ब्रह्महत्यादि पापानि यानि वै द्विजसत्तम । तानि दानेन हन्यंते तस्माद्दानं समाचरेत्
श्रेष्ठ ब्राह्मण, ब्रह्महत्या वगैरे जे पाप आहेत, ती दानाने नष्ट होतात. म्हणून नेहमी दान करावे.
अथ श्रीपाद्मे महापुराणे चुतर्थं ब्रह्मखण्डं प्रारभ्यते श्रीवेदव्यासाय नमः शौनक उवाच- कलौ समागते सूत प्राणिनां केन कर्मणा । उद्धारो वै भवेत्तस्मात्कथयस्व ममाग्रतः
श्रीपद्ममहापुराणात आता ब्रह्मखंड, ज्यात आंब्याचे महत्त्व सांगितले आहे, हे प्रारंभ होते.
सूत उवाच- साधुसाधु मुनिश्रेष्ठ पुण्यात्मनां वरो भवान् । सर्वेषां च जनानां च शुभवाञ्छो निरंतरम्
श्रीवेदव्यासांना नमस्कार. शौनक म्हणाले — कलियुग येताच, सूत, कोणत्या कृतीने सर्व प्राण्यांचे कल्याण होईल? कृपया ते मला सांग.
एतद्व्यासः पुरा विप्रः सर्वज्ञः सर्वपूजितः । पृष्टो जैमिनिना तं स यदाह शृणु वैष्णव
सूत म्हणाले — उत्तम, उत्तम! हे श्रेष्ठ मुनी, तुम्ही पुण्यवान आहात आणि सर्व लोकांचे कल्याण सतत इच्छिता.
दंडवत्प्रणिपत्यासौ व्यासं सर्वार्थपारगम् । गुरुं सत्यवतीसूनुं पप्रच्छ मुनिपुंगवः
पूर्वी जैमिनीने सर्वार्थ जाणणाऱ्या, सर्वांनी पूजिलेल्या व्यासांना नम्रतेने विचारले होते; हे वैष्णव, त्यांनी काय उत्तर दिले ते ऐक.
जैमिनिरुवाच- कलौ नृणां भवेत्केन मोक्षो वै कथयस्व मे । अल्पेनापि च पुण्येन मर्त्याश्चाल्पायुषो यतः
सत्यवतीपुत्र, सर्वार्थपारंगत गुरु व्यासांना दंडवत करून त्या श्रेष्ठ ऋषींनी प्रश्न विचारला.
व्यास उवाच- साधुसंगाद्भवेद्विप्र शास्त्राणां श्रवणं प्रभो । हरिभक्तिर्भवेत्तस्मात्ततो ज्ञानं ततो गतिः
जैमिनी म्हणाले — कलियुगात माणसांना मोक्ष कशामुळे मिळेल? कारण मर्त्यांचे आयुष्य कमी आणि पुण्यही थोडे असते, म्हणून ते मला सांग.
न रोचते कथा भूमौ पापिष्ठाय जनाय वै । वैष्णवी स तु विज्ञेयः पापिष्ठप्रवरो द्विजः
व्यास म्हणाले — हे ब्राह्मण, सज्जनांची संगत झाली की शास्त्रांचे ऐकणे होते, त्यातून हरिभक्ती निर्माण होते, भक्तीतून ज्ञान मिळते आणि ज्ञानातून मुक्ती मिळते.
श्रीकृष्णस्य कथां श्रुत्वाऽऽनंदी भवति वैष्णवः । असत्यां तां तु यो ब्रूयाज्ज्ञेयः स पापिनां गुरुः
या पृथ्वीवर पापी माणसाला कथा ऐकण्यात गोडी वाटत नाही; असा माणूस, हे द्विज, पाप्यांमध्ये श्रेष्ठ समजावा.
यस्मिन्यस्मिन्स्थले विप्र कृष्णस्य वर्तते कथा । तस्मात्तस्माज्जगन्नाथो याति त्यक्त्वा न कर्हिचित्
श्रीकृष्णाच्या कथा ऐकून वैष्णव आनंदित होतो; पण जो खोटे बोलतो, तो पाप्यांमध्ये प्रमुख समजावा.
कृष्णस्य यः कथारंभे कुर्याद्विघ्नं नराधमः । नरकान्निष्कृतिर्नास्ति मन्वंतरशतावधि
हे ब्राह्मण, ज्या ठिकाणी श्रीकृष्णाची कथा सांगितली जाते, त्या ठिकाणाहून जगन्नाथ कधीही जात नाही.
ये पुराणकथां श्रुत्वा निंदंत्युपहसंति वै । तेषां करस्था नरका बहुक्लेशकराः सदा
जो मनुष्य कृष्णकथेला सुरुवातीला अडथळा निर्माण करतो, त्या नीच मनुष्याला शेकडो मन्वंतरांपर्यंत नरकातून सुटका मिळत नाही.
जन्मांतरार्जितं पापं तत्क्षणादेव नश्यति । श्रीकृष्णचरितं यो वै श्रोतुमिच्छां करोत्यपि
जे लोक पुराणकथा ऐकून त्यांची निंदा किंवा उपहास करतात, त्यांच्या हातात नेहमी दुःखदायक नरक असतात.
भक्त्या यो वै नरः कुर्यात्श्रीकृष्णचरितं तथा । न जाने श्रवणे तस्य का गतिर्वा भविष्यति
जो मनुष्य भक्तीने श्रीकृष्णचरित्र ऐकण्याची इच्छा करतो, त्याचे अनेक जन्मांचे पाप त्या क्षणी नष्ट होते.
ब्रह्महत्यादिकं पापं अकालमरणं तथा । सुरापानं तथास्तेयं सर्वं नश्यति पापिनः
ब्राह्मणहत्त्या, अकालमृत्यू, मद्यपान, चोरी यांसारखी सर्व पापं पापी माणसाच्या नष्ट होतात.
पापं कृत्वा तु यो मर्त्यः पश्चात्पापं निवर्तयेत् । तस्य पापं व्रजेन्नाशमग्निना तूलराशिवत्
कोणताही मनुष्य पाप केल्यावर नंतर ते सोडून दिलं, तर त्याचं पाप अग्नीने कापूस जळून जावा तसं नाहीसं होतं.
श्रीकृष्णचरितं विप्र तिष्ठेद्वै पुस्तकं गृहे । तस्य गृहसमीपं हि नायांति यमकिंकराः
हे ब्राह्मण, ज्या घरात श्रीकृष्णाच्या चरित्राचं पुस्तक ठेवलेलं असतं, त्या घराजवळ यमाचे दूत कधीच येत नाहीत.
जैमिनिरुवाच- वदंति वैष्णवान्कांश्च वांच्छा ब्रूहि गुरो मम । इदानीं तान्समाज्ञातुं तेषां माहात्म्यमुत्तमम्
जैमिनी म्हणाले—गुरुजी, तुम्ही ज्या वैष्णवांचं कौतुक करता, त्यांच्याबद्दल मला सांगा. त्यांच्या श्रेष्ठ महिम्याबद्दल मला आता जाणून घ्यायचं आहे.
व्यास उवाच- यो नरो मस्तके भक्त्या वैष्णवांघ्रिजलं द्विज । करोति सेचनं पापी तीर्थस्नानेन तस्य किम्
व्यास म्हणाले—हे ब्राह्मण, जो मनुष्य भक्तीभावाने वैष्णवांच्या पायांचं पाणी डोक्यावर घेतो, त्याला तीर्थस्नानाची काहीच गरज राहत नाही.
साधुसंगं तु यः कुर्य्यात्क्षणं वार्द्धक्षणं द्विज । तस्य नश्यंति पापानि ब्रह्महत्यामुखानि च
जो मनुष्य क्षणभर किंवा अर्धा क्षण जरी साधूंच्या संगतीत राहतो, त्याचं ब्राह्मणहत्त्यासारखं मोठं पापही नाहीसं होतं.
यत्रयत्र कुले चैव एको भवति वैष्णवः । कुलं तस्य यदा पापैर्युक्तं तन्मोक्षगामि वै
ज्या कुळात एक जरी वैष्णव असतो, त्या कुळावर कितीही पाप असलं तरी ते कुळ मुक्तीला पात्र होतं.
हिंसादंभकामक्रोधैर्वर्जिताश्चैव ये नराः । लोभमोहपरित्यक्ता ज्ञेयास्ते वैष्णवा द्विज
हे ब्राह्मण, जे माणसं हिंसा, दांभिकपणा, काम, क्रोध, लोभ आणि मोह यांना सोडून देतात, तेच खरे वैष्णव समजावे.
पितृभक्ता दयायुक्ताः सर्वप्राणिहिते रताः । अमत्सरा वैष्णवा ये विज्ञेयाः सत्यभाषिणः
जे पित्याची भक्ती करतात, दयाळू आहेत, सर्व जीवांच्या हितासाठी कार्य करतात, मत्सर नाही आणि नेहमी सत्य बोलतात, तेच वैष्णव समजावे.
विप्रभक्तिरता ये च परस्त्रीषु नपुंसकाः । एकादशीव्रतरता विज्ञेयास्ते च वैष्णवाः
जे ब्राह्मणांची भक्ती करतात, परस्त्रीकडे कधीच वाईट नजरेने पाहत नाहीत आणि एकादशीचं व्रत पाळतात, तेच वैष्णव समजावे.
गायंति हरिनामानि तुलसीमाल्यधारकाः । हर्यंघ्रिसलिलैः सिक्ता विज्ञेयास्ते च वैष्णवाः
जे हरिनाम गातात, तुळशीच्या माळा घालतात आणि हरिपादोदकाने शिंपडलेले असतात, तेच वैष्णव समजावे.
श्रोत्रयोर्मस्तके येषां तुलस्याः पर्णमुत्तमम् । कर्हिचिद्दृश्यते विप्र विज्ञेयास्ते च वैष्णवाः
हे ब्राह्मण, ज्यांच्या कानात किंवा डोक्यावर तुळशीचं पवित्र पान नेहमी असतं, तेच वैष्णव समजावे.
पाखंडसंगरहिता विप्रद्वेषविवर्जिताः । सिंचेयुस्तुलसीं ये च ज्ञातव्या वैष्णवा नराः
जे पाखंडी लोकांचा संग टाळतात, ब्राह्मणद्वेष करत नाहीत आणि तुळशीला पाणी घालतात, तेच खरे वैष्णव समजावे.
पूजयंति हरिं ये च तुलस्या चार्चयंति ये । कन्यादानरता ये च ये वै ह्यतिथिपूजकाः
जे हरिपूजा करतात, तुळशीने पूजा करतात, कन्यादानात रमतात आणि अतिथींचं आदराने स्वागत करतात—
शृण्वंति विष्णुचरितं विज्ञेया वैष्णवा नराः । यस्य गृहे सुप्रतिष्ठेत्शालग्रामशिलापि च
जे विष्णूच्या चरित्राचं श्रवण करतात आणि ज्यांच्या घरी शाळग्रामशिला प्रतिष्ठित आहे, तेच वैष्णव समजावे.
मार्जयंति हरेः स्थानं पितृयज्ञप्रवर्तकाः । जने दीने दयायुक्ता विज्ञेयास्ते च वैष्णवाः
जे हरिचं स्थान स्वच्छ करतात, पितृयज्ञ करतात आणि गरीबांवर दया करतात, तेच वैष्णव समजावे.