पुत्रांसह दीर्घायुष्य लाभो' असा आशीर्वाद दिला.
सुमित्रा स्वपदेनम्रां वीक्ष्य वैदेहपुत्रिकाम् । आशिषं व्यदधात्तस्याः पुत्रपौत्रप्रदायिनीम्
सुमित्रेने, वैदेहीकन्या तिच्या पायांवर वाकलेली पाहून, तिला पुत्र आणि नातवंडे मिळावीत असा आशीर्वाद दिला.
सीता ताः सर्वतो नत्वा रामचंद्र प्रिया सती । परमं हर्षमापन्ना बभूव किल वाडव
रामचंद्राची प्रिय आणि पतिव्रता सीता, त्या सर्व स्त्रियांना वंदन करून, परम आनंदाने उजळून गेली.
समागतां वीक्ष्य पत्नीं रामचंद्रस्य कुंभजः । सुवर्णपत्नीं धिक्कृत्य तामधाद्धर्मचारिणीम्
रामचंद्राची पत्नी पुन्हा एकत्र आल्याचे पाहून, अगस्त्य ऋषीने सुवर्णमूर्तीला नाकारून, धर्मनिष्ठ सीतेला स्वीकारले.
रामस्तदा यज्ञमध्ये शुशुभे सीतया सह । तारयानुगतो यद्वच्छशीव शरदुत्प्रभः
त्या वेळी, यज्ञाच्या मध्यभागी राम सीतेसह शोभून दिसत होता, जणू शरद ऋतूतील चंद्र तारकांसह तेजस्वी दिसतो.
प्रयोगमकरोत्तत्र काले प्राप्ते मनोरमे । वैदेह्या धर्मचारिण्या सर्वपापापनोदनम्
योग्य आणि आनंददायक वेळी, रामाने तिथे वैदेहीसह असा विधी केला, जो सर्व पापांचा नाश करणारा होता.
सीतया सहितं रामं प्रसक्तं यज्ञकर्मणि । निरीक्ष्य जहृषुस्तत्र कौतुकेन समन्विताः
राम आणि सीता यज्ञकर्मात पूर्णपणे मग्न असलेले पाहून, तेथे उपस्थित सर्वजण आश्चर्य आणि आनंदाने भरून गेले.
वसिष्ठं प्राह सुमतिं रामस्तत्र क्रतौ वरे । किं कर्तव्यं मया स्वामिन्नतः परमवश्यकम्
त्या महान यज्ञात, रामाने आदराने वसिष्ठांना विचारले, "स्वामी, आता पुढे मला काय करावे लागेल?"
रामस्य वचनं श्रुत्वा गुरुः प्राह महामतिः । ब्राह्मणानां प्रकर्तव्या पूजा संतोषकारिका
रामाचे बोल ऐकून, बुद्धिमान गुरु म्हणाले, "ब्राह्मणांना संतुष्ट करणारी पूजा आणि दान करणे आवश्यक आहे."
मरुत्तेन क्रतुः सृष्टः पूर्वं संभारसंभृतः । ब्राह्मणास्तत्र वित्ताद्यैस्तोषिता अभवंस्तदा
पूर्वी मरुत्त राजाने सर्व सामग्री गोळा करून यज्ञ केला होता आणि तिथे ब्राह्मणांना विपुल संपत्तीने संतुष्ट केले होते.
अत्यंतं वित्तसंभारं नेतुं विप्राशकन्नहि । प्राक्षिपन्हिमवद्देशे वित्तभारासहा द्विजाः
ती प्रचंड संपत्ती ब्राह्मणांना वाहून नेता आली नाही; भार सहन न झाल्याने, त्यांनी ती हिमालयाच्या प्रदेशात टाकली.
तस्मात्त्वमपि राजाग्र्य लक्ष्मीवान्नृपसत्तम । देहि दानादि विप्रेभ्यो यथा स्यात्प्रीतिरुत्तमा
म्हणून, हे राजश्रेष्ठ, तूही लक्ष्मीसमृद्ध असलेला राजा म्हणून, ब्राह्मणांना दान दे, जेणेकरून त्यांना श्रेष्ठ समाधान मिळेल.
एतच्छ्रुत्वा स राजाग्र्यः पूज्यं मत्वा घटोद्भवम् । प्रथमं पूजयामास ब्रह्मपुत्रं तपोधनम्
हे ऐकून, तो श्रेष्ठ राजा घडातून जन्मलेला ब्रह्मपुत्र, तपस्वी ऋषी आदराने पूजनीय आहे असे समजून, प्रथम त्याची पूजा करू लागला.
अनेकरत्नसंभारैः स्वर्णभारैरनेकधा । देशैर्जनैः परिवृतैरत्यंतप्रीतिदायकैः
त्याने अनेक प्रकारच्या मौल्यवान रत्नांनी, सोन्याच्या राशीने आणि विविध देशांतून आलेल्या लोकांनी वेढलेले, अत्यंत आनंद देणारी पूजा केली.