तस्येदृग्वाक्यमाकर्ण्य शत्रुघ्नः कोपसंयुतः । उवाच पवनोद्भूतं मोचयाशु नृपात्मजात्
शत्रुघ्नाने हे असे बोलणे ऐकून, रागाने भरून तो म्हणाला, "पवनसुत, राजपुत्राला लगेच सोडून दे."
महाबलः सुतश्चास्य बद्ध्वा यः पुष्कलं भटम् । तस्मान्मोचय वीराग्र्य कथं तिष्ठसि चाहवे
"तो बलवान मुलगा ज्याने पुष्कळ नावाच्या योद्ध्याला बांधले आहे, त्याला सोड. वीरांमध्ये श्रेष्ठा, युद्धात असा का उभा राहिलास?"
एतद्वाक्यं समाकर्ण्य हनूमानोमिति ब्रुवन् । जगाम तं मोचयितुं पुष्कलं चंपकाद्भटात्
हे शब्द ऐकून हनुमान म्हणाला, "ठीक आहे," आणि पुष्कळला चंपकाच्या सैनिकाच्या तावडीतून सोडवायला गेला.
हनूमंतमथालोक्य तं मोचयितुमागतम् । बाणैः शतैश्च साहस्रैर्जघान परकोपनः
हनुमान त्याला सोडवायला येताना पाहून, संतप्त शत्रूने शेकडो-हजारो बाणांनी त्याच्यावर हल्ला केला.
बाणांस्तान्स बभंजाशु मुक्तांस्तेन महात्मना । पुनरप्येनमेवाशु बाणान्मुंचन्महानभूत्
महात्मा हनुमानाने ते सर्व बाण सुटताच झटकन मोडून टाकले, पण शत्रू पुन्हा पुन्हा त्याच्यावर बाण सोडत राहिला.
तान्सर्वांश्चूर्णयामास नाराचान्वैरिमोचितान् । शालं करे समाधृत्य जघान नृपनंदनम्
शत्रूने सोडलेले लोखंडी टोकाचे बाण आणि इतर सर्व बाण त्याने चुरडून टाकले, मग हातात शालवृक्ष घेऊन राजपुत्रावर प्रहार केला.
शालं तेन विनिर्मुक्तं तिलशः कृतवान्बली । गजो हनूमता मुक्तो नृपनंदन मस्तके
हनुमानाने फेकलेला शालवृक्ष त्याने जोरात तुकडे-तुकडे केला, आणि हनुमानाने सोडलेला हत्ती राजपुत्राच्या डोक्यावर आदळला.
सोऽप्याहतश्चंपकेन मृतो भूमौ पपातसः । शिलाः संमोचयामास हनूमान्परमास्त्रवित्
चंपकाने मारल्यामुळे तो जमिनीवर पडून मेला; हनुमान, श्रेष्ठ अस्त्रज्ञ, मग शिळा सोडवू लागला.
चंपकस्ताः शिलाः सर्वाः क्षणाच्चूर्णितवान्भृशम् । बाणयंत्रिकया ब्रह्मन्महच्चित्रमभूदिदम्
चंपकाने त्या सर्व शिळा क्षणातच आपल्या बाणयंत्राने चुरडून टाकल्या; हे फारच अद्भुत घडले, हे ब्राह्मण.
स्वमुक्तास्ताः शिलाः सर्वाश्चूर्णिता वीक्ष्य मारुतिः । चुकोप हृदयेऽत्यतं बहुवीर्यमिति स्मरन्
आपण फेकलेल्या सर्व शिळा तुटलेल्या पाहून, हनुमानाच्या मनात फार राग आला; त्याने आपली मोठी ताकद आठवली.
आगत्य च करे धृत्वा नभस्युत्पतितः कपिः । तावद्ययौ नेत्रपथादुपरि क्षिप्रवेगवान्
मग पुढे येऊन, हनुमानाने हातात एक शिळा पकडली आणि झपाट्याने आकाशात उडी मारून डोळ्यांआड गेला.
चंपकस्तं हनूमंतं युयुधे नभसि स्थितः । बाहुयुद्धेन महता ताडितः कपिपुंगवः
चंपकाने आकाशात उभ्या असलेल्या हनुमानाशी लढाई केली; मोठ्या हातघाईच्या युद्धात कपिश्रेष्ठ हनुमानावर प्रहार झाला.
चुकोप मानसे वीरो गर्वपर्वतदारुणः । पदा धृत्वा चंपकं तं ताडयामास भूतले
गर्वाच्या पर्वतासारखा तो वीर मनात रागावला, पायाने चंपकाला पकडून जमिनीवर आपटले.
ताडितोऽसौ कपींद्रेण क्षणादुत्थाय वेगवान् । हनूमंतं तु लांगूले धृत्वा बभ्राम सर्वतः
कपिश्रेष्ठाने मारल्यावर, चंपका झपाट्याने उठला, हनुमानाचा शेपूट पकडून त्याला सर्वत्र फिरवू लागला.
कपींद्रस्तद्बलं वीक्ष्य हसन्पादेऽग्रहीत्पुनः । भ्रामयित्वा शतगुणं गजोपस्थे ह्यपातयत्
कपिश्रेष्ठाने त्याची ताकद पाहून हसत पुन्हा त्याचा पाय पकडला, शंभर वेळा फिरवून हत्तीच्या पाठीवर फेकून दिले.
पपात भूमौ सुबलो राजसूनुः स चंपकः । मूर्च्छितो वीरभूषाढ्यमलंकुर्वन्रणांगणम्
बलवान राजपुत्र चंपका जमिनीवर कोसळला, शुद्ध हरपला, आणि रणांगण त्याच्या वीर अलंकारांनी शोभून गेला.
तदा हाहेति वै लोकाश्चुक्रुशुश्चंपकानुगाः । पुष्कलं मोचयामास बद्धं चंपकपाशतः
तेव्हा चंपकाचे अनुयायी 'हाय हाय' अशी हाक मारू लागले; हनुमानाने चंपकाच्या पाशात बांधलेल्या पुष्कळला सोडवले.
वात्स्यायन उवाच। जगत्पवित्रसत्कीर्ति जानक्या वाच्यवाचनम् । कथं समकरोत्स्वामी तन्मे कथय सुव्रत
वात्स्यायन म्हणाले, "ज्यांची कीर्ती जगाला पावन करते अशा जानकीने काय बोलले आणि तिला काय उत्तर मिळाले, हे प्रभूंनी कसे साध्य केले, ते मला सांग, हे उत्तम व्रती."
यथा मे मनसः सौख्यं भविष्यति सुशोभनम् । तथा कुरुष्व शेषाद्य त्वन्मुखान्निःसृतामृतम् । पिबतस्तृप्तिरेव स्याद्यया संसृतिकृं तनम्
माझ्या मनाला जसं उत्तम आनंद मिळेल, तसं तू आज तुझ्या मुखातून वाहणाऱ्या अमृतासारख्या वचनांनी मला पूर्ण समाधान दे. मी त्यासाठी तहानलेलो आहे, आणि त्याने या जन्ममरणाच्या फेरात अडकलेल्या देहालाही शांती मिळेल.
शेष उवाच। मिथिलायां महापुर्यां जनको नाम भूपतिः । तस्यां करोति सद्राज्यं धर्मेणाराधयन्प्रजाः
शेष म्हणाला: मिथिला या मोठ्या नगरीत जनक नावाचा एक राजा होता. तो तिथे धर्माने प्रजा आनंदी ठेवत उत्तम राज्य करायचा.
तस्य संकर्षतो भूमिं सीतया दीर्घमुख्यया । सीरध्वजस्य निरगात्कुमारी ह्यतिसुंदरी
एकदा तो राजा सीता या दीर्घमुखी प्रमुखेसोबत जमीन नांगरत असताना, त्या सरीतून एक अतिशय सुंदर कन्या प्रकट झाली. ती सिरीध्वजाची मुलगी होती.
तदात्यंतं मुदं प्राप्तः सीरकेतुर्महीपतिः । सीता नामाकरोत्तस्या मोहिन्या जगतः श्रियः
त्या वेळी सिरीकेतू राजाला अतिशय आनंद झाला. त्याने त्या कन्येला 'सीता' हे नाव दिलं, कारण ती जगाच्या मोहिनी संपत्तीचं मूर्तिमंत रूप होती.
सैकदोद्यानविपिने खेलंती सुमनोहरा । अपश्यत्स्वमनःकांतं शुकशुक्योर्युगं वदत्
एकदा सीता सुंदर बागेत खेळत असताना, तिला एक नर-मादी अशा पोपटांचं जोडपं गोड बोलताना आणि एकमेकांशी प्रेमाने वागताना दिसलं.
अत्यंतं हर्षमापन्नमत्यंतं कामलोलुपम् । परस्परं भाषमाणं स्नेहेन शुभया गिरा
ते दोघं खूप आनंदात आणि परस्परांवर प्रेमाने बोलत होते. त्यांच्या गोड आणि शुभ वचनांनी त्यांच्यातील प्रेम दिसून येत होतं.
रममाणं तदा युग्मं नभसि क्षिप्रवेगतः । समुत्पतन्नगोपस्थे स्थितं शब्दं चकार तत्
त्या क्षणी, ते पोपटांचं जोडपं एकत्र रमायला लागलं आणि झपाट्याने आकाशात उडून, झाडाच्या फांदीवर बसून त्यांनी आवाज केला.
रामो महीपतिर्भूमौ भविष्यति मनोहरः । तस्य सीतेति नाम्ना तु भविष्यति महेलिका
पृथ्वीवर राम नावाचा एक सुंदर राजा जन्माला येईल; आणि त्याची राणी 'सीता' या नावाने ओळखली जाईल.
स तया सह वर्षाणां सहस्राण्येकयुग्दश । राज्यं करिष्यते धीमान्कर्षन्भूमिपतीन्बली
तो बुद्धिमान आणि बलवान राजा सीतेसोबत एकत्र अकरा हजार वर्षे राज्य करेल आणि इतर राजांना जिंकून ठेवेल.
धन्या सा जानकी देवी धन्योऽसौ रामसंज्ञितः । यौ परस्परमापन्नौ पृथिव्यां रंस्यतो मुदा
ती जानकी देवी धन्य आहे आणि राम नावाचा तो राजा देखील धन्य आहे. हे दोघं एकमेकांशी एकरूप होऊन पृथ्वीवर आनंदाने रमतील.
इति संभाष्यमाणं तु शुकयुग्मं तु मैथिली । ज्ञात्वेदं देवतायुग्मं वाणीं तस्य विलोक्य च
त्यांचं बोलणं ऐकून आणि त्यांच्या वाणीवरून, मैथिलीने ओळखलं की हे जोडपं प्रत्यक्ष देवतांचं आहे.
मदीयास्तु कथा रम्याः कुरुते शुकयोर्युगम् । एतद्गृहीत्वा पृच्छामि सर्वं वाक्यं गतार्थकम्
ती मनात म्हणाली, 'त्यांच्या गोष्टी किती रम्य आहेत! मी हे पोपटांचं जोडपं विचारून त्यांच्याकडून सगळी अर्थपूर्ण वचने जाणून घेईन.'