कोटिजन्मार्जितं पापं त्यक्त्वा याति हरेर्गृहम् । भक्त्या प्रदीपं यो दद्यात्कार्तिके तु हरेर्दिनैः
—तो कोट्यवधी जन्मांचे पाप मागे टाकून हरिच्या घरी जातो. आणि जो भक्तीने कार्तिक महिन्यात हरिदिनाला दिवा अर्पण करतो—
तस्य पुण्यं समाख्यातुं न शक्तो हरिणा विना । घृतपूर्णप्रदीपं यो भक्त्या दद्याद्धरेर्गृहे
—त्याचे पुण्य फक्त हरिनेच सांगता येईल, दुसरा कोणी नाही. जो भक्तीने तुपाने भरलेला दिवा हरिच्या घरी अर्पण करतो—
अश्वमेधसहस्रेण तस्य किं वा प्रयोजनम् । अश्वमेधप्रकर्ता यः स्वर्गं याति हरेर्दिने
—त्याला हजार अश्वमेध यज्ञांची गरजच राहत नाही. अश्वमेध करणारा हरिदिनाला स्वर्गाला जातो.
कार्तिके दीपदाता च स गच्छेद्धरिमंदिरम् । व्यास उवाच- इति श्रुत्वा ततो दूता गतास्ते वै यथागताः
पण जो कार्तिकात दिवा देतो, तो हरिच्या लोकात जातो.' व्यास म्हणतो—'हे ऐकून दूत जसे आले तसे परत गेले.'
विष्णुदूता रथे कृत्वा गतास्तं विष्णुमंदिरम् । विष्णुसान्निध्य एवास्य मन्वंतरशतं गतम्
विष्णुदूतांनी त्याला विमानात बसवून विष्णूच्या लोकात नेले. विष्णूच्या सान्निध्यात त्याने शंभर मन्वंतरांचा काळ घालवला.
ततो मर्त्ये राजकन्या बभूव कृपया हरेः । पुत्रपौत्रसमायुक्ता चिरं भोगं चकार सा
मग श्रीहरिच्या कृपेने तो माणसांत राजकन्या म्हणून जन्माला आला. तिला मुलं आणि नातवंडं लाभली आणि तिने दीर्घकाळ सुख उपभोगले.
इतः पुनर्गता सा तु गोलोकं हरिसेवया । सूत उवाच- भक्त्या शृणोति यो मर्त्यो दीपमाहात्म्यमुत्तमम्
नंतर पुन्हा हरिची सेवा करून ती गोळोकात गेली.
सर्वपापविनिर्मुक्तः स याति विष्णुमंदिरम्
सूत म्हणतो—जो मनुष्य भक्तीने हा दिव्याचा श्रेष्ठ महात्म्य ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि विष्णूच्या लोकात जातो.
शौनक उवाच- जयंत्याः सूत माहात्म्यं कदा सा क्रियते जनैः । कथयस्व मयि त्वं वै पोतः संसारसागरे
शौनक म्हणाले — सूताजी, जयंत्याचे महत्त्व काय आणि लोक हे व्रत कधी करतात? कृपया मला सांग, कारण हे व्रत संसाराच्या समुद्रातून पार नेणारे नौकेसारखे आहे.
सूत उवाच- शृणु विप्र प्रवक्ष्यामि यत्पृष्टो मुनिसत्तम । पुरा ब्रह्मा नारदेन पृष्ट एतत्सुरालये
सूत म्हणाले — ऋषीवर, मी तुला जे विचारलेस ते सांगतो. पूर्वी देवांच्या लोकात नारदांनी ब्रह्माजींना हेच विचारले होते.
नारद उवाच- जयंत्याश्चैव माहात्म्यं कथयस्व पितामह । यच्छ्रुत्वाहं गमिष्यामि तद्विष्णोः परमं पदम्
नारद म्हणाले — पितामह, जयंत्याचे महत्त्व मला सांग. ते ऐकून मी विष्णूचे परम स्थान मिळवीन.
ब्रह्मोवाच- शृणुष्वावहितो विप्र तवाग्रे कथयाम्यहम् । जयंत्या उपवासेन विष्णुलोकं स गच्छति
ब्रह्मा म्हणाले — ऋषीवर, लक्ष देऊन ऐक. तुझ्यासमोर मी सांगतो — जयंत्याचे व्रत केल्याने मनुष्य विष्णूच्या लोकात पोहोचतो.
स्मरणात्कीर्तनात्पापं सप्तजन्मार्जितं मुने । जयंती दहते तच्च किं पुनः सोपवासकृत्
म्हणजेच, फक्त जयंतीचे स्मरण किंवा कीर्तन केल्याने सात जन्मांची पापे जळून जातात, मग उपवास केल्यावर तर किती अधिक फळ मिळेल!
जन्माष्टमी च नवमी चैत्रे मासि सिता शुभा । कृष्णा चतुर्दशी कुंभे मेषे शुक्ला चतुर्दशी
चैत्र महिन्यात शुक्ल पक्षातील शुभ अष्टमी आणि नवमी, कुंभ राशीत कृष्ण चतुर्दशी आणि मेष राशीत शुक्ल चतुर्दशी — या जयंत्या आहेत.
दुर्गाष्टम्याश्विने शुक्ला द्वादशी श्रवणान्विता । महापुण्याश्च शुभदा जयंत्यः षट्प्रकीर्तिताः
आश्विन महिन्यात शुक्ल पक्षातील दुर्गाष्टमी, श्रवण नक्षत्रयुक्त शुक्ल द्वादशी — या सहा जयंत्या फार पुण्यदायी आणि शुभ फल देणाऱ्या आहेत.
कृष्णजन्माष्टमी पूर्वा प्रसिद्धा पापनाशिनी । क्रतुकोटिसमा ह्येषा तीर्थानामयुतैः समा
कृष्ण जन्माष्टमी ही प्रसिद्ध आणि पापांचा नाश करणारी आहे. ती कोटी यज्ञांच्या आणि हजारो तीर्थांच्या पुण्याइतकी आहे.
कर्ता गवां सहस्रं तु यो ददाति दिनेदिने । तत्फलं समवाप्नोति जयंत्यां समुपोषणे
जो माणूस रोज हजार गायी दान करतो, त्याला जे फळ मिळते, तेच जयंत्याच्या दिवशी उपवास केल्याने मिळते.
हेमभारसहस्रं तु कुरुक्षेत्रे रविग्रहे । तत्फलं समवाप्नोति जयंत्यां समुपोषणे
सूर्यग्रहणाच्या वेळी कुरुक्षेत्रात हजार भार सोन्याचे दान केल्याचे जे फळ, तेच जयंत्याच्या दिवशी उपवास केल्याने मिळते.
कृष्णाजिनसहस्राणि तिलधेनुशतानि च । तत्फलं समवाप्नोति जयंत्यां समुपोषणे
हजार कृष्णमृगचर्मे आणि शेकडो तीळगायी दान केल्याचे जे फळ, तेच जयंत्याच्या दिवशी उपवास केल्याने मिळते.
कन्याकोटिसहस्राणां दाने भवति यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति जयंत्यां समुपोषणे
कोटी कोटी कन्या दान केल्याचे जे पुण्य, तेच जयंत्याच्या दिवशी उपवास केल्याने मिळते.
ससागरामिमां पृथ्वीं दत्वा यल्लभते फलम् । तत्फलं समवाप्नोति जयंत्यां समुपोषणे
समुद्रासह ही पृथ्वी दान केल्याचे जे फळ मिळते, तेच जयंत्याच्या दिवशी उपवास केल्याने मिळते.
वापीकूपतडागदि कर्तव्यं देवतालये । तत्फलं समवाप्नोति जयंत्यां समुपोषणे
देवळात विहीर, कूप किंवा तलाव बांधल्याचे जे पुण्य, तेच जयंत्याच्या दिवशी उपवास केल्याने मिळते.
मातापित्रोर्गुरूणां च भक्तिं युक्तः करोति यः । तत्फलं समवाप्नोति जयंत्यां समुपोषणे
जो माणूस आई-वडील आणि गुरु यांच्याशी भक्तीने वागतो, त्याला जे फळ मिळते, तेच जयंत्याच्या दिवशी उपवास केल्याने मिळते.
आपदाहरणार्थाय तीर्थसेवाकृतात्मनाम् । सत्यव्रतानां यत्पुण्यं जयंत्यां समुपोषणे
आपत्ती दूर करण्यासाठी जे लोक तीर्थसेवा आणि सत्यव्रत पाळतात, त्यांना जे पुण्य मिळते, तेच जयंत्याच्या दिवशी उपवास केल्याने मिळते.
गंगायां नर्मदायां यत्पुण्यं सारस्वते जले । स्नात्वा पुण्यमवाप्नोति जयंत्यां समुपोषणे
गंगा, नर्मदा आणि सरस्वती या पवित्र नद्यांमध्ये स्नान केल्याने जे पुण्य मिळते, तेच जयंत्याच्या दिवशी उपवास केल्याने मिळते.
यत्पुण्यं श्राद्धकर्तॄणां पितॄणामिंदुसंक्षये । तत्फलं समवाप्नोति जयंत्यां समुपोषणे
चंद्र क्षयाच्या वेळी जे लोक पितृकार्य करतात, त्यांना जे पुण्य मिळते, तेच जयंत्याच्या दिवशी उपवास केल्याने मिळते.
नारद उवाच- केनकेन कृता पूर्वं कथयस्व पितामह । ब्रह्मोवाच- कार्तवीर्येण कर्णेन कुमारेण च धीमता
नारद म्हणाले: आजोबा, हे पूर्वी कोणाकडून केलं गेलं होतं ते मला सांगा. ब्रह्मा म्हणाले: हे कार्तवीर्य, कर्ण आणि बुद्धिमान कुमार यांनी केलं होतं.
सगरेण दिलीपेन काकुस्थेन कृता पुरा । गौतमेन च गार्ग्येण जामदग्न्येन धीमता
सगर, दिलीप आणि काकुत्स्थ यांनी पूर्वी हे केलं होतं; गौतम, गार्ग्य आणि बुद्धिमान जमदग्नीपुत्र यांनीही केलं होतं.
वाल्मीकिना कृता पूर्वं द्रौपदेयेन साधुना । ददाति वांछितान्कामान्भाद्रपस्य सिताष्टमी
हे वाल्मिकी आणि धर्मात्मा द्रौपदीपुत्र यांनी पूर्वी केलं होतं; भाद्रपद महिन्यातील शुक्ल अष्टमी सर्व इच्छित मनोकामना पूर्ण करते.
प्राजापत्यर्क्षसंयुक्ता विशेषेण मताष्टमी । वर्षेवर्षे प्रकर्तव्या प्रीत्यर्थे चक्रपाणिनः
प्रजापती आणि सूर्य यांच्या योगाने येणारी अष्टमी विशेष मानली जाते; ती प्रत्येक वर्षी चक्रपाणीच्या आनंदासाठी पाळावी.