संगेन सिंधुनाकांक्षी जनान्देवालयं गता । तत्र क्षणं सोपविष्टा तांबूलभक्षणं कृतम्
सहकाऱ्यांसोबत नदी पार करण्याची इच्छा ठेवून ती एका देवळात गेली; तिथे थोडा वेळ बसून तिने तांबूल खाल्ले.
शेषं चूर्णं सौधभित्तौ दत्वा निम्ने कुतूहलात् । ततो गता जारकांक्षी धनार्थं नगरं प्रति
कौतुकाने, तिने उरलेले तांबूलाचे चूर्ण राजवाड्याच्या भिंतीवर खाली ठेवले आणि मग प्रियकर व धनाच्या इच्छेने ती शहराकडे निघाली.
जारेण केनचित्सार्द्धं संकेतः सहसा कृतः । संकेतं तु गता वेश्या वनं रात्रौ विमोहिता
एका प्रियकरासोबत अचानक भेट ठरली; वेश्या रात्री जंगलात त्या ठिकाणी गेली आणि गोंधळली.
संकेतं नागतो वैश्यो व्यशंकिष्टविलोकिता । कथं कांतो नागतो मे सर्पव्याघ्रैश्च भक्षितः
व्यापारी त्या ठिकाणी आला नाही; ती काळजीने विचार करू लागली, 'माझा प्रिय का आला नाही? साप किंवा वाघांनी त्याला खाल्ले का?'
संकेतनं कथं हित्वा गतः किं कामविह्वलः । अन्यया ज्ञातया सार्द्धमभिलाषी भवेत्किमु
'तो भेट ठरवूनही का आला नाही? कामवासनेने पछाडला गेला का? कदाचित ओळखीच्या दुसऱ्या स्त्रीसोबत गेला असेल?'
परामृष्यैतद्हृद्यंतः कोटपालभयाद्द्विज । नगरं नागता सा हि रुद्धे लोकपथे तमैः
अशी मनात विचार करत, द्विजा, कोठारपालांच्या भीतीने तिने शहरात जाणे टाळले, कारण रस्ता अंधारामुळे बंद झाला होता.
एतस्मिन्नंतरे व्याघ्रः कामरूपी बलात्क्षुधी । प्रेषितः कालदेवेनाग्रसदागत्य तां द्विज
तेवढ्यात, त्या ठिकाणी एक वाघ, जो इच्छेप्रमाणे रूप बदलू शकतो आणि प्रचंड भुकेला होता, मृत्युदेवतेने पाठवला होता, अचानक तिथे प्रकट झाला, हे द्विजा.
ततस्तु यमुनाभ्रातुर्दूतास्ते भीमवर्षिणः । आगता गिरिकूटांगा नेतुं तां पापकर्मणा
नंतर, यमुनाचा भाऊ आणि भीषण वादळांचा कर्ता असलेल्या यमाचे दूत, डोंगराच्या कड्यावरून आले आणि त्या पापी स्त्रीला घेऊन जायला आले.
वक्रपादा वक्रमुखा उन्नासा बहुदंष्ट्रिणः । चर्मरज्जूर्मुद्गरांश्च गृहीत्वा पांशुलां द्विज
त्यांचे पाय वाकडे, तोंडे टेढी, नाक वर उंचावलेली, मोठ्या दातांनी भरलेली, हातात कातडीच्या दोऱ्या आणि गदा घेऊन, धुळीने माखलेली, हे द्विजा—
बंधयामासुरुन्मत्ता गणिकां चर्म्मरज्जुभिः । शंखचक्रगदापद्मधारिणो वनमालिनः
त्या वेडसर दूतांनी त्या वेश्या स्त्रीला कातडीच्या दोऱ्यांनी बांधले; पण त्याच वेळी, शंख, चक्र, गदा आणि कमळ धारण केलेले, वनमाळा घातलेले दिव्य पुरुष—
प्रेषिता देवदेवेन तद्भक्तवत्सलेन च । कृष्णजीमूतसंकाशाः स्फुरद्वदनपंकजाः
देवतांचा देव आणि भक्तांवर नेहमीच कृपा करणाऱ्या परमेश्वराने पाठवलेले, कृष्णमेघासारखे काळे, त्यांच्या चेहऱ्यावर कमळासारखी तेजस्विता झळकत होती.
श्रेणीधराश्चारुनासा दिव्यकुंडलभूषिताः । ददृशुः पथि गच्छंतो विष्णोर्दूतामहात्मनः
सुंदर नाक असलेले, दिव्य कुंडले घातलेले, गळ्यात अलंकारांच्या माळा असलेले, ते विष्णूचे महान दूत त्या मार्गावर जात असताना त्यांना दिसले.
विष्णुदूता ऊचुः- के यूयं विकृताकारा लक्ष्यंते कर्बुरा इव । इमां विष्णोः प्रियतमां नीत्वा क्व व्रजथोत्तमाम् । इदं वचनमाकर्ण्य तेषां ते तु द्रुतं ययुः
विष्णूचे दूत म्हणाले— 'तुम्ही कोण, असे विकृत आणि काळोखे दिसता? या विष्णूला अत्यंत प्रिय असलेल्या या स्त्रीला कुठे घेऊन चालला आहात?' हे शब्द ऐकताच ते दूत तिथून पटकन निघून गेले.
अथ ते क्रोधसंपन्ना विष्णोर्दूता महाबलाः । जघ्नुस्ते संदेशहरान्यमस्य जगतः प्रभोः
मग, क्रोधाने भरलेले आणि अत्यंत बलवान असलेले विष्णूचे दूत, त्या यमाच्या संदेशवाहकांना ठार मारू लागले.
चक्रादिशस्त्रसंघैश्च सूर्यकोटिसमप्रभैः । कृतांतस्य भटाः सर्वे रुदंतस्ते पलायिताः
चक्र वगैरे तेजस्वी अस्त्रांनी, जे सूर्याच्या कोट्यवधी किरणांसारखे चमकत होते, मृत्युदेवतेचे सर्व सैनिक रडत आणि घाबरून पळून गेले.
यमं प्रोचुः सभीताश्च वृत्तांतं सकलं द्विज । यमोऽपि तत्कथां श्रुत्वा चित्रगुप्तमुवाच ह
ते सर्व घाबरलेले दूत, घडलेली सगळी हकीकत यमाला सांगू लागले, हे द्विजा. यमानेही ते सर्व ऐकून चित्रगुप्ताला विचारले.
धर्म उवाच- केन पुण्येन भो मंत्रिन्वेश्या मुक्तिं समागता । एतन्मे पृच्छत सर्वं कथयस्व यथार्हतः
धर्मराज म्हणाले— 'मंत्री, या वेश्येला कोणत्या पुण्यामुळे मुक्ती मिळाली? मला हे सर्व नीट सांग.'
चित्रगुप्त उवाच- तया पापान्यर्जितानि जन्मतः सुबहून्यपि । किंत्वाकर्णय लोकेश यदि स्यात्पुण्यमस्ति तत्
चित्रगुप्त म्हणाले— 'तिने जन्मापासून अनेक पापे केली, पण, हे लोकांचे स्वामी, जर काही पुण्य असेल तर ते मी सांगतो, ऐका.'
गणिकैकदा धर्म्मराज सर्वालंकारभूषिता । कांचित्पुरीं जगामाशु जारकांक्षी धनार्थिनी
एकदा, हे धर्मराजा, ती वेश्या सर्व अलंकारांनी सजून, प्रियकराच्या शोधात आणि धनाच्या इच्छेने एका नगरीत गेली.
तत्र देवालये तस्मिन्स्थित्वा तांबूलभक्षणं । कृत्वा तच्छेषचूर्णं तु ददौ भित्तौ तु कौतुकात्
तेथे, एका देवळात उभी राहून, तिने तांबूल खाल्ले आणि मग उरलेले तांबुळाचे चूर्ण कुतूहलाने भिंतीवर लावले.
तेन पुण्यप्रभावेण गणिका गतपातका । वैकुंठं प्रति सा याति निर्गता तव दंडतः
त्या पुण्याच्या प्रभावामुळे, ती वेश्या पापमुक्त झाली आणि तुझ्या शिक्षेतून सुटून वैकुंठाला निघून गेली.
सूत उवाच- इति श्रुत्वा ततो दूता यमोऽपि वचनं द्विज । व्यापारे चान्यतश्चित्तं ददौ सा गणिकापि च
सूतरूपी सांगतो— हे द्विजा, हे सर्व ऐकल्यावर, यमाचे दूत आणि यम स्वतः, तसेच ती वेश्या, आपापल्या कामात गुंतले.
आरूढा स्यंदने दिव्ये राजहंसयुते तथा । विष्णुलोकं ययौ सा च वेष्टिता विष्णुकिंकरैः
राजहंसांनी ओढलेल्या दिव्य रथावर बसून, विष्णूच्या सेवकांनी वेढलेली ती विष्णूच्या लोकात गेली.
श्रीविष्णोराज्ञया साथ कुलकोटियुतापि च । तस्थौ सौधगृहे विप्र नानाभोगं चकार ह
श्रीविष्णूच्या आज्ञेने, ती असंख्य नातेवाईकांसह, त्या भव्य राजवाड्यात राहू लागली आणि विविध सुखांचा अनुभव घेऊ लागली, हे विप्र.
भक्त्या यो वै हरेर्गेहे दद्याच्चूर्णं प्रयत्नतः । पुण्यं किं वा भवेत्तस्य न जाने द्विजपुंगव
हे द्विजश्रेष्ठ, जर कोणी भक्तीभावाने आणि काळजीपूर्वक हरिच्या घरात अगदी चूर्णसुद्धा अर्पण केले, तर त्याला कोणते पुण्य मिळणार नाही, हे मी सांगू शकत नाही.
भक्त्याध्यायं पठेद्यो वै शृणोति सादरेण च । सर्वपापविनिर्मुक्तो यात्यसौ हरिमंदिरम्
जो कोणी हा भक्तिपर अध्याय श्रद्धेने वाचतो किंवा ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि हरिच्या धामात पोहोचतो.
शौनक उवाच- कथयस्व महाप्राज्ञ गोलोकं याति कर्मणा । सुमते दुस्तरात्केन जनः संसारसागरात् । राधायाश्चाष्टमी सूत तस्या माहात्म्यमुत्तमम्
शौनक म्हणाले: हे महाज्ञानी, चांगल्या बुद्धीचा माणूस कोणत्या कृतीने गोलोकात जाऊ शकतो आणि या कठीण संसारसागरातून पार होऊ शकतो, ते मला सांग. सूत, राधेच्या अष्टमीचे श्रेष्ठ माहात्म्यही मला सांग.
सूत उवाच- ब्रह्माणं नारदोऽपृच्छत्पुरा चैतन्महामुने । तच्छृणुष्व समासेन पृष्टवान्स इति द्विज
सूत म्हणाले: पूर्वी नारदाने ब्रह्माजींना हे विचारले होते, हे महर्षे. द्विजा, त्याने काय विचारले ते मी तुला थोडक्यात सांगतो, ऐक.
नारद उवाच- पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविदां वर । राधाजन्माष्टमी तात कथयस्व ममाग्रतः
नारद म्हणाले: पितामह, तू सर्व शास्त्रज्ञांमध्ये श्रेष्ठ आणि अत्यंत बुद्धिमान आहेस. राधेच्या जन्माच्या अष्टमीविषयी मला इथेच सांग.
तस्याः पुण्यफलं किंवा कृतं केन पुरा विभो । अकुर्वतां जनानां हि किल्बिषं किं भवेद्द्विज
हे प्रभो, त्या व्रताचे पुण्य काय आहे आणि पूर्वी कोणी ते केले होते? जे लोक हे करतात त्यांचे कोणते पाप नष्ट होते, हे द्विजा, मला सांग.