तेन दोषेण स मृतो ह्यभवत्कालकुंडली । सा कुंडा श्रवणस्य स्त्री बभूवोभयदोषभाक्
त्या दोषामुळे तो मेल्यावर काळ्या सापाचा जन्म घेतला; ती सापिण 'कुंडा' ही श्रवणाची बायको झाली आणि दोघांचेही दोष तिच्यात आले.
अतः सा स्थावरत्वं हि लब्ध्वासीदुभयाश्रया । एतत्ते कथितं भूप तद्वृत्तं पूर्वजन्मनि
म्हणून तिला स्थावर अवस्थाही मिळाली आणि ती दोन्ही दोषांची भागीदार झाली. राजन, हे त्यांचे पूर्वजन्मातील चरित्र मी तुला सांगितले.
अतः परं प्रवक्ष्यामि तेषां पुण्यं यतस्त्रयः । प्रापुस्तेन पुरीं रम्यां काशीं वैश्वेश्वरीं नृप
आता पुढे मी सांगतो, त्या तिघांनी कोणत्या पुण्यामुळे सुंदर अशी काशी नगरी, विश्वेश्वरीची नगरी, प्राप्त केली.
ग्रामांतरादेकदा तौ प्रत्यायातौ निजालयम् । कस्यचित्पथिकस्याथ कूपमग्नां पयस्विनीम्
एकदा ते दोघे दुसऱ्या गावातून आपल्या घरी परत येत असताना, एका प्रवाश्याची दूध देणारी गाय विहिरीत पडलेली त्यांनी पाहिली.
अवलोक्य तदुद्धारं चक्रतुस्तेन नोदितौ । ताभ्यांगदितमाकर्ण्य कुंडा साध्वित्यभाषत
हे पाहून त्यांनी कोणाच्याही सांगण्याशिवाय त्या गायीला बाहेर काढले; त्यांचे बोलणे ऐकून कुंडा आनंदाने म्हणाली.
ते त्रयस्तेनपुण्येन मरणं प्राप्य दुर्लभम् । इंद्रप्रस्थतटस्थायां काश्यां वैकुंठमारुहन्
त्या पुण्यामुळे त्या तिघांना दुर्मिळ असा मृत्यू मिळाला आणि इंद्रप्रस्थाच्या काठी असलेल्या काशीमध्ये त्यांनी वैकुंठ गाठले.
इयं काशी महेशस्य पुरी यद्यपि भूपते । तथाप्यस्यां मृतं जंतुर्वैकुंठे स्यात्सुखी हरेः
ही काशी महेशाची नगरी आहे, राजन; तरीही, येथे जो प्राणी मरतो, तो हरिच्या वैकुंठात सुखी होतो.
एतत्ते कथितं राजन्काश्या माहात्म्यमुत्तमम् । किमन्यच्छ्रोतुमिच्छा ते विद्यते तद्वदस्व मे
राजन, मी तुला काशीचे उत्तम माहात्म्य सांगितले; अजून तुला काही ऐकायचे असेल तर मला सांग.
शिबिरुवाच- मुने त्वया महेशस्य क्षेत्रत्रयमुदीरितम् । काशी च शिवकांची च गोकर्णं च तथापरम्
शिबिरु म्हणाला: मुने, तू महेशाचे तीन क्षेत्रे सांगितलीस — काशी, शिवकांची आणि दुसरे म्हणजे गोकरण.
एकस्य महिमा प्रोक्तो त्वया काश्या महामुने । गोकर्णशिवकांच्योश्च कथ्यतां यदि विद्यते
महामुने, तू काशीचे माहात्म्य सांगितलेस; आता गोकरण आणि शिवकांची यांचे काही विशेष असेल तर तेही सांग.
नारद उवाच-। गोकर्णं केवलं शैवं क्षेत्रं परमपावनम् । तस्मिन्मृतो नरो राजन्शिवः स्यान्नात्र संशयः
नारद म्हणाले: गोकरण हे पूर्णपणे शैव क्षेत्र आहे, अतिशय पवित्र; जो माणूस तिथे मरतो, राजन, तो शिवच होतो — यात शंका नाही.
स्थले जलेंतरिक्षे च जंतुस्तत्र मृयेत चेत् । तदा कैलासशिखरो शिवः संभूय दीव्यति
जमिनीवर, पाण्यात किंवा आकाशात — त्या ठिकाणी जो प्राणी मरतो, तेव्हा कैलासशिखरावरचा शिव प्रकट होतो आणि आनंदाने वावरतो.
अत्र गोकर्णतीर्थे स्यान्मृतस्य न पुनर्भवः । शिवेन स समं राजन्मुक्तिं यास्यति कर्हिचित्
या गोकरण तीर्थात जो मरण पावतो, त्याला पुन्हा जन्म नाही; तो शिवासोबत कधी ना कधी मुक्ती प्राप्त करतो, राजन.
अस्यापि तव माहात्म्यं गोकर्णस्य महामते । वर्णयामि यदाकर्णि मया ब्रह्ममुखात्प्रभो
हे गोकरणाचे माहात्म्य, हे महाज्ञानी, मी तुला सांगतो, जे मी ब्रह्माच्या मुखातून ऐकले आहे, प्रभो.
प्रयागादेकगव्यूतौ गुरुतीर्थसमीपगः । मर्यादापर्वतो योऽयं दृश्यते पुण्यदर्शनः
प्रयागाजवळ, एका गायीच्या अंतरावर, मोठ्या तीर्थाजवळ, एक मर्यादेचा डोंगर आहे, जो पाहायला पवित्र वाटतो.
तत्रैकः कर्कटो नाम भिल्ल आसीत्सुदारुणः । तस्य भार्या जरा नाम सा जघ्ने पतिपंचकम्
तेथे कर्कट नावाचा एक भील राहत होता, तो फारच क्रूर होता; त्याची बायको जरा नावाची होती, तिने पाच पती मारले होते.
सा जरा विषसंयुक्तं षष्ठं कर्कटकं तदा । अकरोन्मोदकं हंतुं तदा तेन स्वसुः श्रुतम्
मग त्या म्हाताऱ्या बाईने विष मिसळून सहावे मोदक बनवले, कारण तिला आपल्या बहिणीकडून ऐकले होते की तिने त्या मुलीला मारावे.
निजाया मुखतो राजन्भिल्लेन च महात्मना । बालां तां हंतुमारेभे कर्कटो भृशदारुणः
राजा, त्या थोर भिल्लाने आपल्या बायकोसमोर त्या मुलीला मारण्यासाठी निघाला; तो कर्कट अतिशय भयंकर होता.
खङ्गपाणिर्यदा याति तद्वधाय स भिल्लपः । यावत्तावत्तु सा यायाज्ज्ञात्वा निजवधोद्यमम्
भिल्ल हातात तलवार घेऊन तिला मारायला गेला, तेव्हा तिने त्याचा हेतू ओळखून पटकन पळ काढला.
वनमभ्यद्रवद्भीता निजप्राणपरीप्सया । तामनुद्रवता तेन कर्कटेन महीपते
आपला जीव वाचवण्यासाठी घाबरून ती जंगलात पळाली, आणि त्या कर्कटाने तिचा पाठलाग केला, राजा.
अत्र गोकर्णतीर्थे तु गृहीता खङ्गपाणिना । शिरश्छित्वा तु खङ्गेन पातयित्वा जले वपुः
गोकर्ण तीर्थावर त्या तलवारधारी माणसाने तिला पकडले; त्याने तिचे डोके तलवारीने छाटले आणि शरीर पाण्यात टाकले.
तस्य गोकर्णतीर्थस्य निजस्थानमगाच्च सः । सा जरा तत्र गोकर्णे पापापि निधनं गता
नंतर तो गोकर्ण तीर्थावर आपल्या जागी परत गेला; ती म्हातारी तिथेच, गोकर्णी, पापी असूनही मरण पावली.
कैलासशिखरे राजन्पार्वत्या अभवत्सखी । अहं कथितवानेतत्तव गोकर्णवैभवम्
राजा, कैलास शिखरावर मी पार्वतीची सखी झाले; मी तुला गोकर्णाचे हे वैभव सांगितले.
शिवकांच्याश्च माहात्म्यं पवित्रं वर्णयामि ते । इंद्रप्रस्थतटस्थायां शिवकांच्यामपि प्रभो
शिवकांचीचे पवित्र माहात्म्य मी तुला सांगणार आहे, प्रभो, जे इंद्रप्रस्थाच्या काठी वसले आहे.
गतिः सा परमा पुंसां गोकर्णे या मयोदिता । अत्र श्रीमन्महादेवो विष्णुं सर्वसुरेश्वरम्
गोकर्णी जे परमपद मी सांगितले, तेच पुरुषांना मिळते; इथे श्रीमहादेवाने सर्व देवांचा स्वामी असलेल्या विष्णूची पूजा केली.
आराध्य भक्तराजत्वं लेभे ज्ञानं च तात्विकम् । अतः सर्वे वयं पुत्रा ब्रह्मणस्तं महेश्वरम्
त्याची भक्ती करून त्याने भक्तराज्य आणि खरे ज्ञान मिळवले; म्हणून, ब्रह्मदेवाचे मुलांनो, आपण सर्वजण त्या महेश्वराची पूजा करतो.
आराधयामः सततं सद्भक्तिज्ञानलिप्सया । अत्र बाणासुरो राजन्नारराध महेश्वरम्
आपण नेहमीच खरी भक्ती आणि ज्ञान मिळावे म्हणून त्याची पूजा करतो; इथेच, राजा, बाणासुराने महेश्वराची पूजा केली.
निराहारो वर्षशतं तद्गुणत्वबुभूषया । तस्मै प्रसन्नो भगवान्गणत्वं दत्तवान्निजम्
शंभर वर्षे उपवास करून, त्याच्या सेवकत्वाची इच्छा धरून, भगवंत त्याच्यावर प्रसन्न झाला आणि त्याला आपले सेवकत्व दिले.
स्वयं च सर्वदा तस्य पुरपालो बभूवह । इयं पुरी पुरा राजन्नासीद्विष्णोर्महात्मनः
आणि मी स्वतः नेहमीच त्याच्या नगराचा रक्षक झालो; राजा, हे नगर पूर्वी महात्मा विष्णूचे निवासस्थान होते.
दत्ता शिवाय तुष्टेन तपसा तस्य विष्णुना । अस्यामेकं पुरावृत्तं महदाश्चर्यकारकम्
विष्णूने आपल्या तपामुळे प्रसन्न होऊन हे शिवाला दिले; या नगरीत एक मोठे आणि अद्भुत असे घडले.