लोकानां मतमास्थाय प्रब्रवीमि तवाधुना । सुरथस्य सुतश्चाहं माता वीरवतीमम
लोकांचे मत लक्षात घेऊन मी तुला सांगतो—मी सुरथाचा मुलगा आहे आणि माझी आई वीरवती आहे.
मन्नामयो मधौ सर्वाञ्छोभनान्विदधाति वै । मधुपायंरसावा संत्यजंति मधुमोहिताः
माझे नाव मधौ आहे; तो नेहमी सर्वांना चांगले देतो. मधुरसाने मोहित झालेले लोक मधपानाचाही त्याग करतात.
वर्णेन स्वर्णसदृशो मध्ये लिंगवपुर्धरः । तदाख्ययाभिधां वीर जानीहि मम मोहिनीम्
माझा रंग सोन्यासारखा आहे आणि माझ्या अंगावर पुरुषी रूप आहे. त्या नावाने, हे वीर, माझ्या मोहक ओळखीची जाणीव ठेव.
युध्यस्व बाणैः प्रधनेन को जेतुं हि मां क्षमः । इदानीं दर्शयिष्यामि स्वपराक्रममद्भुतम्
बाणांनी पुढे येऊन लढ—मला जिंकण्याची शक्ती कुणात आहे? आता मी माझे अद्भुत शौर्य दाखवतो.
शेष उवाच। इति श्रुत्वा महद्वाक्यं पुष्कलो हृदि तोषितः । तं दुर्जयं मन्यमानः शरान्मुंचन्रणेऽभवत्
शेष म्हणतो—ही मोठी वचने ऐकून पुष्कळाच्या मनात आनंद झाला. तो चंपकाला जिंकणे कठीण आहे असे मानून रणभूमीत बाण सोडू लागला.
शरसंघं प्रमुंचंतं कोटिधा पुष्कलं ययौ । चंपकः कोपसंयुक्तो धनुः सज्यमथाकरोत्
पुष्कळ असंख्य बाणांचा वर्षाव करीत असताना, चंपक रागाने भरून आपले धनुष्य सज्ज करू लागला.
मुमोच निशितान्बाणान्वैरिवृंदविदारणान् । स्वनामचिह्नितान्स्वर्णपुंखभागसमन्वितान्
त्याने धारदार, शत्रूंच्या फौजांना फाडणारे, स्वतःच्या नावाने चिन्हांकित आणि सोन्याच्या पिसांनी सजलेले बाण सोडले.
तांश्चिच्छेद महावीरः पुष्कलः प्रधनांगणे । शरांधकारं सर्वत्र मुंचन्बाणाञ्छिलाशितान्
महावीर पुष्कळाने रणभूमीच्या मध्यभागी ते सर्व बाण छाटले आणि सर्वत्र दगडाच्या टोकांचे बाण सोडून बाणांची अंधारी केली.
स्वबाणच्छेदनं दृष्ट्वा कृतं वीरेण चंपकः । आह्वयामास बलिनं पुष्कलं कोपपूरितः
आपले बाण वीराने छाटलेले पाहून, चंपक रागाने भरून बलवान पुष्कळाला पुन्हा आव्हान दिले.
मा प्रयाहि रणं त्यक्त्वेति ब्रुवन्समरे पुनः । पुष्कलं हृदये बाणैर्विव्याध दशभिस्त्वरन्
"रण सोडून जाऊ नकोस," असे पुन्हा पुन्हा सांगत, चंपकाने झपाट्याने पुष्कळाच्या हृदयात दहा बाण घुसवले.
ते बाणाः पुष्कलस्याहो हृदये तीव्रवेगिनः । आगत्य सुभृशं लग्नाः शोणितं पपुरूर्जितम्
ते बाण अतिशय वेगवान आणि तीक्ष्ण होते; ते पुष्कळाच्या हृदयात खोलवर घुसले आणि त्याचे रक्त पिऊ लागले.
तैर्बाणैर्व्यथितो वीरः शरान्पंच समाददे । सुतीक्ष्णाग्रान्महाकोपाद्वारयन्पर्वतानिव
त्या बाणांनी जखमी झाल्यावर, त्या वीराने अत्यंत धारदार पाच बाण उचलले आणि प्रचंड रागाने ते पर्वतासारखे रोखले.
ते बाणास्तस्य बाणाश्च परस्परमथोर्जिताः । आकाशे रचिताश्छिन्नाः शतधा राजसूनुना
त्याच्या बाणांचा आणि राजपुत्राच्या बाणांचा एकमेकांशी जबरदस्त सामना झाला; आकाशात ते बाण राजाच्या मुलाने तुकडे तुकडे करून शंभर भागांत फोडले.
छित्त्वा बाणान्सुतीक्ष्णाग्रान्सुरथांगोद्भवो बली । बाणाञ्छतं समाधत्त पुष्कलं ताडितुं हृदि
सुरथाचा बलवान पुत्र, धारदार टोक असलेले बाण वापरून, ते बाण छाटून टाकतो आणि मग हृदयावर वार करण्यासाठी आपल्या धनुष्यावर शंभर बाण चढवतो.
ते बाणाः शतधाच्छिन्नाः पुष्कलेन महात्मना । अपतन्समरोपांते शरवेगप्रपीडिताः
महाबली पुष्कलाने ते बाण शंभर तुकड्यांत कापले; युद्धाच्या अखेरीस, त्या बाणांना शरांच्या वेगाने त्रस्त होऊन ते खाली पडले.
तदा तत्सुमहत्कर्म दृष्ट्वा राज्ञः सुतो बली । सहस्रेण शराणां च ताडयन्वक्षसि स्फुटम्
ते महान कृत्य पाहून, राजपुत्राने आपल्या सामर्थ्याने पुष्कलाच्या छातीवर हजार बाण नेमके मारले.
तानप्याशु प्रचिच्छेद पुष्कलः परमास्त्रवित् । पुनरप्याशु स्वे चापे समाधत्तायुतं शरान्
पुष्कल, श्रेष्ठ अस्त्रांचा जाणकार, त्या बाणांनाही पटकन छाटून टाकतो आणि पुन्हा आपल्या धनुष्यावर दहा हजार बाण चढवतो.
तानप्याशु प्रचिच्छेद पुष्कलः परमास्त्रवित् । ततोऽत्यतं प्रकुपितः शरवृष्टिमथाकरोत्
पुष्कल, श्रेष्ठ अस्त्रांचा जाणकार, त्या बाणांनाही पटकन छाटून टाकतो; त्यानंतर तो फारच संतापून बाणांचा पाऊस पाडतो.
शरवृष्टिं समायांतीं मत्वा चंपक वीरहा । साधुसाधुप्रशंसंतं पुष्कलं समताडयत्
बाणांचा पाऊस येताना पाहून, वीरांचा संहार करणारा चंपक पुष्कलाचे कौतुक करतो आणि त्याला मारतो.
पुष्कलश्चंपकं दृष्ट्वा महावीर्यसमन्वितम् । ब्रह्मणोऽस्त्रसमाधत्त स्वे चापे सर्वशस्त्रवित्
पुष्कलाने, महान पराक्रम असलेला चंपक पाहून, सर्व अस्त्रांचा जाणकार म्हणून आपल्या धनुष्यावर ब्रह्मास्त्राचा उच्चार केला.
तेन मुक्तं महाशस्त्रं प्रजज्वाल दिशो दश । खं रोदसी व्याप्य विश्वं प्रलयं कर्तुमुद्यतम्
त्याने सोडलेले ते महान अस्त्र दहा दिशांना प्रज्वलित झाले, आकाश आणि पृथ्वी व्यापून, सृष्टीचा विनाश करण्यास सज्ज झाले.
चंपको मुक्तमस्त्रं तद्दृष्ट्वा सर्वास्त्रकोविदः । तत्संहर्तुं तदेवास्त्रं मुमोच रिपुमुद्यतम्
चंपक, सर्व अस्त्रांचा तज्ञ, ते अस्त्र सोडलेले पाहून, शत्रूचा प्रतिकार करण्यासाठी लगेच तेच अस्त्र सोडतो.
द्वयोरेकतमं तेजः प्रलयं मेनिरे जनाः । संजहार तदास्त्रास्त्रमेकीभूतं परास्त्रकम्
लोकांना वाटले की दोघांचे एकत्र तेज सृष्टीचा विनाश करील; तेव्हा एकमेकांत मिसळलेले ते अस्त्र तिथेच शांत झाले.
तत्कर्मचाद्भुतं दृष्ट्वा पुष्कलस्तिष्ठतिष्ठ च । ब्रुवञ्छरानमोघांस्तु चंपकं स क्रुधाहनत्
ते अद्भुत कृत्य पाहून, पुष्कल 'थांब, थांब' असे म्हणत रागाने चंपकावर अचूक बाण सोडतो.
चंपकस्ताञ्छरान्मुक्तानगणय्य महामनाः । रामास्त्रं प्रमुमोचाथ पुष्कलं प्रति दारुणम्
महान मनाचा चंपक, ते बाण दुर्लक्ष करून, मग पुष्कलावर भयंकर रामास्त्र सोडतो.
तन्मुक्तमस्त्रमालोक्य चंपकेन महात्मना । छेत्तुं यावन्मनश्चक्रे तावद्ग्रस्तः शरेण सः
महात्मा चंपकाने सोडलेले ते अस्त्र पाहून, पुष्कल ते छाटायचे मनात आणतो तोच त्या बाणाने तो पकडला जातो.
बद्धश्चंपकवीरेण रथे स्वे स्थापितः पुनः । पुरं प्रेषयितुं तावन्मनश्चक्रे महामनाः
चंपकवीराने त्याला बांधून पुन्हा त्याच्या रथावर ठेवले; मग महान मनाने त्याला नगराकडे पाठवायचे ठरवतो.
हाहाकारो महानासीद्बद्धे पुष्कलसंज्ञिके । शत्रुघ्नं प्रययुर्योधाः पलायनपरायणाः
पुष्कल बांधला गेल्यावर मोठा गोंधळ उडाला; मग युद्धातले सैनिक पळून जाण्याच्या तयारीने शत्रुघ्नाकडे गेले.
भग्नांस्तान्वीक्ष्य शत्रुघ्नो हनूमंतमुवाच ह । केन वीरेण मे भग्नं बलं वीरैरलंकृतम्
आपले सैन्य पराभूत झालेले पाहून शत्रुघ्न हनुमंताला म्हणतो, 'माझे हे वीरांनी सजलेले सैन्य कोणत्या वीराने मोडून काढले?'
तदोवाच महीनाथ पुष्कलं परवीरहा । बद्ध्वा नयति वीरोऽसौ चंपकः स्वपदोद्धुरः
तेव्हा पृथ्वीचा स्वामी म्हणाला, 'तो वीर चंपक, शत्रूंचा संहार करणारा, पुष्कलाला बांधून आपल्या छावणीत घेऊन चालला आहे.'