तेन पुण्यप्रभावेण गणिका गतपातका । वैकुंठं प्रति सा याति निर्गता तव दंडतः
त्या पुण्याच्या प्रभावामुळे, ती वेश्या पापमुक्त झाली आणि तुझ्या शिक्षेतून सुटून वैकुंठाला निघून गेली.
सूत उवाच- इति श्रुत्वा ततो दूता यमोऽपि वचनं द्विज । व्यापारे चान्यतश्चित्तं ददौ सा गणिकापि च
सूतरूपी सांगतो— हे द्विजा, हे सर्व ऐकल्यावर, यमाचे दूत आणि यम स्वतः, तसेच ती वेश्या, आपापल्या कामात गुंतले.
आरूढा स्यंदने दिव्ये राजहंसयुते तथा । विष्णुलोकं ययौ सा च वेष्टिता विष्णुकिंकरैः
राजहंसांनी ओढलेल्या दिव्य रथावर बसून, विष्णूच्या सेवकांनी वेढलेली ती विष्णूच्या लोकात गेली.
श्रीविष्णोराज्ञया साथ कुलकोटियुतापि च । तस्थौ सौधगृहे विप्र नानाभोगं चकार ह
श्रीविष्णूच्या आज्ञेने, ती असंख्य नातेवाईकांसह, त्या भव्य राजवाड्यात राहू लागली आणि विविध सुखांचा अनुभव घेऊ लागली, हे विप्र.
भक्त्या यो वै हरेर्गेहे दद्याच्चूर्णं प्रयत्नतः । पुण्यं किं वा भवेत्तस्य न जाने द्विजपुंगव
हे द्विजश्रेष्ठ, जर कोणी भक्तीभावाने आणि काळजीपूर्वक हरिच्या घरात अगदी चूर्णसुद्धा अर्पण केले, तर त्याला कोणते पुण्य मिळणार नाही, हे मी सांगू शकत नाही.
भक्त्याध्यायं पठेद्यो वै शृणोति सादरेण च । सर्वपापविनिर्मुक्तो यात्यसौ हरिमंदिरम्
जो कोणी हा भक्तिपर अध्याय श्रद्धेने वाचतो किंवा ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि हरिच्या धामात पोहोचतो.
शौनक उवाच- कथयस्व महाप्राज्ञ गोलोकं याति कर्मणा । सुमते दुस्तरात्केन जनः संसारसागरात् । राधायाश्चाष्टमी सूत तस्या माहात्म्यमुत्तमम्
शौनक म्हणाले: हे महाज्ञानी, चांगल्या बुद्धीचा माणूस कोणत्या कृतीने गोलोकात जाऊ शकतो आणि या कठीण संसारसागरातून पार होऊ शकतो, ते मला सांग. सूत, राधेच्या अष्टमीचे श्रेष्ठ माहात्म्यही मला सांग.
सूत उवाच- ब्रह्माणं नारदोऽपृच्छत्पुरा चैतन्महामुने । तच्छृणुष्व समासेन पृष्टवान्स इति द्विज
सूत म्हणाले: पूर्वी नारदाने ब्रह्माजींना हे विचारले होते, हे महर्षे. द्विजा, त्याने काय विचारले ते मी तुला थोडक्यात सांगतो, ऐक.
नारद उवाच- पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविदां वर । राधाजन्माष्टमी तात कथयस्व ममाग्रतः
नारद म्हणाले: पितामह, तू सर्व शास्त्रज्ञांमध्ये श्रेष्ठ आणि अत्यंत बुद्धिमान आहेस. राधेच्या जन्माच्या अष्टमीविषयी मला इथेच सांग.
तस्याः पुण्यफलं किंवा कृतं केन पुरा विभो । अकुर्वतां जनानां हि किल्बिषं किं भवेद्द्विज
हे प्रभो, त्या व्रताचे पुण्य काय आहे आणि पूर्वी कोणी ते केले होते? जे लोक हे करतात त्यांचे कोणते पाप नष्ट होते, हे द्विजा, मला सांग.
केनैव तु विधानेन कर्त्तव्यं तद्व्रतं कदा । कस्माज्जाता च सा राधा तन्मे कथय मूलतः
हे व्रत कोणत्या पद्धतीने आणि केव्हा करावे? राधा का जन्मली, हे मला सुरुवातीपासून सांग.
ब्रह्मोवाच- राधाजन्माष्टमीं वत्स शृणुष्व सुसमाहितः । कथयामि समासेन समग्रं हरिणा विना
ब्रह्मा म्हणाले: बाळा, राधेच्या जन्माच्या अष्टमीची कथा लक्षपूर्वक ऐक. मी तुला हरिव्यतिरिक्त सर्व काही थोडक्यात सांगतो.
कथितुं तत्फलं पुण्यं न शक्नोत्यपि नारद । कोटिजन्मार्जितं पापं ब्रह्महत्यादिकं महत्
नारदा, त्या व्रताचे पुण्य आणि फळ मी पूर्णपणे सांगूही शकत नाही; ते कोटी जन्मांच्या मोठ्या पापांसह ब्रह्महत्यासारखे महापापही नष्ट करते.
कुर्वंति ये सकृद्भक्त्या तेषां नश्यति तत्क्षणात् । एकादश्याः सहस्रेण यत्फलं लभते नरः
जे लोक हे व्रत एकदाही भक्तीने करतात, त्यांचे पाप त्या क्षणीच नाहीसे होते; आणि त्यांना हजार एकादशीचे जितके पुण्य मिळते तितके फळ मिळते.
राधाजन्माष्टमी पुण्यं तस्माच्छतगुणाधिकम् । मेरुतुल्यसुवर्णानि दत्वा यत्फलमाप्यते
म्हणून राधेच्या जन्माष्टमीचे पुण्य हे त्या पेक्षा शंभरपट अधिक आहे; आणि मेरू पर्वताएवढे सोनं दान केल्यावर जे फळ मिळते, ते मिळते.
सकृद्राधाष्टमीं कृत्वा तस्माच्छतगुणाधिकम् । कन्यादानसहस्रेण यत्पुण्यं प्राप्यते जनैः
राधाष्टमी एकदाही केल्याने, हजार कन्यादानाच्या पुण्यापेक्षा शंभरपट अधिक पुण्य मिळते.
वृषभानुसुताष्टम्या तत्फलं प्राप्यते जनैः । गंगादिषु च तीर्थेषु स्नात्वा तु यत्फलं लभेत्
वृषभानूच्या कन्येच्या जन्माच्या अष्टमीचे व्रत केल्याने, गंगा वगैरे पवित्र तीर्थांमध्ये स्नान केल्यावर जे फळ मिळते, ते मिळते.
कृष्णप्राणप्रियाष्टम्याः फलं प्राप्नोति मानवः । एतद्व्रतं तु यः पापी हेलया श्रद्धयापि वा
कृष्णाच्या प्राणप्रिय अष्टमीचे व्रत केल्याने माणसाला तेच फळ मिळते; पापी माणूस हे व्रत हलगर्जीपणाने किंवा श्रद्धेने करतो, तरीही—
करोति विष्णुसदनं गच्छेत्कोटिकुलान्वितः । पुरा कृतयुगे वत्स वरनारी सुशोभना
—तो विष्णूच्या धामात जातो आणि त्याच्या असंख्य पिढ्याही त्याच्यासोबत जातात. पूर्वी कृतयुगात, बाळा, एक अतिशय सुंदर आणि श्रेष्ठ स्त्री होती.
सुमध्या हरिणीनेत्रा शुभांगी चारुहासिनी । सुकेशी चारुकर्णी च नाम्ना लीलावती स्मृता
तिची कंबर नाजूक होती, डोळे हरिणीसारखे, अंग शुभ्र, हास्य सुंदर, केस देखणे, कान मोहक; तिचं नाव लीलावती होतं.
तया बहूनि पापानि कृतानि सुदृढानि च । एकदा साधनाकांक्षी निःसृत्य पुरतः स्वतः
तिने अनेक आणि मोठी पापं केली होती; पण एकदा साधना करण्याची इच्छा मनात धरून, ती स्वतः घरातून बाहेर पडली.
गतान्यनगरं तत्र दृष्ट्वा सुज्ञ जनान्बहून् । राधाष्टमीव्रतपरान्सुंदरे देवतालये
ती दुसऱ्या नगरीत गेली, तिथे तिने सुंदर देवालयात राधाष्टमीचे व्रत करणारे अनेक ज्ञानी लोक पाहिले.
गंधपुष्पैर्धूपदीपैर्वस्त्रैर्नानाविधैः फलैः । भक्तिभावैः पूजयंतो राधाया मूर्तिमुत्तमाम्
राधेची सुंदर मूर्ती सुवासिक फुलांनी, धूप, दीप, वेगवेगळ्या वस्त्रांनी, अनेक प्रकारच्या फळांनी आणि भक्तीभावाने पूजली जाते.
केचिद्गायंति नृत्यंति पठंति स्तवमुत्तमम् । तालवेणुमृदंगांश्च वादयंति च के मुदा
कोणी गातात, कोणी नाचतात, कोणी उत्तम स्तोत्र म्हणतात; तर काही आनंदाने टाळ, वेणू आणि मृदंग वाजवतात.
तांस्तांस्तथाविधान्दृष्ट्वा कौतूहलसमन्विता । जगाम तत्समीपं सा पप्रच्छ विनयान्विता
अशा वेगवेगळ्या लोकांना पाहून, ती उत्सुकतेने त्यांच्या जवळ गेली आणि नम्रपणे विचारले.
भोभोः पुण्यात्मानो यूयं किं कुर्वंतो मुदान्विताः । कथयध्वं पुण्यवंतो मां चैव विनयान्विताम्
अहो पुण्यवानांनो, तुम्ही इतक्या आनंदाने काय करत आहात? कृपया मला, नम्रपणे विचारणाऱ्या मला, सांगा.
तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा परकार्यहितेरताः । आरेभिरे तदा वक्तुं वैष्णवा व्रततत्पराः
तिचे बोलणे ऐकून, दुसऱ्यांच्या कल्याणासाठी आणि व्रताच्या आचरणात मग्न असलेले वैष्णव बोलायला लागले.
राधाव्रतिन ऊचुः- भाद्रे मासि सिताष्टम्यां जाता श्रीराधिका यतः । अष्टमी साद्य संप्राप्ता तां कुर्वाम प्रयत्नतः
राधाव्रत करणाऱ्यांनी सांगितले— 'भाद्रपद महिन्यातील शुक्ल अष्टमीला श्रीराधिकेचा जन्म झाला; आज ती अष्टमी आली आहे म्हणून आम्ही हे व्रत श्रद्धेने करतो.'
गोघातजनितं पापं स्तेयजं ब्रह्मघातजम् । परस्त्रीहरणाच्चैव तथा च गुरुतल्पजम्
गायींचा वध, चोरी, ब्राह्मणहत्या, परस्त्रीचे अपहरण आणि गुरूच्या पत्नीशी संबंध या पापांपासून—
विश्वासघातजं चैव स्त्रीहत्याजनितं तथा । एतानि नाशयत्याशु कृता या चाष्टमी नृणाम्
विश्वासघात आणि स्त्रीहत्या यामुळे होणारे पापही— हे सर्व पाप अष्टमीचे व्रत करणाऱ्यांचे लवकरच नष्ट होते.