पद्मपुराणम्

विललाप पतिं दृष्ट्वा विकीर्णावयवं रणे । प्रभावत्यश्रुपूर्णाक्षी मुक्तकेशी घनस्तनी

रणांगणावर पतीचे विखुरलेले अवयव पाहून, प्रभावती डोळ्यांत अश्रू, मोकळे केस, आणि जड स्तन घेऊन रडू लागली.

हा नाथ बलविक्रांत कांतदेह जगत्प्रिय । मां त्वं विहाय किं चात्र कैवल्यं गतवानसि

'हाय नाथा, बलवान, पराक्रमी, प्रिय शरीर, जगाला प्रिय! मला सोडून तू हे एकटेपण का स्वीकारलं?'

जराकुष्ठादिभिर्व्याप्तं बुद्ध्वा देहं त्यजंति न । देहिनोऽन्ये परं कांतं त्वया देहो वृथोज्झितः

'इतर लोक वृद्धत्व, कुष्ठरोग यांसारख्या व्याधी शरीरावर येतात हे माहीत असूनही शरीर सोडत नाहीत; पण तू, प्रिये, हे शरीर व्यर्थ टाकून दिलंस.'

तव देहेन दिव्येन हारकं भूष्यते प्रिय । रणोत्सुकेन भवता या वेणी ग्रथिता मम

'तुझ्या दिव्य शरीरामुळे, प्रिये, हार शोभून दिसतो; आणि युद्धासाठी उत्सुक असताना तू माझी वेणी जशी बांधलीस—'

तामुद्ग्रथय वैधव्यदुःखार्त्तायाः स्वयं प्रिय । एवं विलपतीं वीक्ष्य बलराज्ञीं समुद्रजः । दुःखितः शुक्रमित्याह बलं जीवय भार्गव

'ती वेणी, विधवापणाच्या दुःखाने व्याकुळ असलेल्या मला, तू स्वतःच सोडव.' असं प्रभावती रडत असताना, समुद्रातून जन्मलेल्या आणि दुःखी झालेल्या व्यक्तीनं शुक्राला सांगितलं, 'भृगुवंशी, बलाला पुन्हा जिवंत कर.'

शुक्र उवाच-। इच्छयामरणं प्राप्तं तं कथं जीवयाम्यहम् । तथापि मंत्रसामर्थ्याद्वाचमुच्चारयिष्यति

शुक्र म्हणाला — त्याने स्वतःच्या इच्छेने मृत्यू पत्करला आहे, मी त्याला कसा जिवंत करू? तरीसुद्धा, माझ्या मंत्राच्या सामर्थ्याने तो बोलू शकेल.

जालंधर उवाच-। बलस्य रूप वचनं श्रोतुमिच्छामि भार्गव । जालंधरेणैवमुक्तः क्षणं ध्यानपरोऽभवत्

जालंधर म्हणाला — भार्गव, मला त्याची शक्ती, रूप आणि वचन ऐकायचे आहे. जालंधराने असे म्हटल्यावर तो क्षणभर ध्यानात मग्न झाला.

अथोदतिष्ठद्वदनात्स्वनः श्रोत्रमनोरमः । प्रभावतीं प्रति व्यक्तं वाद्यभांडा दिवोत्थितः

मग त्याच्या तोंडातून गोड, कानाला आनंद देणारा स्वर उमटला आणि प्रभावतीसमोर स्वर्गातून वाद्यांचे स्पष्ट आवाज ऐकू आले.

प्रभावति स्वदेहं त्वं ममांगेषु लयं नय । इति तस्य वचः श्रुत्वा नदी जाता प्रभावती

"प्रभावती, तुझं शरीर माझ्या अंगांमध्ये विलीन कर." हे शब्द ऐकताच प्रभावती नदी झाली.

बलाङ्गेष्वेव लीना सा सुमेरोः पूर्ववाहिनी । यस्यास्तोयेन संजाता रत्नानां कांतिरुत्तमा

ती त्याच्या अंगांमध्ये विलीन होऊन सुमेरू पर्वतावरून पूर्वेकडे वाहू लागली; तिच्या पाण्यामुळे रत्नांची उज्ज्वल कांती निर्माण झाली.

नारद उवाच- अत्रोत्तरे मया गत्वा कथितं सिंधुसूनवे । त्वां हंतु सर्ववीरेश प्रतिज्ञा शंभुना कृता । श्रुत्वेत्थं मद्वचो राजंस्ततः पप्रच्छ सोऽसुरः

नारद म्हणाले — तेथे जाऊन मी सिंधूच्या पुत्राला सांगितले, "शंभूने तुझा वध करण्याची प्रतिज्ञा केली आहे, वीरांचा अधिपती." हे माझे शब्द ऐकून, राजन, त्या असुराने मला विचारले.

जालंधर उवाच-। किमस्ति शूलिनो गेहे रत्नजातं महामुने । तन्ममाचक्ष्व सकलं नास्ति युद्धं निरामिषम्

जालंधर म्हणाला — महर्षे, शूलधारीच्या घरी काही रत्नसंपत्ती आहे का? सर्व काही मला सांग, कारण बक्षीसाशिवाय युद्ध होत नाही.

नारद उवाच-। भूतिर्गात्रे वृषो जीर्णः फणिनोंऽगे गले विषम् । भिक्षापात्रं करे पुत्रौ गजानन षडाननौ

नारद म्हणाले — त्याची संपत्ती म्हणजे अंगावर भस्म, म्हातारा बैल, गळ्यात सर्प, कंठात विष, हातात भिक्षापात्र आणि त्याची मुले म्हणजे गजानन आणि षडानन.

इत्यादि विभवस्तस्य यदन्यत्तन्निबोध मे । तनया गिरिराजस्य विशाला ह्युन्नतस्तनी

त्याची अशीच श्रीमंती आहे; आणखी काय आहे ते ऐक. त्याची पत्नी म्हणजे गिरिराजाची कन्या, रुंद नितंब आणि उंच स्तन असलेली.

दग्धस्मरोऽपि भगवान्यस्यारूपेण मोहितः । महेशो यद्विनोदाय कुरुते नित्य कौतुकम्

जरी कामदेव त्याच्यामुळे भस्म झाला, तरीसुद्धा तो तिच्या रूपाने मोहून गेला. महेश नेहमीच स्वतःच्या आनंदासाठी नवनवीन लीला करतो.

नृत्यन्गायंश्च ताञ्छंभुः स्वयं भवति हासकः । सा पार्वतीति विख्याता सौंदर्यावधि दैवतम्

शंभू स्वतः तिच्यासाठी नाचतो, गातो आणि तिला हसवतो. ती पार्वती म्हणून प्रसिद्ध आहे, देवतांमध्ये सौंदर्याची परिसीमा.

वृंदा वरांगना राजन्निमाश्चाप्सरसः शुभाः । न चाप्नुवंति पार्वत्याः षोडशीमपि तां कलाम्

राजा, वृंदा ही उत्तम स्त्री आहे आणि या अप्सरा सुंदर आहेत, पण पार्वतीच्या सौंदर्याच्या सोळाव्या भागालाही त्या पोहोचू शकत नाहीत.

इत्युक्त्वाहं महीपाल जालंधरममर्षणम् । पश्यतां सर्वदैत्यानामंतर्धानं गतः क्षणात्

असे सांगून, राजन, मी नारद सर्व दैत्यांच्या समोर जालंधराला सोडून क्षणात अदृश्य झालो.

अथ स प्रेषयद्दूतं सिंधुजः सिंहिकासुतम् । क्षणेनासाद्य कैलासं देवावासमपश्यत

मग सिंधूचा पुत्र सिम्हिकेचा मुलगा दूत म्हणून पाठवतो. तो क्षणात कैलासावर पोहोचून देवांचे निवासस्थान पाहतो.

अत्रांतरे हरिर्भीममापृच्छ्य तु तदा हरम् । जगामालक्षितस्तूर्णं क्षीराब्धिं भेदशंकया

दरम्यान, हरिने भीमाचा निरोप घेऊन हराकडे गेला आणि कुणालाही न कळता, क्षीरसागरात फूट होईल या शंकेने तिकडे झपाट्याने गेला.

ददर्श राहुर्भवनं शंकरस्यातिदीप्तिमत् । आत्मानमात्मना वीक्ष्य किमित्याह सुविस्मितः

राहूने शंकराचे अत्यंत तेजस्वी भवन पाहिले. स्वतःचे प्रतिबिंब पाहून तो मोठ्या आश्चर्याने म्हणाला, "हे काय?"

प्रवेष्टुकामो बलिभिर्द्वारि द्वास्थैर्निरोधितः । यत्नवान्स निषिद्धोऽपि तदा ते प्रोद्यतायुधाः

तो आत जायला निघाला, पण बलवान द्वारपालांनी त्याला थांबवले. तो प्रयत्न करत असतानाही त्यांनी त्याला रोखले आणि शस्त्रे उगारली.

तान्निवार्य गणान्नंदी व्याजहार विधुंतुदम् । कस्त्वं कस्मादिहायातः किं कार्यं तव बर्बर । ब्रूहि कार्यं गणा यावत्त्वां न हन्युर्भयावहाः

नंदीने गणांना थांबवून चंद्रग्रहण करणाऱ्याला विचारले — "तू कोण? इथे कशासाठी आला आहेस? तुझं काम काय, केसाळा? आपलं कारण सांग, नाहीतर हे भयंकर गण तुला मारतील."

राहुरुवाच-। दूतो जालंधरस्याहं त्वं मां शर्वांतिके नय । न वाच्यमंतरे द्वास्थ महाराजप्रयोजनम्

राहू म्हणाला — मी जलंधराचा दूत आहे; मला शंकराजवळ घेऊन जा. दरवान, राजाचा मोठा काम आहे, दुसरं काही बोलू नकोस.

नंदी दूतोक्तमाकर्ण्य नीललोहितमाययौ । दंडवत्प्रणिपत्याग्रे स्थित्वा शंकरमब्रवीत्

दूताचं बोलणं ऐकून नंदी, निळ्या आणि तांबड्या रंगाचा, पुढे गेला; त्याने दंडवत घालून शंकरासमोर उभा राहून सांगितलं.

सैंहिकेयो महाराज द्वारे तिष्ठति कार्यतः । स प्रयात्वथवायातु भवानाज्ञप्तुमर्हति

राजा, सिंहिकेचा मुलगा कामासाठी दाराशी उभा आहे; त्याला जाऊ द्यावं की आत बोलावावं, तुमची आज्ञा सांगा.

नंदिनोक्तमथाकर्ण्य त्वरन्निव महेश्वरः । सुप्तामंतःपुराद्देवीं प्रस्थाप्य च सखीवृताम्

नंदीचं बोलणं ऐकताच महेश्वर जणू घाईने, आत झोपलेल्या देवीला तिच्या सखींसह बाहेर पाठवलं.

पश्चाद्वास्थं जगादाथ नंदिन्दूतं प्रवेशय । ततो हस्ते प्रगृह्यामुं दूतं नंदी महाबलः

मग त्याने दरवानाला सांगितलं — 'नंदी, दूताला आत घेऊन ये.' तेव्हा बलवान नंदी त्या दूताचा हात धरून त्याला घेऊन गेला.

आनयामास देवानां मध्ये शंभुमदर्शयत् । तं ददर्श तदा राहुर्जटिलं नीलमात्मनि

त्याने दूताला देवांच्या मध्ये नेऊन शंभू दाखवला. तेव्हा राहूने त्याला पाहिलं — जटाधारी, काळ्या रंगाचा.