प्रेषिता देवदेवेन तद्भक्तवत्सलेन च । कृष्णजीमूतसंकाशाः स्फुरद्वदनपंकजाः
देवतांचा देव आणि भक्तांवर नेहमीच कृपा करणाऱ्या परमेश्वराने पाठवलेले, कृष्णमेघासारखे काळे, त्यांच्या चेहऱ्यावर कमळासारखी तेजस्विता झळकत होती.
श्रेणीधराश्चारुनासा दिव्यकुंडलभूषिताः । ददृशुः पथि गच्छंतो विष्णोर्दूतामहात्मनः
सुंदर नाक असलेले, दिव्य कुंडले घातलेले, गळ्यात अलंकारांच्या माळा असलेले, ते विष्णूचे महान दूत त्या मार्गावर जात असताना त्यांना दिसले.
विष्णुदूता ऊचुः- के यूयं विकृताकारा लक्ष्यंते कर्बुरा इव । इमां विष्णोः प्रियतमां नीत्वा क्व व्रजथोत्तमाम् । इदं वचनमाकर्ण्य तेषां ते तु द्रुतं ययुः
विष्णूचे दूत म्हणाले— 'तुम्ही कोण, असे विकृत आणि काळोखे दिसता? या विष्णूला अत्यंत प्रिय असलेल्या या स्त्रीला कुठे घेऊन चालला आहात?' हे शब्द ऐकताच ते दूत तिथून पटकन निघून गेले.
अथ ते क्रोधसंपन्ना विष्णोर्दूता महाबलाः । जघ्नुस्ते संदेशहरान्यमस्य जगतः प्रभोः
मग, क्रोधाने भरलेले आणि अत्यंत बलवान असलेले विष्णूचे दूत, त्या यमाच्या संदेशवाहकांना ठार मारू लागले.
चक्रादिशस्त्रसंघैश्च सूर्यकोटिसमप्रभैः । कृतांतस्य भटाः सर्वे रुदंतस्ते पलायिताः
चक्र वगैरे तेजस्वी अस्त्रांनी, जे सूर्याच्या कोट्यवधी किरणांसारखे चमकत होते, मृत्युदेवतेचे सर्व सैनिक रडत आणि घाबरून पळून गेले.
यमं प्रोचुः सभीताश्च वृत्तांतं सकलं द्विज । यमोऽपि तत्कथां श्रुत्वा चित्रगुप्तमुवाच ह
ते सर्व घाबरलेले दूत, घडलेली सगळी हकीकत यमाला सांगू लागले, हे द्विजा. यमानेही ते सर्व ऐकून चित्रगुप्ताला विचारले.
धर्म उवाच- केन पुण्येन भो मंत्रिन्वेश्या मुक्तिं समागता । एतन्मे पृच्छत सर्वं कथयस्व यथार्हतः
धर्मराज म्हणाले— 'मंत्री, या वेश्येला कोणत्या पुण्यामुळे मुक्ती मिळाली? मला हे सर्व नीट सांग.'
चित्रगुप्त उवाच- तया पापान्यर्जितानि जन्मतः सुबहून्यपि । किंत्वाकर्णय लोकेश यदि स्यात्पुण्यमस्ति तत्
चित्रगुप्त म्हणाले— 'तिने जन्मापासून अनेक पापे केली, पण, हे लोकांचे स्वामी, जर काही पुण्य असेल तर ते मी सांगतो, ऐका.'
गणिकैकदा धर्म्मराज सर्वालंकारभूषिता । कांचित्पुरीं जगामाशु जारकांक्षी धनार्थिनी
एकदा, हे धर्मराजा, ती वेश्या सर्व अलंकारांनी सजून, प्रियकराच्या शोधात आणि धनाच्या इच्छेने एका नगरीत गेली.
तत्र देवालये तस्मिन्स्थित्वा तांबूलभक्षणं । कृत्वा तच्छेषचूर्णं तु ददौ भित्तौ तु कौतुकात्
तेथे, एका देवळात उभी राहून, तिने तांबूल खाल्ले आणि मग उरलेले तांबुळाचे चूर्ण कुतूहलाने भिंतीवर लावले.
तेन पुण्यप्रभावेण गणिका गतपातका । वैकुंठं प्रति सा याति निर्गता तव दंडतः
त्या पुण्याच्या प्रभावामुळे, ती वेश्या पापमुक्त झाली आणि तुझ्या शिक्षेतून सुटून वैकुंठाला निघून गेली.
सूत उवाच- इति श्रुत्वा ततो दूता यमोऽपि वचनं द्विज । व्यापारे चान्यतश्चित्तं ददौ सा गणिकापि च
सूतरूपी सांगतो— हे द्विजा, हे सर्व ऐकल्यावर, यमाचे दूत आणि यम स्वतः, तसेच ती वेश्या, आपापल्या कामात गुंतले.
आरूढा स्यंदने दिव्ये राजहंसयुते तथा । विष्णुलोकं ययौ सा च वेष्टिता विष्णुकिंकरैः
राजहंसांनी ओढलेल्या दिव्य रथावर बसून, विष्णूच्या सेवकांनी वेढलेली ती विष्णूच्या लोकात गेली.
श्रीविष्णोराज्ञया साथ कुलकोटियुतापि च । तस्थौ सौधगृहे विप्र नानाभोगं चकार ह
श्रीविष्णूच्या आज्ञेने, ती असंख्य नातेवाईकांसह, त्या भव्य राजवाड्यात राहू लागली आणि विविध सुखांचा अनुभव घेऊ लागली, हे विप्र.
भक्त्या यो वै हरेर्गेहे दद्याच्चूर्णं प्रयत्नतः । पुण्यं किं वा भवेत्तस्य न जाने द्विजपुंगव
हे द्विजश्रेष्ठ, जर कोणी भक्तीभावाने आणि काळजीपूर्वक हरिच्या घरात अगदी चूर्णसुद्धा अर्पण केले, तर त्याला कोणते पुण्य मिळणार नाही, हे मी सांगू शकत नाही.
भक्त्याध्यायं पठेद्यो वै शृणोति सादरेण च । सर्वपापविनिर्मुक्तो यात्यसौ हरिमंदिरम्
जो कोणी हा भक्तिपर अध्याय श्रद्धेने वाचतो किंवा ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि हरिच्या धामात पोहोचतो.
शौनक उवाच- कथयस्व महाप्राज्ञ गोलोकं याति कर्मणा । सुमते दुस्तरात्केन जनः संसारसागरात् । राधायाश्चाष्टमी सूत तस्या माहात्म्यमुत्तमम्
शौनक म्हणाले: हे महाज्ञानी, चांगल्या बुद्धीचा माणूस कोणत्या कृतीने गोलोकात जाऊ शकतो आणि या कठीण संसारसागरातून पार होऊ शकतो, ते मला सांग. सूत, राधेच्या अष्टमीचे श्रेष्ठ माहात्म्यही मला सांग.
सूत उवाच- ब्रह्माणं नारदोऽपृच्छत्पुरा चैतन्महामुने । तच्छृणुष्व समासेन पृष्टवान्स इति द्विज
सूत म्हणाले: पूर्वी नारदाने ब्रह्माजींना हे विचारले होते, हे महर्षे. द्विजा, त्याने काय विचारले ते मी तुला थोडक्यात सांगतो, ऐक.
नारद उवाच- पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविदां वर । राधाजन्माष्टमी तात कथयस्व ममाग्रतः
नारद म्हणाले: पितामह, तू सर्व शास्त्रज्ञांमध्ये श्रेष्ठ आणि अत्यंत बुद्धिमान आहेस. राधेच्या जन्माच्या अष्टमीविषयी मला इथेच सांग.
तस्याः पुण्यफलं किंवा कृतं केन पुरा विभो । अकुर्वतां जनानां हि किल्बिषं किं भवेद्द्विज
हे प्रभो, त्या व्रताचे पुण्य काय आहे आणि पूर्वी कोणी ते केले होते? जे लोक हे करतात त्यांचे कोणते पाप नष्ट होते, हे द्विजा, मला सांग.
केनैव तु विधानेन कर्त्तव्यं तद्व्रतं कदा । कस्माज्जाता च सा राधा तन्मे कथय मूलतः
हे व्रत कोणत्या पद्धतीने आणि केव्हा करावे? राधा का जन्मली, हे मला सुरुवातीपासून सांग.
ब्रह्मोवाच- राधाजन्माष्टमीं वत्स शृणुष्व सुसमाहितः । कथयामि समासेन समग्रं हरिणा विना
ब्रह्मा म्हणाले: बाळा, राधेच्या जन्माच्या अष्टमीची कथा लक्षपूर्वक ऐक. मी तुला हरिव्यतिरिक्त सर्व काही थोडक्यात सांगतो.
कथितुं तत्फलं पुण्यं न शक्नोत्यपि नारद । कोटिजन्मार्जितं पापं ब्रह्महत्यादिकं महत्
नारदा, त्या व्रताचे पुण्य आणि फळ मी पूर्णपणे सांगूही शकत नाही; ते कोटी जन्मांच्या मोठ्या पापांसह ब्रह्महत्यासारखे महापापही नष्ट करते.
कुर्वंति ये सकृद्भक्त्या तेषां नश्यति तत्क्षणात् । एकादश्याः सहस्रेण यत्फलं लभते नरः
जे लोक हे व्रत एकदाही भक्तीने करतात, त्यांचे पाप त्या क्षणीच नाहीसे होते; आणि त्यांना हजार एकादशीचे जितके पुण्य मिळते तितके फळ मिळते.
राधाजन्माष्टमी पुण्यं तस्माच्छतगुणाधिकम् । मेरुतुल्यसुवर्णानि दत्वा यत्फलमाप्यते
म्हणून राधेच्या जन्माष्टमीचे पुण्य हे त्या पेक्षा शंभरपट अधिक आहे; आणि मेरू पर्वताएवढे सोनं दान केल्यावर जे फळ मिळते, ते मिळते.
सकृद्राधाष्टमीं कृत्वा तस्माच्छतगुणाधिकम् । कन्यादानसहस्रेण यत्पुण्यं प्राप्यते जनैः
राधाष्टमी एकदाही केल्याने, हजार कन्यादानाच्या पुण्यापेक्षा शंभरपट अधिक पुण्य मिळते.
वृषभानुसुताष्टम्या तत्फलं प्राप्यते जनैः । गंगादिषु च तीर्थेषु स्नात्वा तु यत्फलं लभेत्
वृषभानूच्या कन्येच्या जन्माच्या अष्टमीचे व्रत केल्याने, गंगा वगैरे पवित्र तीर्थांमध्ये स्नान केल्यावर जे फळ मिळते, ते मिळते.
कृष्णप्राणप्रियाष्टम्याः फलं प्राप्नोति मानवः । एतद्व्रतं तु यः पापी हेलया श्रद्धयापि वा
कृष्णाच्या प्राणप्रिय अष्टमीचे व्रत केल्याने माणसाला तेच फळ मिळते; पापी माणूस हे व्रत हलगर्जीपणाने किंवा श्रद्धेने करतो, तरीही—
करोति विष्णुसदनं गच्छेत्कोटिकुलान्वितः । पुरा कृतयुगे वत्स वरनारी सुशोभना
—तो विष्णूच्या धामात जातो आणि त्याच्या असंख्य पिढ्याही त्याच्यासोबत जातात. पूर्वी कृतयुगात, बाळा, एक अतिशय सुंदर आणि श्रेष्ठ स्त्री होती.
सुमध्या हरिणीनेत्रा शुभांगी चारुहासिनी । सुकेशी चारुकर्णी च नाम्ना लीलावती स्मृता
तिची कंबर नाजूक होती, डोळे हरिणीसारखे, अंग शुभ्र, हास्य सुंदर, केस देखणे, कान मोहक; तिचं नाव लीलावती होतं.