ततः प्रसन्ना सा देवी सर्वान्देवानुवाच ह । वरं वृणीध्वं भद्रं वो वरदाहं सुरोत्तमाः
मग प्रसन्न झालेल्या देवीने सर्व देवांना म्हटले: 'वर मागा, तुम्हाला शुभ होवो; मी वर देणारी आहे, हे श्रेष्ठ देवांनो.'
देवा ऊचुः- प्रसीद कमले देवि सर्वमातर्हरिप्रिये । त्वया विना जगच्छून्यं कुरु प्राणप्ररक्षणम्
देव म्हणाले: 'कमले, हे देवी, सर्वांची आई, हरिप्रिये, कृपा कर; तुझ्याशिवाय जग रिकामे आहे—जीवनाचे रक्षण कर.'
इत्युक्ता सा महालक्ष्मीः प्राह नारायणप्रिया । इदानीं सर्वजंतूनां प्राणरक्षां करोम्यहम्
अशी विनंती ऐकून, नारायणाची प्रिय महालक्ष्मी म्हणाली: 'आता मी सर्व जीवांचे प्राणरक्षण करीन.'
ततो नारायणः श्रीमाञ्छंखचक्रगदाधरः । आविर्बभूव सहसा दयालुर्जगदीश्वरः
मग श्रीमंत, शंख, चक्र आणि गदा धारण करणारे, दयाळू, जगाचे ईश्वर नारायण अचानक प्रकट झाले.
ततस्ते तुष्टुवुर्देवाः प्रणम्य जगतां पतिम् । कृतांजलिपुटाः प्रोचुः हर्षगद्गदभाषिणः
तेव्हा सर्व देवांनी, हात जोडून, जगाच्या अधिपतीचे वंदन केले आणि आनंदाने गदगदलेल्या स्वरात स्तुती केली.
गृहाण मातरं विष्णो महिषीं वल्लभां तव । संसाररक्षणार्थाय लक्ष्मीमनपगामिनीम् । यावत्प्रतिज्ञां नो चक्रे तावत्प्राहेंदिरा हरिम्
ते म्हणाले: 'हे विष्णू, जगाच्या रक्षणासाठी, तुझी प्रिय पत्नी, लक्ष्मी, ही माता स्वीकार; ती कधीही साथ सोडत नाही.' देवांनी अशी विनंती करताच, इंदिरा हरिला संबोधित करते.
लक्ष्मीरुवाच- अविवाह्य कथं ज्येष्ठामलक्ष्मीं मधुसूदन । तस्याः कनिष्ठां मां नाथ विवाहं कर्तुमिच्छसि । ज्येष्ठायां च स्थितायां वै कनिष्ठा परिणीयते
लक्ष्मी म्हणाली: 'मधुसूदना, मोठ्या अलक्ष्मीचा विवाह न करता, तू मला, लहान बहिणीला, कसा विवाह करणार? मोठी बहिण अविवाहित असताना, लहान बहिणीचा विवाह होत नाही.'
सूत उवाच- इति श्रुत्वा ततो विष्णुर्ददौ चोद्दालकाय च । वेदवाक्यानुरूपेण ह्यलक्ष्मीं निर्जरैः सह
सूतमुनी म्हणाले: हे ऐकून, विष्णूंनी वेदवचनाप्रमाणे, अलक्ष्मीला अमरांसह उद्दालकाला दिले.
ततो नारायणः श्रीमान्लक्ष्मीमंगीचकार ह । ततः सुरगणाः सर्वे नमश्चक्रुः पुनःपुनः
मग श्रीमंत नारायणाने लक्ष्मीला स्वीकारले; आणि सर्व देवगण पुन्हा पुन्हा वंदन करू लागले.
अथ ते चासुरान्सर्वान्जघ्नुः सर्वे बलाधिकाः । सर्वे ते क्रंदमानाश्च गताश्चैव दिशो दश
नंतर सर्व बलवान देवांनी सर्व असुरांचा संहार केला; आणि ते असुर ओरडत, दहा दिशांना पळून गेले.
सुधां तत्खादितुं चक्रुर्देवाः पंक्तिं यथाक्रमम् । श्रीविष्णोराज्ञया सर्वे चोचुश्चैव परस्परम्
मग देवांनी अमृत घेण्यासाठी योग्य क्रमाने रांग लावली, आणि श्रीविष्णूच्या आज्ञेने एकमेकांशी बोलू लागले.
त्वं च देहि त्वं च देहि त्वं च देहीति चाब्रुवन् । न शक्तोऽस्मि न शक्तोऽस्मि न शक्तोऽस्मीति चाब्रुवन्
ते म्हणू लागले, 'तू दे, तू दे, तू दे,' आणि काही म्हणाले, 'मी देऊ शकत नाही, मी देऊ शकत नाही, मी देऊ शकत नाही.'
ततो विष्णुः समुत्तस्थौ स्त्रीरूपं च दधार ह । चकार स्वर्णपात्रे तत्पीयूषपरिवेषणम्
मग विष्णू उठला आणि त्याने स्त्रीचे रूप घेतले; त्याने त्या अमृताचा सुवर्णाच्या भांड्यातून वाटप केले.
पीयूषभक्षणं राहुर्यावत्कुर्याद्द्विजोत्तम । चंद्रसूर्यौ चोक्तवंतौ राक्षसोऽसौ छलागतः
राहू अमृत घेणार इतक्यात, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, चंद्र आणि सूर्य बोलले; तो राक्षस फसवणूक करून तिथे आला होता.
ततः क्रुद्धो जगन्नाथो जघान स्वर्णपात्रतः । शिरस्तस्य पपातोर्व्यां केतुर्नाम्ना बभूव ह
मग सर्व जगाचा स्वामी रागावला आणि त्याने सुवर्णाच्या भांड्यातून राहूला मारले; त्याचे डोके जमिनीवर पडले आणि ते केतु म्हणून ओळखले जाऊ लागले.
राहुकेतू ततस्तूर्णं गतौ तौ भयविह्वलौ । इदानीं तद्दिने प्राप्ते चंद्रसूर्यौ स युध्यति
राहू आणि केतु घाबरून लगेच पळाले; आता त्या दिवशी तो चंद्र आणि सूर्याशी लढतो.
कुर्याद्ग्रासं सैंहिकेयस्तत्क्षणं दुर्लभं भवेत् । सर्वं गंगासमं तोयं वेदव्याससमा द्विजाः
सिंहिकेचा मुलगा त्या क्षणी त्यांना गिळू शकतो, तेव्हा ते फार कठीण होते; सर्व पाणी गंगेप्रमाणे आहे आणि सर्व ब्राह्मण वेदव्यासासारखे आहेत.
स्नानं वायसतीर्थे यो गंगास्नानफलं लभेत् । दानमक्षयपुण्यं स्यात्कोटिजन्मार्जितं तथा
जो कोणी वायसतीर्थात स्नान करतो, त्याला गंगेस्नानाचे फळ मिळते; तिथे केलेले दान कधीही संपत नाही, जणू कोट्यवधी जन्मांचे पुण्य मिळते.
पापं नश्येत्समूलं च किं पुनः क्रतुकोटिभिः । विद्यार्थी लभते विद्यां पुत्रार्थी पुत्रमाप्यते
तिथे पाप मुळासकट नष्ट होते—मग कोटी यज्ञांच्या पुण्याची काय गरज? जो विद्या मागतो, त्याला विद्या मिळते; जो पुत्रासाठी प्रार्थना करतो, त्याला पुत्र मिळतो.
मोक्षार्थी लभते मोक्षं मंत्रसिद्धिर्भवेद्ध्रुवम् । इति ते कथितं विप्र समुद्रमथनं तु तत्
मोक्षाची इच्छा करणाऱ्याला मोक्ष मिळतो; मंत्रसिद्धी निश्चित होते. हे ब्राह्मण, समुद्रमंथनाची कथा तुला सांगितली.
शौनक उवाच- इदानीं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व यथार्थतः । हरिस्वरूपिणा साक्षाद्वेदव्यासेन शासित
शौनक म्हणाला: आता मला ऐकायचे आहे—सांग, खरेखुरे सांग—हरिच्या स्वरूपात स्वतः वेदव्यासांनी काय शिकवले होते?
निरहंकार हे सूत लोकानुग्रहकारक । केन स्यात्सुभगा नारी पापिनी च सुदुर्भगा
हे सूत, अहंकाररहित, सर्व लोकांचे कल्याण करणारा, कोणत्या कारणाने स्त्री भाग्यवान होते आणि पापी स्त्री अत्यंत दुर्दैवी होते?
पतिप्रियांग केन स्याद्रूपिता चक्षुषोः सुधा । केन वा जायते लक्ष्मीस्तन्मे ब्रूहि तपोधन
पतिसाठी प्रिय कशी होते, तिचे अंग डोळ्यांना कसे सुखावते? आणि ती सौंदर्याने कशी नटते? हे तपोधन, मला सांग.
सूत उवाच- यदि पुण्यमिदं विप्र वृत्तं परमदुर्लभम् । शृणुष्व भोः समासेन कथयामि विधानतः
सूत म्हणाला: हे ब्राह्मण, हे पुण्यदायी आणि अत्यंत दुर्मिळ वृतांत तुला ऐकायचा असेल, तर ऐक—मी तुला संक्षिप्त आणि योग्य रीतीने सांगतो.
आसीद्भद्रश्रवा राजा युगे द्वापरसंज्ञके । सौराष्ट्रदेशवासी च वेदवेदांगपारगः
द्वापर युगात भद्रश्रवा नावाचा राजा होता; तो सौराष्ट्र देशात राहणारा आणि वेद व वेदांगांचा जाणकार होता.
भार्या तस्य च संजाता नाम्ना सुरतिचंद्रिका । तस्यां बभूवुः श्रीराज्ञः सप्तपुत्रा मनोरमाः
त्याची पत्नी सुरतिचंद्रिका नावाची होती; तिच्या पोटी त्या राजाला सात सुंदर पुत्र झाले.
ततोऽभिजाता दुहिता सुंदरी सत्यवादिनी । श्यामबाला च विप्रेंद्र नाम्ना प्रीतिकरी पितुः
नंतर एक कन्या जन्मली, सुंदर आणि सत्य बोलणारी, काळी सावळी, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, तिचे नाव प्रीतिकरी आणि ती पित्याला अतिशय प्रिय होती.
अथैकदा श्यामबाला सुवर्णसिकतासु च । गूढैर्मनोहरै रत्नैः सखिभिः क्रीडितुं मुदा
एकदा श्यामबाला आपल्या सखींसोबत आनंदाने सोन्याच्या वाळूत, लपलेल्या मनमोहक रत्नांसह खेळायला गेली.
जगाम नीपवृक्षस्य तलं परमदुर्लभम् । एतस्मिन्नंतरे विप्र लक्ष्मीः संसारतारिणी
ती एका कदंबाच्या झाडाखाली, अत्यंत दुर्मिळ अशा ठिकाणी गेली; त्याच वेळी, हे ब्राह्मण, संसारातून तारणारी लक्ष्मी—
लोकानां नीतिदा साथ समायाता स्वयं पुरः । धृत्वा च ब्राह्मणीरूपं पलितांगी च भूसुर
—सर्व लोकांना नीती देणारी, तिथे स्वतः आली आणि तिने वृद्ध ब्राह्मण स्त्रीचे रूप घेतले.