बहिर्भूय द्रुतं गेहाद्रुदंती च पुनः पुनः । तस्याश्च रोदनं श्रुत्वा चागताहं समीपतः
"ती पुन्हा पुन्हा घराबाहेर धावत जाऊन रडत होती. तिचे रडणे ऐकून मी तिच्या जवळ गेले."
अपृच्छं सर्ववृत्तांतं कथितो वै यथार्थतः । तया ततो व्रतवरमुपदेशं ददाम्यहम्
"मी तिला सर्व घडलेले विचारले, आणि तिने मला सगळे खरे सांगितले. मग मी तिला एक उत्तम व्रत सांगितले."
ममोपदेशतः सा वै चक्रे व्रतवरं मुदा । तस्य प्रसादाद्भो द्वाःस्थे संजाता सुखिता च सा
"माझ्या उपदेशाने तिने आनंदाने ते व्रत केले. हे द्वारपाल, त्या व्रताच्या कृपेने ती सुखी झाली."
कदाचिद्वैश्यकुलजा पत्या मृत्योर्वशं गता । समानेतुं ततस्तौ तु विहिताखिलघातकौ
"कधीतरी व्यापारीकुळातील ती स्त्री पतीमुळे मृत्यूच्या अधीन झाली. मग त्या दोघांचे संपूर्ण नाश ठरलेला होता."
किंकरान्प्रेषयामास चंडाद्यान्धर्मराट्प्रभुः । यमाज्ञया समायाता यमदूता भयंकराः
"धर्मराज यमाने चंड वगैरे भयंकर दूतांना पाठवले. यमाच्या आज्ञेने ते भयानक दूत आले."
बद्ध्वा तौ चर्मपाशेन लोहमुद्गरपाणयः । उद्यमं चक्रिरे गंतुं यमस्य शरणं प्रति
"त्यांनी दोघांना कातडीच्या दोऱ्याने बांधले आणि लोखंडी गदा हातात घेऊन, यमाच्या आश्रयाकडे नेण्यासाठी तयार झाले."
अत्रांतरे च लक्ष्म्यास्ते दूता विष्णुपरायणाः । समानेतुं समायाताः शंखचक्रगदाधराः
"इतक्यात लक्ष्मीचे विष्णुभक्त दूत, शंख, चक्र आणि गदा घेऊन, त्यांना परत आणण्यासाठी आले."
दृष्ट्वा तथाविधांस्तांश्च यमदूताः पलायिताः । लक्ष्मीदूता महात्मानः स्वप्रकाशादयस्तथा
"अशा स्वरूपात ते दूत पाहून यमदूत पळून गेले. लक्ष्मीचे तेजस्वी, महान आत्म्यांचे दूत तिथे उभे राहिले."
पाशं छित्त्वा समारोप्य राजहंसयुते रथे । जग्मुर्लक्ष्मीपुरं सर्वे सहसाकाशवर्त्मना
बंधन तोडून, राजहंसांनी ओढलेल्या रथावर बसून, सर्वजण आकाशमार्गाने लक्ष्मीच्या नगरीकडे गेले.
यावद्वारं व्रतवरं कृत्वा वैश्या च सा तदा । तावत्कल्पसहस्राणि तस्थतुः कमलापुरे
त्या व्यापारी स्त्रीने जेव्हा दरवाजाजवळ उत्तम व्रत केले, तेव्हा तितक्या हजारो कल्पांपर्यंत त्या कमळाच्या नगरीत राहिले.
पुण्यशेषस्य भोगार्थं जातौ राजान्वयेऽधुना । व्रतं च विस्मृतौ द्वाःस्थे राजसंपत्तिगर्वितौ । तस्माच्च तव तस्यापि चोपदेशार्थमागता
शिल्लक पुण्याचा उपभोग घेण्यासाठी, ते आता राजघराण्यात जन्मले आहेत; पण राजवैभवाचा गर्व आल्याने, दरवाजावाला आणि ती दोघेही व्रत विसरले आहेत; म्हणूनच मी तुला आणि तिलाही समजावण्यासाठी आलो आहे.
द्वाःस्थोवाच- केनैव तु विधानेन वृद्धे व्रतवरं कृतम् । कस्मिन्मासे व्रतं श्रेष्ठं देवता का च पूज्यते
दरवाजावाल्याने विचारले — वृद्धे, कोणत्या पद्धतीने ते उत्तम व्रत केले होते? कोणत्या महिन्यात ते श्रेष्ठ आहे, आणि कोणत्या देवतेची पूजा करावी?
एतन्मे पृच्छतो मातर्यथावद्वक्तुमर्हसि । कमलोवाच- कार्त्तिके च व्यतिक्रांते मार्गशीर्षे समागते । तस्मिन्मासे च भो पोष्ये वासरे गुरुसंज्ञके
हे विचारताना, आई, कृपया मला योग्य रीतीने सांग. कमळा म्हणाली — कार्तिक महिना संपून मार्गशीर्ष महिना आला की, त्या महिन्यात, बाळा, गुरुवार या दिवशी...
ततः पूर्वाह्णसमये सकलैर्व्रतिभिर्वृता । नारायणेन सहितां लक्ष्मीं संपूजयेत्ततः
मग सकाळच्या वेळी, सर्व व्रती लोकांसह, नारायणासहित लक्ष्मीची पूजा करावी.
मिष्टैः पायसयुक्तैश्च भुक्तैश्च खंडमिश्रितैः । लक्ष्मीं संतोषयेत्प्रेष्ये ततः संप्रार्थयेदिदम्
गोड पदार्थ, पायस आणि साखर मिसळलेल्या नैवेद्याने लक्ष्मीला संतुष्ट करावे, आणि मग हे मागणे करावे —
त्रैलोक्यपूजिते देवि कमले विष्णुवल्लभे । यथा त्वमचला कृष्णे तथा भव मयि स्थिता
त्रैलोक्यात पूज्य असणाऱ्या देवी, कमळे, विष्णूच्या प्रिय, जशी तू कृष्णाजवळ स्थिर आहेस, तशीच माझ्याजवळही कायम राहा.
ईश्वरी कमले देवि शरणं च भवानघे । नानोपहारद्रव्यैश्च लक्ष्मीमाज्ञाप्य तोषयेत्
ईश्वरी, कमळे, पापरहित देवी, तू माझे आश्रय हो. विविध प्रकारच्या उपहारांनी लक्ष्मीला संतुष्ट करावे.
शास्त्रैश्च पूजयेद्देवीं महोत्सवसमन्विताम् । ततो नैवेद्यशेषांश्च दत्वा ब्राह्मणसत्तमम्
शास्त्रपठणाने, मोठ्या उत्सवात देवीची पूजा करावी; मग नैवेद्याचा उरलेला भाग श्रेष्ठ ब्राह्मणाला द्यावा.
आत्मानं स्वपतिं पुत्रान्पोष्येऽन्यानपि सेवकान् । द्वितीये तु गुरोर्वारे विशेषं शृणु सुंदरि
स्वतःला, आपल्या पतीला, मुलांना, पोष्यांना आणि इतर सेवकांना द्यावा. आता दुसऱ्या गुरुवारी, सुंदरिनी, विशेष नियम ऐक.
चित्रधूलीप्रशस्तैश्च भ्राष्ट्रैर्गोधूमनिर्मितैः । तोषयेत्कमलादेव्याः कुर्य्याद्वै भक्तिभावतः
गव्हाच्या पीठापासून तयार केलेल्या, सुंदर धुळीने सजवलेल्या तव्यांनी, भक्तिभावाने कमळादेवीला संतुष्ट करावे.
तृतीये खंडसंयुक्तं दध्योदननिवेदनम् । शामाक शालि कासारैश्चतुर्थे पूजयेन्मुदा
तिसऱ्या गुरुवारी, साखर मिसळलेले दहीभात नैवेद्य द्यावा; चौथ्या दिवशी श्यामाका, तांदूळ आणि कासार यांनी आनंदाने पूजा करावी.
लक्ष्मीदेवीं प्रयत्नेन रत्नदंडकरे ततः । लक्ष्मीदेवी प्रीतये तु ब्राह्मणान्पूजयेद्धनैः
रत्नांनी बनवलेल्या काठीसह, लक्ष्मीदेवीची मनापासून पूजा करावी; लक्ष्मीला प्रसन्न करण्यासाठी ब्राह्मणांना धनाने सन्मान द्यावा.
वस्त्रालंकारभोज्यैश्च फलैर्नानाविधैस्तथा । पोष्योवाच- अत्रैव तिष्ठ भो वृद्धे राज्ञीं सुरतिचंद्रिकाम्
वस्त्रे, दागिने, भोजन आणि विविध प्रकारच्या फळांनीही. पोष्य म्हणाली — इथेच थांब, वृद्धे, मी राणी सुरतचंद्रिकेला सांगते.
विज्ञाप्य त्वां नयिष्यामि मा क्रोधं कुरु सत्तमे । इत्युक्त्वा सा तु चार्वंगी गता राज्ञीसमीपतः
तुला कळवून मगच घेऊन जाईन; कृपया राग करू नकोस, श्रेष्ठे. असे म्हणून, सुंदर अंगवट असलेली ती राणीच्या जवळ गेली.
शिरस्यंजलिमाधाय पोष्या ब्रह्मन्समूलतः । आरभ्य सांगपर्यंतं यदूचे कमलालया
डोक्यावर हात जोडून, पोष्याने ब्राह्मणासह, कमळाने सांगितलेले सर्व आरंभापासून शेवटपर्यंत सांगितले.
तत्सर्वं कथयामास राज्ञीं सुरतिचंद्रिकाम् । द्वारपालीवचः श्रुत्वा राज्ञी सुरतिचंद्रिका
ती सर्व कथा राणी सुरतचंद्रिकेला सांगितली; दरवाजावाल्याचे बोल ऐकून, राणी सुरतचंद्रिका...
जगाम ब्राह्मणीपार्श्वं सगर्वा प्राह सुंदर । राज्ञ्युवाच- वृद्धे ब्राह्मणि किं वृत्तं चोपदेशार्थमागता
ती अभिमानाने ब्राह्मण स्त्रीजवळ गेली आणि सुंदर बोलली. राणी म्हणाली: वृद्ध ब्राह्मण स्त्री, काय घडलं आहे की तू मला सल्ला द्यायला आली आहेस?
कथयस्व चिरं मह्यं भयं त्यक्त्वा यथासुखम् । ब्राह्मण्युवाच- तवानीतिमहं दृष्ट्वा गंतुमिच्छामि चंचला
कृपया मला भीती न ठेवता, मोकळेपणाने सगळं सांग. ब्राह्मण स्त्री म्हणाली: तुझं वागणं पाहून, मी अस्वस्थ झाले आहे आणि इथून निघून जायचं ठरवलं आहे.
कथयिष्यामि किं दुष्टे व्रतं परमदुर्लभम् । इंदिरावासरे चाद्य चांडालेन करोषि यत्
मी तुला सांगते, दुर्विनीत स्त्री, हे फारच दुर्मिळ व्रत आहे. आज इंदिरा देवीच्या दिवशी, तू चांडाळासोबत हे करत आहेस.
तद्दृष्टं मयि का दुष्टे तद्गेहे गर्वितेऽधुना । तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणीवाक्यं क्रोधसंरक्तलोचना
दुर्विनीत आणि गर्विष्ठ स्त्री, मी हे तुझ्या घरी पाहिलं आहे. ब्राह्मण स्त्रीचे हे शब्द ऐकून तिच्या डोळ्यांत रागाने लालसरपणा आला.