सूत उवाच- साधुसाधु मुनिश्रेष्ठ सर्वमंगलकारक । कथयामि समासेन शृण्वतां पापनाशनम्
सूत म्हणाले— अरे मुनीश्रेष्ठ, तुझा प्रश्न फारच उत्तम आहे, तो सर्व मंगल घडवणारा आहे. मी तुला थोडक्यात सांगतो, जे ऐकणाऱ्यांचे पाप नष्ट करणारे आहे.
विष्णवे ब्राह्मणायैव मृदावेश्मविनिर्मितम् । यो वै दद्याद्द्विजश्रेष्ठ तस्य पुण्यं निशामय
ब्राह्मणश्रेष्ठा, जो कोणी विष्णूला किंवा ब्राह्मणाला मातीचे घर देतो, त्याला मिळणारे पुण्य ऐक.
विष्णुलोके च स विप्रः सर्वपापविवर्जितः । सौधवासी भवेन्नित्यं विष्णुलोके प्रपूज्यते
विष्णुलोकात तो ब्राह्मण सर्व पापांपासून मुक्त होऊन नेहमी राजवाड्यात राहतो आणि विष्णुलोकात त्याचा सन्मान केला जातो.
विष्णवे सौधगेहं यो दद्याद्वै ब्राह्मणाय च । हरेर्न्निकेतनं प्राप्य स्वर्गवासी भवेद्ध्रुवम्
जो कोणी विष्णूला किंवा ब्राह्मणाला राजवाड्यासारखे घर देतो, तो नक्कीच हरिच्या निवासात पोहोचतो आणि स्वर्गात राहतो.
अंते विष्णुपुरं गत्वा युक्तः कोटिकुलैर्द्विज । स्वर्णसौधे गृहे स्थित्वा कुर्याद्भोगं यथासुखम्
शेवटी, द्विजा, तो विष्णुपुरीत जातो, आपल्या अनेक नातलगांनी वेढलेला असतो, सोन्याच्या राजवाड्यात राहतो आणि मनासारखे सुख उपभोगतो.
ब्राह्मणस्थापने पुण्यं यद्वै भवति भो मुने । संख्यां कर्तुमशक्तस्तु तद्वेधाः सर्वकारकः
मुनी, ब्राह्मणाची स्थापना केल्याने जे पुण्य मिळते, ते मोजता येत नाही; सर्वकाही करणारा विधाता तेच जाणतो.
गण्यंते रेणवश्चैव गण्यंते वृष्टिबिंदवः । न गण्यंते विधात्रापि ब्रह्मसंस्थापने फलम्
धुळीचे कण आणि पावसाचे थेंब मोजता येतील, पण ब्राह्मणाची स्थापना केल्याचे फळ विधात्यालाही मोजता येत नाही.
नारदेन पुरा ब्रह्मा पृष्टः संसारसंभवः । वेधास्तं कथयामास तच्छृणुष्व महामुने
पूर्वी नारदाने ब्रह्माला संसाराच्या उत्पत्तीबद्दल विचारले होते; तेव्हा विधात्याने त्याला सांगितले—हे महा मुनी, ते ऐक.
पुरासीद्द्वापरे ब्रह्मन्वारनारी सुशोभना । सुकेशी हरिणीनेत्रा सुमध्या चारुहासिनी
ब्राह्मण, द्वापरयुगात वारनारी नावाची एक सुंदर वेश्या होती, तिचे केस सुंदर, डोळे हरिणासारखे, कंबर सडपातळ आणि हास्य मोहक होते.
नाम्ना सा चंचलापांगी ययौ देशांतरं कदा । सर्वपापसमायुक्ता नरके पातयंति च
तिला चंचलापांगी असे नाव होते. एकदा ती दुसऱ्या देशात गेली; सर्व पापांनी भरलेली असल्याने तिला नरकात पडावे लागणार होते.
संगेन सिंधुनाकांक्षी जनान्देवालयं गता । तत्र क्षणं सोपविष्टा तांबूलभक्षणं कृतम्
सहकाऱ्यांसोबत नदी पार करण्याची इच्छा ठेवून ती एका देवळात गेली; तिथे थोडा वेळ बसून तिने तांबूल खाल्ले.
शेषं चूर्णं सौधभित्तौ दत्वा निम्ने कुतूहलात् । ततो गता जारकांक्षी धनार्थं नगरं प्रति
कौतुकाने, तिने उरलेले तांबूलाचे चूर्ण राजवाड्याच्या भिंतीवर खाली ठेवले आणि मग प्रियकर व धनाच्या इच्छेने ती शहराकडे निघाली.
जारेण केनचित्सार्द्धं संकेतः सहसा कृतः । संकेतं तु गता वेश्या वनं रात्रौ विमोहिता
एका प्रियकरासोबत अचानक भेट ठरली; वेश्या रात्री जंगलात त्या ठिकाणी गेली आणि गोंधळली.
संकेतं नागतो वैश्यो व्यशंकिष्टविलोकिता । कथं कांतो नागतो मे सर्पव्याघ्रैश्च भक्षितः
व्यापारी त्या ठिकाणी आला नाही; ती काळजीने विचार करू लागली, 'माझा प्रिय का आला नाही? साप किंवा वाघांनी त्याला खाल्ले का?'
संकेतनं कथं हित्वा गतः किं कामविह्वलः । अन्यया ज्ञातया सार्द्धमभिलाषी भवेत्किमु
'तो भेट ठरवूनही का आला नाही? कामवासनेने पछाडला गेला का? कदाचित ओळखीच्या दुसऱ्या स्त्रीसोबत गेला असेल?'
परामृष्यैतद्हृद्यंतः कोटपालभयाद्द्विज । नगरं नागता सा हि रुद्धे लोकपथे तमैः
अशी मनात विचार करत, द्विजा, कोठारपालांच्या भीतीने तिने शहरात जाणे टाळले, कारण रस्ता अंधारामुळे बंद झाला होता.
एतस्मिन्नंतरे व्याघ्रः कामरूपी बलात्क्षुधी । प्रेषितः कालदेवेनाग्रसदागत्य तां द्विज
तेवढ्यात, त्या ठिकाणी एक वाघ, जो इच्छेप्रमाणे रूप बदलू शकतो आणि प्रचंड भुकेला होता, मृत्युदेवतेने पाठवला होता, अचानक तिथे प्रकट झाला, हे द्विजा.
ततस्तु यमुनाभ्रातुर्दूतास्ते भीमवर्षिणः । आगता गिरिकूटांगा नेतुं तां पापकर्मणा
नंतर, यमुनाचा भाऊ आणि भीषण वादळांचा कर्ता असलेल्या यमाचे दूत, डोंगराच्या कड्यावरून आले आणि त्या पापी स्त्रीला घेऊन जायला आले.
वक्रपादा वक्रमुखा उन्नासा बहुदंष्ट्रिणः । चर्मरज्जूर्मुद्गरांश्च गृहीत्वा पांशुलां द्विज
त्यांचे पाय वाकडे, तोंडे टेढी, नाक वर उंचावलेली, मोठ्या दातांनी भरलेली, हातात कातडीच्या दोऱ्या आणि गदा घेऊन, धुळीने माखलेली, हे द्विजा—
बंधयामासुरुन्मत्ता गणिकां चर्म्मरज्जुभिः । शंखचक्रगदापद्मधारिणो वनमालिनः
त्या वेडसर दूतांनी त्या वेश्या स्त्रीला कातडीच्या दोऱ्यांनी बांधले; पण त्याच वेळी, शंख, चक्र, गदा आणि कमळ धारण केलेले, वनमाळा घातलेले दिव्य पुरुष—
प्रेषिता देवदेवेन तद्भक्तवत्सलेन च । कृष्णजीमूतसंकाशाः स्फुरद्वदनपंकजाः
देवतांचा देव आणि भक्तांवर नेहमीच कृपा करणाऱ्या परमेश्वराने पाठवलेले, कृष्णमेघासारखे काळे, त्यांच्या चेहऱ्यावर कमळासारखी तेजस्विता झळकत होती.
श्रेणीधराश्चारुनासा दिव्यकुंडलभूषिताः । ददृशुः पथि गच्छंतो विष्णोर्दूतामहात्मनः
सुंदर नाक असलेले, दिव्य कुंडले घातलेले, गळ्यात अलंकारांच्या माळा असलेले, ते विष्णूचे महान दूत त्या मार्गावर जात असताना त्यांना दिसले.
विष्णुदूता ऊचुः- के यूयं विकृताकारा लक्ष्यंते कर्बुरा इव । इमां विष्णोः प्रियतमां नीत्वा क्व व्रजथोत्तमाम् । इदं वचनमाकर्ण्य तेषां ते तु द्रुतं ययुः
विष्णूचे दूत म्हणाले— 'तुम्ही कोण, असे विकृत आणि काळोखे दिसता? या विष्णूला अत्यंत प्रिय असलेल्या या स्त्रीला कुठे घेऊन चालला आहात?' हे शब्द ऐकताच ते दूत तिथून पटकन निघून गेले.
अथ ते क्रोधसंपन्ना विष्णोर्दूता महाबलाः । जघ्नुस्ते संदेशहरान्यमस्य जगतः प्रभोः
मग, क्रोधाने भरलेले आणि अत्यंत बलवान असलेले विष्णूचे दूत, त्या यमाच्या संदेशवाहकांना ठार मारू लागले.
चक्रादिशस्त्रसंघैश्च सूर्यकोटिसमप्रभैः । कृतांतस्य भटाः सर्वे रुदंतस्ते पलायिताः
चक्र वगैरे तेजस्वी अस्त्रांनी, जे सूर्याच्या कोट्यवधी किरणांसारखे चमकत होते, मृत्युदेवतेचे सर्व सैनिक रडत आणि घाबरून पळून गेले.
यमं प्रोचुः सभीताश्च वृत्तांतं सकलं द्विज । यमोऽपि तत्कथां श्रुत्वा चित्रगुप्तमुवाच ह
ते सर्व घाबरलेले दूत, घडलेली सगळी हकीकत यमाला सांगू लागले, हे द्विजा. यमानेही ते सर्व ऐकून चित्रगुप्ताला विचारले.
धर्म उवाच- केन पुण्येन भो मंत्रिन्वेश्या मुक्तिं समागता । एतन्मे पृच्छत सर्वं कथयस्व यथार्हतः
धर्मराज म्हणाले— 'मंत्री, या वेश्येला कोणत्या पुण्यामुळे मुक्ती मिळाली? मला हे सर्व नीट सांग.'
चित्रगुप्त उवाच- तया पापान्यर्जितानि जन्मतः सुबहून्यपि । किंत्वाकर्णय लोकेश यदि स्यात्पुण्यमस्ति तत्
चित्रगुप्त म्हणाले— 'तिने जन्मापासून अनेक पापे केली, पण, हे लोकांचे स्वामी, जर काही पुण्य असेल तर ते मी सांगतो, ऐका.'
गणिकैकदा धर्म्मराज सर्वालंकारभूषिता । कांचित्पुरीं जगामाशु जारकांक्षी धनार्थिनी
एकदा, हे धर्मराजा, ती वेश्या सर्व अलंकारांनी सजून, प्रियकराच्या शोधात आणि धनाच्या इच्छेने एका नगरीत गेली.
तत्र देवालये तस्मिन्स्थित्वा तांबूलभक्षणं । कृत्वा तच्छेषचूर्णं तु ददौ भित्तौ तु कौतुकात्
तेथे, एका देवळात उभी राहून, तिने तांबूल खाल्ले आणि मग उरलेले तांबुळाचे चूर्ण कुतूहलाने भिंतीवर लावले.