अज्ञानी भूसुरो यस्तु त्यजेद्भूमिं विमोहितः । प्रतिजन्मन्यसौ विप्रो भवेच्चात्यंत दुःखभाक्
जो अज्ञानामुळे किंवा मोहाने ब्राह्मण भूमी सोडतो, तो प्रत्येक जन्मात अत्यंत दुःख भोगतो.
अन्यतो यः समासाद्य दद्याद्भूमिं द्विजातये । तस्मै विप्र जगन्नाथो ददाति परमं पदम्
जो कोणी इतर कुठून तरी भूमी मिळवून द्विजाला देतो, त्याला जगाचा स्वामी परमपद देतो.
स्वदत्तां परदत्तां च मेदिनीं यो हरेद्द्विज । युक्तः कोटिकुलैर्याति नरकं चातिदारुणम्
जो द्विज स्वतः दिलेली किंवा दुसऱ्याने दिलेली भूमी परत घेतो, तो कोटी कुटुंबांसह अतिशय भयंकर नरकात जातो.
हरेद्यो वै महीं विप्र देवब्राह्मणयोरपि । न दृष्टा निष्कृतिस्तस्य कोटिकल्पशतैर्मुने
जो कोणी ब्राह्मण किंवा देव यांच्याकडून भूमी घेतो, त्याला शेकडो कोटी कल्पांनंतरही प्रायश्चित्त मिळत नाही.
भूमिं यो परदत्तां च रक्षति क्ष्मापतिर्द्विज । पुण्यं कोटिगुणं स्याद्वै तस्य दानं जनादपि
जो राजा दुसऱ्याने दिलेली भूमी रक्षण करतो, त्याला इतर लोकांनी दिलेल्या दानांपेक्षा कोटी पटीने जास्त पुण्य मिळते.
सप्तद्वीपां महीं दत्त्वा यत्पुण्यं प्राप्यते द्विज । तत्पुण्यं प्राप्नुयान्मर्त्यो धेनुं यच्छन्द्विजातये
सात द्वीपांची भूमी दान केल्याने जेवढे पुण्य मिळते, तेवढे पुण्य मनुष्याने द्विजाला गाय दिल्यावर मिळते.
ददाति वृषभं यस्तु दरिद्राय कुटुंबिने । सर्वपापविनिर्मुक्तो शिवलोकं स गच्छति
जो कोणी गरीब गृहस्थाला वळू दान करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन शिवाच्या लोकात जातो.
तिलप्रमाणं स्वर्णं यो ब्राह्मणाय प्रयच्छति । हरेर्निकेतनं याति युक्तः कोटिकुलैरपि
जो ब्राह्मणाला तीळाएवढे सोनं देतो, तो कोटी कुटुंबांसह हरिच्या निवासस्थानी जातो.
यो दद्याद्रजतं विप्र साधवे भूसुराय वै । प्राप्नोति चंद्रलोकं च पिबेत्तत्रामृतं सदा
जो सज्जन ब्राह्मणाला चांदी देतो, तो चंद्रलोकात पोहोचतो आणि तिथे नेहमी अमृत पितो.
प्रवालं मौक्तिकं चैव हीरकं च मणिं तथा । यो ददाति द्विजश्रेष्ठ स्वर्गलोकं स गच्छति
जो कोणी प्रवाळ, मोती, हिरे किंवा मणी दान करतो, हे द्विजश्रेष्ठ, तो स्वर्गलोकात जातो.
तुलापुरुषदानेन यत्पुण्यं लभते जनः । शालग्रामशिलां दत्त्वा तस्मात्कोटिगुणं लभेत्
तुलापुरुष दानाने जे पुण्य मिळतं, तेच पुण्य शाळग्राम शिला दान केल्यावर कोटीपटीनं मिळतं.
सप्तद्वीपां क्षितिं दत्वा सशैलवनकाननाम् । यत्पुण्यं लभते तद्वै शालग्रामशिलाप्रदः
सात द्वीपांसह, पर्वत, जंगलं आणि वनं असलेली पृथ्वी दान दिल्यावर जेवढं पुण्य मिळतं, तेवढंच पुण्य शाळग्राम शिला दान केल्याने मिळतं.
शालग्रामशिलां यो वै दद्याद्भूमिसुराय च । तेन विप्र प्रदत्तानि भुवनानि चतुर्दश
जो कोणी शाळग्राम शिला ब्राह्मणाला देतो, त्यानं जणू चौदा लोकांचीच दान दिली असं समजावं.
तुलापुरुषदानं यः करोति द्विजपुंगव । जनन्याश्चोदरे तस्य पुनर्जन्म न विद्यते
हे श्रेष्ठ द्विजा, जो कोणी तुलापुरुष दान करतो, त्याला पुन्हा आईच्या पोटी जन्म घ्यावा लागत नाही.
सालंकारां द्विजश्रेष्ठ कन्यां यच्छति यो नरः । स गच्छेद्ब्रह्मसदनं पुनर्जन्म न विद्यते
हे श्रेष्ठ ब्राह्मणा, जो पुरुष अलंकारांनी सजवलेली कन्या दान देतो, तो ब्रह्माच्या लोकात जातो आणि त्याला पुन्हा जन्म घ्यावा लागत नाही.
कन्याविक्रयिणो नास्ति नरकान्निष्कृतिः पुनः । कन्यादानकृतो नास्ति स्वर्गादागमनं पुनः
जो कन्या विकतो त्याला नरकातून सुटका नाही; आणि जो कन्या दान करतो, त्याला स्वर्गातून परत यावं लागत नाही.
उपानहौ वातपत्रं यो ददाति द्विजातये । प्रेत्य चेंद्रपुरं गत्वा वसेत्कल्पचतुष्टयम्
जो ब्राह्मणाला पादत्राणं किंवा वाऱ्यापासून बचावासाठी पान देतो, तो मृत्यूनंतर इंद्राच्या नगरीत जाऊन चार कल्पेपर्यंत तिथे राहतो.
वस्त्रं यच्छति यो दिव्यं साधवे वै द्विजायते । स्वर्गे दिव्यांबरधरश्चिरं तिष्ठेद्द्विजोत्तम
जो कोणी दिव्य वस्त्र योग्य ब्राह्मणाला देतो, तो स्वर्गात दिव्य वस्त्र घालून दीर्घकाळ राहतो, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणा.
धेनुं पुरातनीं यच्छेद्वस्त्रं च जरितं द्विज । नूत्नां रजोवतीं कन्यां स गच्छेन्निरयं तथा
जो जुनी गाय, फाटकी वस्त्र किंवा नवीन सुंदर कन्या ब्राह्मणाला देतो, तो नरकात जातो.
कन्याविक्रयिणो ब्रह्मन्न पश्येल्लपनं बुधः । दृष्ट्वा चाज्ञानतो वापि कुर्य्यान्मार्तंड दर्शनम्
हे ब्राह्मणा, जो कन्या विकतो त्याच्याशी शहाणा माणूस बोलू नये; आणि चुकून जरी त्याला पाहिलं, तरी सूर्याकडे पाहून प्रायश्चित्त करावं.
फलदाता नरो गच्छेत्त्रिदिवं च द्विजोत्तम । भुंक्ते कल्पसहस्राणि फलं तत्रामृतोपमम्
हे श्रेष्ठ ब्राह्मणा, जो फळ दान करतो तो स्वर्गात जातो आणि तिथे हजारो कल्पेपर्यंत अमृतासारखं फळ भोगतो.
शाकं यच्छति यो मर्त्यो शिवस्यभवनं द्विज । याति कल्पद्वयं भुंक्ते दुर्ल्लभं पायसं सुरैः
जो मनुष्य भाजीपाला दान करतो, तो शिवाच्या लोकात जातो, दोन कल्पेपर्यंत तिथे राहतो आणि देवांना दुर्मिळ असं पायस भोगतो.
घृतदो दधिदश्चैव तक्रदो दुग्धदस्तथा । विष्णोर्निकेतनं गत्वा सुधापानं करोति सः
जो तूप, दही, ताक किंवा दूध दान करतो, तो विष्णूच्या लोकात जाऊन तिथे अमृत पितो.
गंधदः पुष्पदश्चैव मर्त्यो याति सुरालयम् । तिष्ठेद्युगसहस्राणि गंधपुष्पविभूषितः
जो गंध किंवा फुलं दान करतो, तो देवांच्या लोकात जातो आणि तिथे हजारो युगं गंधफुलांनी सुशोभित होऊन राहतो.
शय्यादानं दानसारं ब्राह्मणाय ददाति यः । स याति ब्रह्मसदनं पर्य्यंके शेरते चिरम्
जो ब्राह्मणाला उत्तम दान म्हणून शय्या देतो, तो ब्रह्माच्या लोकात जाऊन दीर्घकाळ पलंगावर विश्रांती घेतो.
पीठदाता दीपदाता सर्वदुष्कृतवर्जितः । स्वर्गे सिंहासने तिष्ठेज्ज्वलद्दीपावलीवृतः
जो आसन किंवा दिवा दान करतो आणि सर्व पापांपासून मुक्त आहे, तो स्वर्गात सिंहासनावर बसून तेजस्वी दिव्यांच्या रांगेने वेढलेला राहतो.
तांबूलं यो नरो दद्याद्भूमिं भुंक्तेऽखिलां सुखम् । स्वर्गे देवांगनाक्रोडे सुप्तस्तांबूलमत्ति वै
जो तांबूल दान करतो, तो पृथ्वीवर सर्व सुख उपभोगतो; आणि स्वर्गात देवांगनांच्या मिठीत झोपून तांबूल खातो.
विद्यादानं दानवरं करोति यो नरोत्तमः । प्रेत्य स सन्निधिं विष्णोस्तिष्ठेद्युगशतत्रयम्
हे श्रेष्ठ पुरुषा, जो विद्या दान करतो, तो मृत्यूनंतर तीनशे युगं विष्णूच्या सान्निध्यात उभा राहतो.
प्राप्य ज्ञानं ततस्तत्र दुर्ल्लभं वै द्विजर्षभ । दुर्ल्लभं मोक्षमाप्नोति श्रीहरेः कृपया द्विज
त्या ठिकाणी, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, जे ज्ञान मिळवणं फार कठीण आहे, ते मिळवल्यावर, श्रीहरीच्या कृपेने माणूस दुर्मिळ असा मोक्ष प्राप्त करतो.
अनाथं दुःखितं विप्रं पाठयेद्वै नरोत्तमः । श्रीहरेर्भवनं याति पुनर्जन्मविवर्जितः
जो उत्तम पुरुष एखाद्या अनाथ, दुःखी ब्राह्मणाला वाचन घालतो, तो पुन्हा जन्म न घेता, थेट श्रीहरीच्या निवासस्थानी जातो.