ऊचुस्ते वै व्रतं श्रेष्ठं कुरुष्व विष्णुपंचकम् । विप्राणामाज्ञया विप्र चकार विष्णुपंचकम्
ते म्हणाले: 'तू विष्णुपंचक व्रत कर.' ब्राह्मणांच्या आज्ञेने त्याने विष्णुपंचक व्रत केलं.
स प्रेत्य च हरेः स्थानमारुह्य स्यंदने वरे । आसाद्य श्रीहरेरूपं तस्थौ जन्मविवर्जितः
मरणानंतर तो उत्तम रथातून हरिच्या लोकात गेला, श्रीहरीचं रूप मिळवलं आणि पुन्हा जन्माला आला नाही.
य इदं शृणुयाद्भक्त्या चाख्यानं पापनाशनम् । कोटिजन्मार्जितं पापं तस्य नश्यति तत्क्षणात्
जो कोणी भक्तीने हे पापनाशक आख्यान ऐकतो, त्याचे कोटी जन्मांचे पाप त्या क्षणी नष्ट होतात.
शौनक उवाच। विदुषांवर तत्त्वज्ञ कथयस्व महामते । इदानीं मम दानानां माहात्म्यं क्रमतो मुने
शौनक म्हणाला: 'विद्वानांमध्ये श्रेष्ठ, तत्त्वज्ञ, हे महात्मा, आता मला दानांचं महात्म्य क्रमाने सांग.'
सूत उवाच। क्षितिदानं मुनिश्रेष्ठ दानानामुत्तमं मतम् । येन कृतं वै तद्दानं सर्वदानफलं मतम्
सूतम्हणाले: 'हे श्रेष्ठ ऋषी, सर्व दानांमध्ये भूमिदान श्रेष्ठ मानलं जातं. जो असं दान करतो, त्याला सर्व दानांचं फळ मिळतं.'
क्षितिं ससस्यां यो दद्याद्ब्राह्मणाय द्विजोत्तम । विष्णुलोके सुखं भुंक्ते यावदिंद्राश्चतुर्दश
जो माणूस ब्राह्मणाला पिकांसह जमीन दान करतो, हे श्रेष्ठ द्विज, तो चौदा इंद्रांपर्यंत विष्णुलोकात सुख भोगतो.
पृथिव्यां जन्म चासाद्य सार्वभौमस्ततो नृपः । महीं सर्वां चिरं भुक्त्वा व्रजेद्वै श्रीहरेर्गृहम्
राजा जर जन्माने पृथ्वीवर आला, आणि दीर्घकाळ संपूर्ण पृथ्वीचा उपभोग घेतला, तर त्याने शेवटी श्रीहरिच्या निवासस्थानी जावे.
गोचर्ममात्रां भूमिं यः प्रयच्छति द्विजातये । स गच्छति हरेर्गेहं सर्वपापविवर्जितः
जो कोणी द्विजाला गाईच्या कातडीएवढी जमीन दान देतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन हरिच्या घरी जातो.
शतं गावो वृषश्चैको यत्र तिष्ठंत्ययंत्रिताः । गोचर्ममात्रां तां भूमिं प्रवदंति महर्षयः
जिथे शंभर गायी आणि एक बैल मोकळेपणाने उभे राहू शकतात, तेवढ्या जमिनीला महर्षी गाईच्या कातडीएवढी जमीन म्हणतात.
भूमिनेता भूमिदाता द्वौ चापि स्वर्गगामिनौ । ग्राह्या भूमिर्द्विजैः प्राज्ञैस्त्यक्त्वा दानशतान्यपि
जमीन घेणारा आणि जमीन देणारा हे दोघेही स्वर्गात जातात; शहाण्या द्विजांनी इतर शेकडो दानं सोडूनही जमीन स्वीकारावी.
अज्ञानी भूसुरो यस्तु त्यजेद्भूमिं विमोहितः । प्रतिजन्मन्यसौ विप्रो भवेच्चात्यंत दुःखभाक्
जो ब्राह्मण अज्ञानाने आणि मोहाने जमीन सोडतो, तो प्रत्येक जन्मात अत्यंत दुःख भोगतो.
अन्यतो यः समासाद्य दद्याद्भूमिं द्विजातये । तस्मै विप्र जगन्नाथो ददाति परमं पदम्
जो कोणी दुसरीकडून मिळालेली जमीन द्विजाला दान देतो, त्याला जगाचा स्वामी परमपद देतो.
स्वदत्तां परदत्तां च मेदिनीं यो हरेद्द्विज । युक्तः कोटिकुलैर्याति नरकं चातिदारुणम्
जो द्विज स्वतः दिलेली किंवा दुसऱ्याने दिलेली जमीन बळकावतो, तो कोटी कोटी कुटुंबांसह अत्यंत भयंकर नरकात जातो.
हरेद्यो वै महीं विप्र देवब्राह्मणयोरपि । न दृष्टा निष्कृतिस्तस्य कोटिकल्पशतैर्मुने
जो कोणी देव किंवा ब्राह्मण यांच्याकडून जमीन घेतो, त्याची शेकडो कोटी कल्पांतही काही प्रायश्चित्त नाही.
भूमिं यो परदत्तां च रक्षति क्ष्मापतिर्द्विज । पुण्यं कोटिगुणं स्याद्वै तस्य दानं जनादपि
जो राजा दुसऱ्याने द्विजाला दिलेली जमीन जपतो, त्याला त्या कृतीचे पुण्य इतर दात्यांच्या दानापेक्षा कोटीपट अधिक मिळते.
सप्तद्वीपां महीं दत्त्वा यत्पुण्यं प्राप्यते द्विज । तत्पुण्यं प्राप्नुयान्मर्त्यो धेनुं यच्छन्द्विजातये
सप्तद्वीपांची पृथ्वी दान दिल्याने जेवढे पुण्य मिळते, तेवढेच पुण्य माणसाने द्विजाला गाय दान दिल्यावर मिळते.
ददाति वृषभं यस्तु दरिद्राय कुटुंबिने । सर्वपापविनिर्मुक्तो शिवलोकं स गच्छति
जो कोणी गरीब कुटुंबाला बैल दान देतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन शिवाच्या लोकात जातो.
तिलप्रमाणं स्वर्णं यो ब्राह्मणाय प्रयच्छति । हरेर्निकेतनं याति युक्तः कोटिकुलैरपि
जो ब्राह्मणाला तीळाएवढे सोनं दान देतो, तो कोटी कुटुंबांसह हरिच्या निवासस्थानी जातो.
यो दद्याद्रजतं विप्र साधवे भूसुराय वै । प्राप्नोति चंद्रलोकं च पिबेत्तत्रामृतं सदा
जो सज्जन ब्राह्मणाला चांदी दान देतो, तो चंद्रलोक मिळवतो आणि तिथे नेहमी अमृत पितो.
प्रवालं मौक्तिकं चैव हीरकं च मणिं तथा । यो ददाति द्विजश्रेष्ठ स्वर्गलोकं स गच्छति
जो प्रवाळ, मोती, हिरा किंवा मणी दान देतो, हे श्रेष्ठ द्विजा, तो स्वर्गलोकात जातो.
तुलापुरुषदानेन यत्पुण्यं लभते जनः । शालग्रामशिलां दत्त्वा तस्मात्कोटिगुणं लभेत्
तुलापुरुष दानाने जेवढे पुण्य मिळते, त्याच्या कोटीपट पुण्य शाळग्राम शिला दान दिल्याने मिळते.
सप्तद्वीपां क्षितिं दत्वा सशैलवनकाननाम् । यत्पुण्यं लभते तद्वै शालग्रामशिलाप्रदः
सप्तद्वीपांची, पर्वत, वन आणि उपवनांसह पृथ्वी दान दिल्याने जेवढे पुण्य मिळते, तेवढेच पुण्य शाळग्राम शिला दान केल्याने मिळते.
शालग्रामशिलां यो वै दद्याद्भूमिसुराय च । तेन विप्र प्रदत्तानि भुवनानि चतुर्दश
जो ब्राह्मणाला शाळग्राम शिला दान देतो, हे विप्र, त्याने जणू चौदा लोकच दान दिली.
तुलापुरुषदानं यः करोति द्विजपुंगव । जनन्याश्चोदरे तस्य पुनर्जन्म न विद्यते
जो तुलापुरुष दान करतो, हे श्रेष्ठ द्विजा, त्याला आईच्या पोटातून पुन्हा जन्म मिळत नाही.
सालंकारां द्विजश्रेष्ठ कन्यां यच्छति यो नरः । स गच्छेद्ब्रह्मसदनं पुनर्जन्म न विद्यते
हे द्विजश्रेष्ठ, जो पुरुष अलंकारांनी सजवलेली कन्या दान देतो, तो ब्रह्माच्या लोकात जातो आणि त्याला पुन्हा जन्म घ्यावा लागत नाही.
कन्याविक्रयिणो नास्ति नरकान्निष्कृतिः पुनः । कन्यादानकृतो नास्ति स्वर्गादागमनं पुनः
जो कन्या विकतो त्याला नरकातून सुटका नाही; आणि जो कन्येचे दान करतो त्याला स्वर्गातून परत यावे लागत नाही.
उपानहौ वातपत्रं यो ददाति द्विजातये । प्रेत्य चेंद्रपुरं गत्वा वसेत्कल्पचतुष्टयम्
जो पुरुष द्विजाला पादत्राणे किंवा वाऱ्यापासून वाचवणारे पान देतो, तो मृत्यूनंतर इंद्राच्या नगरीत जाऊन चार कल्पे राहतो.
वस्त्रं यच्छति यो दिव्यं साधवे वै द्विजायते । स्वर्गे दिव्यांबरधरश्चिरं तिष्ठेद्द्विजोत्तम
जो दिव्य वस्त्र योग्य द्विजाला देतो, तो स्वर्गात दिव्य वस्त्र परिधान करून दीर्घकाळ राहतो, हे द्विजोत्तम.
धेनुं पुरातनीं यच्छेद्वस्त्रं च जरितं द्विज । नूत्नां रजोवतीं कन्यां स गच्छेन्निरयं तथा
जो जुनी गाय किंवा फाटके वस्त्र ब्राह्मणाला देतो, किंवा नवीन सुंदर कन्या देतो, तो नक्कीच नरकात जातो.
कन्याविक्रयिणो ब्रह्मन्न पश्येल्लपनं बुधः । दृष्ट्वा चाज्ञानतो वापि कुर्य्यान्मार्तंड दर्शनम्
हे ब्राह्मण, ज्ञानी पुरुषाने कन्या विकणाऱ्यांशी बोलूही नये; आणि चुकून जरी त्यांना पाहिले, तरी त्याने सूर्याकडे पाहून प्रायश्चित्त करावे.