आगत्य च करे धृत्वा नभस्युत्पतितः कपिः । तावद्ययौ नेत्रपथादुपरि क्षिप्रवेगवान्
मग पुढे येऊन, हनुमानाने हातात एक शिळा पकडली आणि झपाट्याने आकाशात उडी मारून डोळ्यांआड गेला.
चंपकस्तं हनूमंतं युयुधे नभसि स्थितः । बाहुयुद्धेन महता ताडितः कपिपुंगवः
चंपकाने आकाशात उभ्या असलेल्या हनुमानाशी लढाई केली; मोठ्या हातघाईच्या युद्धात कपिश्रेष्ठ हनुमानावर प्रहार झाला.
चुकोप मानसे वीरो गर्वपर्वतदारुणः । पदा धृत्वा चंपकं तं ताडयामास भूतले
गर्वाच्या पर्वतासारखा तो वीर मनात रागावला, पायाने चंपकाला पकडून जमिनीवर आपटले.
ताडितोऽसौ कपींद्रेण क्षणादुत्थाय वेगवान् । हनूमंतं तु लांगूले धृत्वा बभ्राम सर्वतः
कपिश्रेष्ठाने मारल्यावर, चंपका झपाट्याने उठला, हनुमानाचा शेपूट पकडून त्याला सर्वत्र फिरवू लागला.
कपींद्रस्तद्बलं वीक्ष्य हसन्पादेऽग्रहीत्पुनः । भ्रामयित्वा शतगुणं गजोपस्थे ह्यपातयत्
कपिश्रेष्ठाने त्याची ताकद पाहून हसत पुन्हा त्याचा पाय पकडला, शंभर वेळा फिरवून हत्तीच्या पाठीवर फेकून दिले.
पपात भूमौ सुबलो राजसूनुः स चंपकः । मूर्च्छितो वीरभूषाढ्यमलंकुर्वन्रणांगणम्
बलवान राजपुत्र चंपका जमिनीवर कोसळला, शुद्ध हरपला, आणि रणांगण त्याच्या वीर अलंकारांनी शोभून गेला.
तदा हाहेति वै लोकाश्चुक्रुशुश्चंपकानुगाः । पुष्कलं मोचयामास बद्धं चंपकपाशतः
तेव्हा चंपकाचे अनुयायी 'हाय हाय' अशी हाक मारू लागले; हनुमानाने चंपकाच्या पाशात बांधलेल्या पुष्कळला सोडवले.
वात्स्यायन उवाच। जगत्पवित्रसत्कीर्ति जानक्या वाच्यवाचनम् । कथं समकरोत्स्वामी तन्मे कथय सुव्रत
वात्स्यायन म्हणाले, "ज्यांची कीर्ती जगाला पावन करते अशा जानकीने काय बोलले आणि तिला काय उत्तर मिळाले, हे प्रभूंनी कसे साध्य केले, ते मला सांग, हे उत्तम व्रती."
यथा मे मनसः सौख्यं भविष्यति सुशोभनम् । तथा कुरुष्व शेषाद्य त्वन्मुखान्निःसृतामृतम् । पिबतस्तृप्तिरेव स्याद्यया संसृतिकृं तनम्
माझ्या मनाला जसं उत्तम आनंद मिळेल, तसं तू आज तुझ्या मुखातून वाहणाऱ्या अमृतासारख्या वचनांनी मला पूर्ण समाधान दे. मी त्यासाठी तहानलेलो आहे, आणि त्याने या जन्ममरणाच्या फेरात अडकलेल्या देहालाही शांती मिळेल.
शेष उवाच। मिथिलायां महापुर्यां जनको नाम भूपतिः । तस्यां करोति सद्राज्यं धर्मेणाराधयन्प्रजाः
शेष म्हणाला: मिथिला या मोठ्या नगरीत जनक नावाचा एक राजा होता. तो तिथे धर्माने प्रजा आनंदी ठेवत उत्तम राज्य करायचा.
तस्य संकर्षतो भूमिं सीतया दीर्घमुख्यया । सीरध्वजस्य निरगात्कुमारी ह्यतिसुंदरी
एकदा तो राजा सीता या दीर्घमुखी प्रमुखेसोबत जमीन नांगरत असताना, त्या सरीतून एक अतिशय सुंदर कन्या प्रकट झाली. ती सिरीध्वजाची मुलगी होती.
तदात्यंतं मुदं प्राप्तः सीरकेतुर्महीपतिः । सीता नामाकरोत्तस्या मोहिन्या जगतः श्रियः
त्या वेळी सिरीकेतू राजाला अतिशय आनंद झाला. त्याने त्या कन्येला 'सीता' हे नाव दिलं, कारण ती जगाच्या मोहिनी संपत्तीचं मूर्तिमंत रूप होती.
सैकदोद्यानविपिने खेलंती सुमनोहरा । अपश्यत्स्वमनःकांतं शुकशुक्योर्युगं वदत्
एकदा सीता सुंदर बागेत खेळत असताना, तिला एक नर-मादी अशा पोपटांचं जोडपं गोड बोलताना आणि एकमेकांशी प्रेमाने वागताना दिसलं.
अत्यंतं हर्षमापन्नमत्यंतं कामलोलुपम् । परस्परं भाषमाणं स्नेहेन शुभया गिरा
ते दोघं खूप आनंदात आणि परस्परांवर प्रेमाने बोलत होते. त्यांच्या गोड आणि शुभ वचनांनी त्यांच्यातील प्रेम दिसून येत होतं.
रममाणं तदा युग्मं नभसि क्षिप्रवेगतः । समुत्पतन्नगोपस्थे स्थितं शब्दं चकार तत्
त्या क्षणी, ते पोपटांचं जोडपं एकत्र रमायला लागलं आणि झपाट्याने आकाशात उडून, झाडाच्या फांदीवर बसून त्यांनी आवाज केला.
रामो महीपतिर्भूमौ भविष्यति मनोहरः । तस्य सीतेति नाम्ना तु भविष्यति महेलिका
पृथ्वीवर राम नावाचा एक सुंदर राजा जन्माला येईल; आणि त्याची राणी 'सीता' या नावाने ओळखली जाईल.
स तया सह वर्षाणां सहस्राण्येकयुग्दश । राज्यं करिष्यते धीमान्कर्षन्भूमिपतीन्बली
तो बुद्धिमान आणि बलवान राजा सीतेसोबत एकत्र अकरा हजार वर्षे राज्य करेल आणि इतर राजांना जिंकून ठेवेल.
धन्या सा जानकी देवी धन्योऽसौ रामसंज्ञितः । यौ परस्परमापन्नौ पृथिव्यां रंस्यतो मुदा
ती जानकी देवी धन्य आहे आणि राम नावाचा तो राजा देखील धन्य आहे. हे दोघं एकमेकांशी एकरूप होऊन पृथ्वीवर आनंदाने रमतील.
इति संभाष्यमाणं तु शुकयुग्मं तु मैथिली । ज्ञात्वेदं देवतायुग्मं वाणीं तस्य विलोक्य च
त्यांचं बोलणं ऐकून आणि त्यांच्या वाणीवरून, मैथिलीने ओळखलं की हे जोडपं प्रत्यक्ष देवतांचं आहे.
मदीयास्तु कथा रम्याः कुरुते शुकयोर्युगम् । एतद्गृहीत्वा पृच्छामि सर्वं वाक्यं गतार्थकम्
ती मनात म्हणाली, 'त्यांच्या गोष्टी किती रम्य आहेत! मी हे पोपटांचं जोडपं विचारून त्यांच्याकडून सगळी अर्थपूर्ण वचने जाणून घेईन.'
एवं विचार्य सा स्वीयाः सखीः प्रतिजगाद ह । गृह्णंतु शनकैरेतत्पक्षियुग्मं मनोहरम्
असं ठरवून तिने आपल्या सखींना सांगितलं, 'हे सुंदर पोपटांचं जोडपं हळूहळू पकडा.'
सख्यस्तास्तद्गिरिं गत्वा गृह्णन्पक्षियुगं वरम् । निवेदयामासुरिदं स्वसख्याः प्रियकाम्यया
तिच्या मैत्रिणींनी त्या झाडाजवळ जाऊन ते उत्तम पोपटांचं जोडपं पकडलं आणि आपल्या प्रिय सखीला प्रेमाने आणून दिलं.
बहुधा विविधाञ्छब्दान्कुर्वद्वीक्ष्य मनोहरम् । आश्वासयामास तदा पप्रच्छ तदिदं वचः
त्या जोडप्याने अनेक गोड आणि वेगवेगळे आवाज काढलेले पाहून, तिने त्यांना धीर दिला आणि मग विचारलं:
सीतोवाच। मा भैषातां युवां रम्यौ कौ वां कुत्र समागतौ । को रामः का च सा सीता तज्ज्ञानं तु कुतः स्मृतम्
सीता म्हणाली: 'घाबरू नका, तुम्ही दोघं किती सुंदर आहात! तुम्ही कोण, आणि कुठून एकत्र आलात? राम कोण आहे, आणि सीता कोण? हे ज्ञान तुम्हाला कुठून मिळालं?'
तत्सर्वं शंसतं क्षिप्रं मत्तो वां व्येतु यद्भयम् । इति पृष्टं तया पक्षियुगं सर्वमशंसत
'हे सर्व मला लवकर सांगा, म्हणजे माझ्याबद्दलचा तुमचा भयं दूर होईल.' असं तिने विचारल्यावर, त्या पोपटांच्या जोडप्याने सगळं सांगितलं.
पक्षियुग्ममुवाच। वाल्मीकिरास्ते सुमहानृषिर्धर्मविदुत्तमः । आवां तदाश्रमस्थाने सर्वदा सुमनोहरे
पोपटांचं जोडपं म्हणालं: 'वाळ्मीकी नावाचे एक महान ऋषी आहेत, जे धर्माचे उत्तम जाणकार आहेत. आम्ही नेहमी त्यांच्या रम्य आश्रमात राहत होतो.'
सशिष्यान्गापयामास भावि रामायणं मुनिः । प्रत्यहं तत्पदस्मारी सर्वभूतहिते रतः
मुनींनी आपल्या शिष्यांसह भविष्यातील रामायणाचे पठण सुरू केले. तो दररोज त्या कथा आठवत असे आणि सर्व जीवांच्या कल्याणासाठी मनापासून झटत असे.
तदावाभ्यां श्रुतं सर्वं भावि रामायणं महत् । मुहुर्मुहुर्गीयमानमायातं परिपाठतः
त्या वेळी आम्ही दोघांनीही भविष्यातील महान रामायण पूर्णपणे ऐकले, ते वारंवार गाण्यात आणि योग्य क्रमाने वाचण्यात येत होते.
शृण्वावां तेऽभिधास्यावो यो रामो या च जानकी । यद्यद्भविष्यते तस्या रामेण क्रीडितात्मना
आपण ऐकूया आणि बोलूया की राम कोण आहे, जानकी कोण आहे, आणि रामाच्या लीलेमुळे तिच्यावर जे काही घडणार आहे ते सर्व.
ऋष्यशृंगकृतेष्ट्यां च चतुर्धा त्वंगतो हरिः । प्रादुर्भविष्यति श्रीमान्सुरस्त्रीगीतसत्कथः
ऋष्यशृंगाने केलेल्या यज्ञामुळे हरि चार रूपांनी प्रकट होईल, तो तेजस्वी असेल आणि देवस्त्रियांनी गायलेल्या पवित्र कथांमध्ये त्याची स्तुती केली जाईल.