जाराकांक्षी सदा नाम्ना तृणवन्मन्यते पतिम् । असौ पतिर्न मे योग्यो मे स्वामी परपूरुषः
ती नेहमी दुसऱ्या पुरुषाची इच्छा धरायची आणि आपल्या पतीला तृणासारखे समजायची: 'हा पती माझ्यासाठी योग्य नाही; माझा खरा स्वामी दुसराच आहे.'
इति मत्वा सदा तस्मै चोच्छिष्टं तु ददाति वै । नीचसंगान्महामूढा मद्यमांसं चखाद ह
ती नेहमी असेच समजून आपल्या पतीला उष्टे अन्न द्यायची; वाईट संगतीमुळे ती मोठ्या भ्रमात पडली होती आणि दारू-मांस खात असे.
स्वामिनो भर्त्सनां नित्यं कुर्यात्कामं तु निष्ठुरा । पादरज्जुर्भवेच्चासौ कस्माद्वै न मृतोऽपि च
ती आपल्या इच्छेनुसार नेहमी पतीला कठोर शब्दांनी बोलायची; ती पतीच्या पायातील धूळ झाली होती—पण तरी ती का मेली नाही?
मृते तस्मिन्नहं भोगं करिष्यामि यदृच्छया । विचार्येति हृदा मूढा जारेणैकेन सा तदा
ती मूढ मनाने विचार करायची: 'पती मेल्यावर मी माझ्या प्रियकरासोबत मनासारखे सुख उपभोगीन.'
अन्यदेशं गमिष्यावः संकेतमकरोद्द्विज । सुप्तस्य स्वामिनो रात्रौ चासिना तद्गलं द्विज
तिने प्रियकरासोबत दुसऱ्या ठिकाणी जाण्याचे ठरवले आणि रात्री पती झोपलेला असताना त्याचा गळा सुरीने कापला.
छित्त्वा जारकृते सापि संकेतस्य स्थलं गता । आगतं जारपुरुषं द्वीपिना भक्षितं द्विज
प्रियकरासाठी पतीला मारून ती ठरलेल्या जागी गेली; पण, हे ब्राह्मण, तिचा प्रियकर तिथे आल्यावर वाघाने त्याला खाऊन टाकले.
दृष्ट्वा सा रोदनं कृत्वा मूर्च्छिता निपपात ह । चिरादाश्वस्य सा मूढा करुणं विललाप ह
हे पाहून ती रडू लागली आणि बेशुद्ध पडली; बऱ्याच वेळाने शुद्धीवर आल्यावर ती मूढ स्त्री हंबरडा फोडून रडू लागली.
कलिप्रियोवाच। स्वकीयं स्वामिनं हत्वा चागता परपूरुषम् । तं जारं स्वामिनं दैवात्शार्दूलो भक्षयन्मम । किं करोमि क्व गच्छामि विधात्रा वंचितास्म्यहम्
कलिप्रिया म्हणाली: 'मी माझ्या पतीला मारून दुसऱ्या पुरुषाकडे आले, पण नशिबाने वाघाने माझ्या प्रियकराला, माझ्या पतीला, खाऊन टाकले. आता मी काय करू, कुठे जाऊ? विधात्याने मला फसवले आहे.'
सूत उवाच। ततः कलिप्रिया ब्रह्मनागता स्वगृहं प्रति । लपने स्वामिनो दत्वा मुखं च विललाप सा
सूतमुनी म्हणाले: नंतर कलिप्रिया आपल्या घरी परतली; पतीचे डोके जवळ धरून ती जोरजोराने रडू लागली.
कलिप्रियोवाच। हा नाथ किं कृतं कर्म्म मया हंतातिदारुणम् । कं लोकं वा गमिष्यामि वद स्वामिन्मनाग्गिरम्
कलिप्रिया म्हणाली: 'हाय नाथा, मी किती भयंकर पाप केले, तुला मारले! आता मी कोणत्या लोकात जाऊ? काहीतरी बोल, स्वामी, मनात किंवा तोंडाने.'
भर्त्सनां तु यथाकामं कुर्य्याच्चाहं सुनिंदिता । किंचिन्न वदसि स्वामिन्नेनो यन्मे न विद्यते
माझ्या मनाप्रमाणे मी ओरडत असे, आणि जरी मला कठोर शब्दांनी दोष दिला तरी, हे स्वामी, मी काहीच बोलले नाही, कारण माझी काहीही चूक नव्हती.
सूत उवाच। ननाम चरणे तस्य गतान्यनगरं प्रति । तत्र प्रविष्टा सा योषिद्दृष्ट्वा पुण्यजनान्बहून्
सूतः म्हणाला: तिने त्याच्या पायांना वंदन केले आणि दुसऱ्या नगराकडे निघून गेली. तिथे पोहोचल्यावर त्या स्त्रीने अनेक पुण्यवान लोकांना पाहिले.
ऊर्जे स्नानपरान्प्रातर्नर्मदायां च वैष्णवान् । तत्र नद्यां स्त्रियश्चापि राधादामोदरं द्विज
हे ब्राह्मण, तिने ऊर्जेच्या महिन्यात पहाटे नर्मदेवर स्नान करणारे वैष्णव आणि तिथे राधा आणि दामोदराची पूजा करणाऱ्या स्त्रिया पाहिल्या.
सपर्यां च कृतां चैव शंखनादैर्महोत्सवैः । गंधपुष्पैर्धूपदीपैर्वस्त्रैर्नानाविधैः फलैः
तिने मोठ्या उत्साहाने, शंखनादात, सुगंध, फुले, धूप, दिवे, वस्त्रे आणि विविध फळांनी पूजा होताना पाहिली.
मुखवासैर्भक्तियुक्ता दृष्ट्वा सा विनयान्विता । पप्रच्छ ब्रूत यूयं मे किमेतत्क्रियते स्त्रियः
त्यांच्या तोंडातून सुगंध दरवळत होता, भक्तीने ओतप्रोत झालेल्या त्या स्त्रियांना पाहून ती विनयाने म्हणाली, 'माझ्या बहिणींनो, तुम्ही इथे काय करता आहात, कृपया सांगा.'
स्त्रिय ऊचुः - सर्वमासोत्तमे चोर्जे राधादामोदरौ शुभौ । पूजां कृत्वा वयं मातः सर्वपापहरां शुभाम्
स्त्रिया म्हणाल्या: 'ऊर्जेच्या या पवित्र महिन्यात आम्ही राधा आणि दामोदराची पूजा करतो, आई. ही पूजा सर्व पापे दूर करणारी आणि मंगल आहे.'
कोटिजन्मार्जितं पापं नष्टं प्राप्तं निकेतनम् । सपर्य्यामामिषं त्यक्त्वा कृत्वा सा च हरेर्द्दिने
कोट्यवधी जन्मांची पापे नष्ट होतात आणि घर शुद्ध होते, जेव्हा हरिदिनाला मांसाहार टाकून ही पूजा केली जाते.
निधनत्वं पौर्णमास्यां गता सा निर्मला द्विज । किंकराश्चागतास्तूर्णं यमस्य निलयं प्रति
पूर्णिमेला ती स्त्री शुद्ध अवस्थेत मरण पावली, हे ब्राह्मण. मग यमाचे दूत तिच्या घरी पटकन आले.
नेतुं तां क्रोधसंयुक्ता बबंधुश्चर्मरज्जुभिः । तदागता विष्णुदूता विमानं स्वर्णनिर्मितम्
तिला घेऊन जाण्यासाठी त्यांनी रागाने तिला कातडीच्या दोऱ्यांनी बांधले. तेव्हा विष्णूचे दूत सोन्याच्या विमानात आले.
शंखचक्रगदापद्मधारिणो वनमालिनः । निजघ्नुश्चक्रधाराभिर्यमदूताः पलायिताः
शंख, चक्र, गदा आणि कमळ धारण केलेले, वनमाळा घातलेले ते विष्णुदूत आले आणि त्यांनी चक्राच्या धारांनी यमदूतांवर प्रहार केला, त्यामुळे यमदूत पळून गेले.
राजहंसयुते विप्र विमाने स्वर्णनिर्मिते । आरूढा सा गता तैस्तु वेष्टिता विष्णुमंदिरम्
हे ब्राह्मण, ती राजहंसांनी युक्त सोन्याच्या विमानात बसली आणि त्या विष्णुदूतांच्या सोबतीने विष्णूच्या निवासस्थानी गेली.
तत्र तस्थौ चिरं भोगं कृत्वा सा वै यथेप्सितम् । या कुर्यात्कार्त्तिके विप्र राधादामोदरार्चनम्
ती तिथे हवी तशी सुखे उपभोगत बराच काळ राहिली. हे ब्राह्मण, जो कोणी कार्तिकात राधा आणि दामोदराची पूजा करतो, त्यालाही हेच फळ मिळते.
याति पूजा त्यक्तपापाद्गोलोकाख्यं मनोहरम् । य इदं शृणुयाद्भक्त्या या च नारी समाहिता । कोटिजन्मार्जितं पापं तस्य तस्या विनश्यति
पापे सोडून ही पूजा केल्यावर ती मनोहारी गोळोकात पोहोचते. जो कोणी हे भक्तीने ऐकतो किंवा जी स्त्री एकाग्रतेने ऐकते, त्यांच्या कोट्यवधी जन्मांची पापे नष्ट होतात.
शौनक उवाच। कथयस्व मुने सूत सर्वमासोत्तमस्य च । कार्तिकस्य विधिं सम्यङ्नियमान्वक्तुमर्हसि
शौनक म्हणाले: 'मुनिवर सूत, कृपया या सर्वश्रेष्ठ कार्तिक महिन्याचे संपूर्ण विधी आणि नियम नीट सांग.'
सूत उवाच। आश्विनस्य द्विजश्रेष्ठ पौर्णमास्यां समाहितः । कार्तिकस्य व्रतं कुर्याद्यावदुद्बोधिनी भवेत्
सूत म्हणाले: 'हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, आश्विनाच्या पौर्णिमेपासून एकाग्रतेने कार्तिकाचे व्रत सुरू करावे आणि उद्बोधिनीपर्यंत ते पाळावे.'
दिवा विप्र नरः कुर्यान्मलमूत्रमुदङ्मुखः । भवेन्मौनी च सर्वज्ञ रात्रौ चेद्दक्षिणामुखः
दिवसा, हे ब्राह्मण, मनुष्याने मलमूत्रासाठी नेहमी उत्तर दिशेला तोंड करावे आणि मौन व संयम पाळावा; रात्री दक्षिणेकडे तोंड करावे.
पथ्यंभसि च गोष्ठेषु श्मशाने वल्मिके द्विज । कुर्यादुत्सर्जनं नैव व्रती मूत्रपुरीषयोः
पिण्याच्या पाण्यात, गोठ्यात, स्मशानात किंवा मुंग्याच्या वारुळात, हे ब्राह्मण, व्रतीने कधीही मलमूत्र करू नये.
अत्युत्तमेषु स्थानेषु मलमूत्रं न कारयेत् । शुद्धां मृदं गृहीत्वाथ वामं प्रक्षालयेत्करम्
अत्यंत पवित्र जागी मलमूत्र करू नये; स्वच्छ माती घेऊन डावा हात धुवावा.
अद्भिर्मृदापि शुद्ध्यर्थं पूर्वं विंशतिसंख्यया । एका लिंगे गुदे पंच तथा वामकरे दश
शुद्धीसाठी आधी वीस वेळा पाणी आणि मातीने शरीर धुवावे — एकदा लिंगावर, पाचदा गुदद्वारावर आणि दहादा डाव्या हातावर.
उभयोर्दश दातव्या पादयोश्च त्रिभिस्त्रिभिः । मुखशुद्धिं ततः कुर्य्यात्संकल्पं स्नपनस्य च
दोन्ही हातांना दहा वेळा आणि दोन्ही पायांना प्रत्येकी तीन वेळा धुवावे. मग तोंड स्वच्छ करावे आणि स्नानाचा संकल्प करावा.