अज्ञानी भूसुरो यस्तु त्यजेद्भूमिं विमोहितः । प्रतिजन्मन्यसौ विप्रो भवेच्चात्यंत दुःखभाक्
जो ब्राह्मण अज्ञानाने आणि मोहाने जमीन सोडतो, तो प्रत्येक जन्मात अत्यंत दुःख भोगतो.
अन्यतो यः समासाद्य दद्याद्भूमिं द्विजातये । तस्मै विप्र जगन्नाथो ददाति परमं पदम्
जो कोणी दुसरीकडून मिळालेली जमीन द्विजाला दान देतो, त्याला जगाचा स्वामी परमपद देतो.
स्वदत्तां परदत्तां च मेदिनीं यो हरेद्द्विज । युक्तः कोटिकुलैर्याति नरकं चातिदारुणम्
जो द्विज स्वतः दिलेली किंवा दुसऱ्याने दिलेली जमीन बळकावतो, तो कोटी कोटी कुटुंबांसह अत्यंत भयंकर नरकात जातो.
हरेद्यो वै महीं विप्र देवब्राह्मणयोरपि । न दृष्टा निष्कृतिस्तस्य कोटिकल्पशतैर्मुने
जो कोणी देव किंवा ब्राह्मण यांच्याकडून जमीन घेतो, त्याची शेकडो कोटी कल्पांतही काही प्रायश्चित्त नाही.
भूमिं यो परदत्तां च रक्षति क्ष्मापतिर्द्विज । पुण्यं कोटिगुणं स्याद्वै तस्य दानं जनादपि
जो राजा दुसऱ्याने द्विजाला दिलेली जमीन जपतो, त्याला त्या कृतीचे पुण्य इतर दात्यांच्या दानापेक्षा कोटीपट अधिक मिळते.
सप्तद्वीपां महीं दत्त्वा यत्पुण्यं प्राप्यते द्विज । तत्पुण्यं प्राप्नुयान्मर्त्यो धेनुं यच्छन्द्विजातये
सप्तद्वीपांची पृथ्वी दान दिल्याने जेवढे पुण्य मिळते, तेवढेच पुण्य माणसाने द्विजाला गाय दान दिल्यावर मिळते.
ददाति वृषभं यस्तु दरिद्राय कुटुंबिने । सर्वपापविनिर्मुक्तो शिवलोकं स गच्छति
जो कोणी गरीब कुटुंबाला बैल दान देतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन शिवाच्या लोकात जातो.
तिलप्रमाणं स्वर्णं यो ब्राह्मणाय प्रयच्छति । हरेर्निकेतनं याति युक्तः कोटिकुलैरपि
जो ब्राह्मणाला तीळाएवढे सोनं दान देतो, तो कोटी कुटुंबांसह हरिच्या निवासस्थानी जातो.
यो दद्याद्रजतं विप्र साधवे भूसुराय वै । प्राप्नोति चंद्रलोकं च पिबेत्तत्रामृतं सदा
जो सज्जन ब्राह्मणाला चांदी दान देतो, तो चंद्रलोक मिळवतो आणि तिथे नेहमी अमृत पितो.
प्रवालं मौक्तिकं चैव हीरकं च मणिं तथा । यो ददाति द्विजश्रेष्ठ स्वर्गलोकं स गच्छति
जो प्रवाळ, मोती, हिरा किंवा मणी दान देतो, हे श्रेष्ठ द्विजा, तो स्वर्गलोकात जातो.
तुलापुरुषदानेन यत्पुण्यं लभते जनः । शालग्रामशिलां दत्त्वा तस्मात्कोटिगुणं लभेत्
तुलापुरुष दानाने जेवढे पुण्य मिळते, त्याच्या कोटीपट पुण्य शाळग्राम शिला दान दिल्याने मिळते.
सप्तद्वीपां क्षितिं दत्वा सशैलवनकाननाम् । यत्पुण्यं लभते तद्वै शालग्रामशिलाप्रदः
सप्तद्वीपांची, पर्वत, वन आणि उपवनांसह पृथ्वी दान दिल्याने जेवढे पुण्य मिळते, तेवढेच पुण्य शाळग्राम शिला दान केल्याने मिळते.
शालग्रामशिलां यो वै दद्याद्भूमिसुराय च । तेन विप्र प्रदत्तानि भुवनानि चतुर्दश
जो ब्राह्मणाला शाळग्राम शिला दान देतो, हे विप्र, त्याने जणू चौदा लोकच दान दिली.
तुलापुरुषदानं यः करोति द्विजपुंगव । जनन्याश्चोदरे तस्य पुनर्जन्म न विद्यते
जो तुलापुरुष दान करतो, हे श्रेष्ठ द्विजा, त्याला आईच्या पोटातून पुन्हा जन्म मिळत नाही.
सालंकारां द्विजश्रेष्ठ कन्यां यच्छति यो नरः । स गच्छेद्ब्रह्मसदनं पुनर्जन्म न विद्यते
हे द्विजश्रेष्ठ, जो पुरुष अलंकारांनी सजवलेली कन्या दान देतो, तो ब्रह्माच्या लोकात जातो आणि त्याला पुन्हा जन्म घ्यावा लागत नाही.
कन्याविक्रयिणो नास्ति नरकान्निष्कृतिः पुनः । कन्यादानकृतो नास्ति स्वर्गादागमनं पुनः
जो कन्या विकतो त्याला नरकातून सुटका नाही; आणि जो कन्येचे दान करतो त्याला स्वर्गातून परत यावे लागत नाही.
उपानहौ वातपत्रं यो ददाति द्विजातये । प्रेत्य चेंद्रपुरं गत्वा वसेत्कल्पचतुष्टयम्
जो पुरुष द्विजाला पादत्राणे किंवा वाऱ्यापासून वाचवणारे पान देतो, तो मृत्यूनंतर इंद्राच्या नगरीत जाऊन चार कल्पे राहतो.
वस्त्रं यच्छति यो दिव्यं साधवे वै द्विजायते । स्वर्गे दिव्यांबरधरश्चिरं तिष्ठेद्द्विजोत्तम
जो दिव्य वस्त्र योग्य द्विजाला देतो, तो स्वर्गात दिव्य वस्त्र परिधान करून दीर्घकाळ राहतो, हे द्विजोत्तम.
धेनुं पुरातनीं यच्छेद्वस्त्रं च जरितं द्विज । नूत्नां रजोवतीं कन्यां स गच्छेन्निरयं तथा
जो जुनी गाय किंवा फाटके वस्त्र ब्राह्मणाला देतो, किंवा नवीन सुंदर कन्या देतो, तो नक्कीच नरकात जातो.
कन्याविक्रयिणो ब्रह्मन्न पश्येल्लपनं बुधः । दृष्ट्वा चाज्ञानतो वापि कुर्य्यान्मार्तंड दर्शनम्
हे ब्राह्मण, ज्ञानी पुरुषाने कन्या विकणाऱ्यांशी बोलूही नये; आणि चुकून जरी त्यांना पाहिले, तरी त्याने सूर्याकडे पाहून प्रायश्चित्त करावे.
फलदाता नरो गच्छेत्त्रिदिवं च द्विजोत्तम । भुंक्ते कल्पसहस्राणि फलं तत्रामृतोपमम्
हे द्विजोत्तम, जो पुरुष फळ दान करतो तो स्वर्गात जातो आणि तिथे हजारो कल्पे अमृतासारखे फळ भोगतो.
शाकं यच्छति यो मर्त्यो शिवस्यभवनं द्विज । याति कल्पद्वयं भुंक्ते दुर्ल्लभं पायसं सुरैः
जो मनुष्य शाक दान करतो, तो शिवाच्या निवासात जातो, तिथे दोन कल्पे राहतो आणि देवांबरोबर दुर्मिळ पायसाचा आस्वाद घेतो.
घृतदो दधिदश्चैव तक्रदो दुग्धदस्तथा । विष्णोर्निकेतनं गत्वा सुधापानं करोति सः
जो तूप, दही, ताक किंवा दूध दान करतो, तो विष्णूच्या लोकात जाऊन तिथे अमृतपान करतो.
गंधदः पुष्पदश्चैव मर्त्यो याति सुरालयम् । तिष्ठेद्युगसहस्राणि गंधपुष्पविभूषितः
जो मनुष्य गंध किंवा फुले दान करतो, तो देवांच्या घरात जातो आणि हजारो युगे गंधफुले घालून राहतो.
शय्यादानं दानसारं ब्राह्मणाय ददाति यः । स याति ब्रह्मसदनं पर्य्यंके शेरते चिरम्
जो पुरुष ब्राह्मणाला उत्तम दान म्हणजेच शय्येचे दान देतो, तो ब्रह्माच्या लोकात जाऊन दीर्घकाळ पलंगावर विश्रांती घेतो.
पीठदाता दीपदाता सर्वदुष्कृतवर्जितः । स्वर्गे सिंहासने तिष्ठेज्ज्वलद्दीपावलीवृतः
जो आसन किंवा दिवा देतो आणि सर्व पापांपासून मुक्त आहे, तो स्वर्गात सिंहासनावर बसतो आणि तेजस्वी दिव्यांच्या रांगेने वेढलेला असतो.
तांबूलं यो नरो दद्याद्भूमिं भुंक्तेऽखिलां सुखम् । स्वर्गे देवांगनाक्रोडे सुप्तस्तांबूलमत्ति वै
जो पुरुष तांबूल दान करतो, तो पृथ्वीवर सर्व सुख उपभोगतो; आणि स्वर्गात देवांगनांच्या कुशीत झोपून तांबूल खातो.
विद्यादानं दानवरं करोति यो नरोत्तमः । प्रेत्य स सन्निधिं विष्णोस्तिष्ठेद्युगशतत्रयम्
जो उत्तम पुरुष विद्या हे श्रेष्ठ दान देतो, तो मृत्यूनंतर तीनशे युगे श्रीविष्णूंच्या सान्निध्यात राहतो.
प्राप्य ज्ञानं ततस्तत्र दुर्ल्लभं वै द्विजर्षभ । दुर्ल्लभं मोक्षमाप्नोति श्रीहरेः कृपया द्विज
हे द्विजश्रेष्ठ, तिथे ते दुर्मिळ ज्ञान मिळवल्यावर, तो श्रीहरीच्या कृपेने दुर्मिळ मोक्ष प्राप्त करतो.
अनाथं दुःखितं विप्रं पाठयेद्वै नरोत्तमः । श्रीहरेर्भवनं याति पुनर्जन्मविवर्जितः
जो उत्तम पुरुष अनाथ, दुःखी ब्राह्मणाला अध्ययन करायला लावतो, तो श्रीहरीच्या निवासात जातो आणि त्याला पुन्हा जन्म घ्यावा लागत नाही.